W sercu Szczecina, przy ulicy Stoisława 4, stoi budynek, który od 180 lat jest świadkiem niezwykłej historii wiary, odwagi i służby. W 2026 roku Kościół Chrześcijan Baptystów w Szczecinie obchodzi jubileusz, który przypomina o długiej drodze – od skromnych początków, przez czasy prześladowań, aż po dzisiejszy dynamiczny rozwój. To opowieść o wspólnocie, która przetrwała najcięższe próby i dziś, w odnowionym domu, z nową energią służy mieszkańcom miasta.
Początki: Ziarno wiary nad Zalewem
Historia szczecińskich baptystów rozpoczyna się w 1844 roku, kiedy Jan Fryderyk Klauder, weteran wojen napoleońskich, założył przebudzeniowy krąg biblijny. Jego osobiste doświadczenie duchowe, zrodzone z lektury Nowego Testamentu, skłoniło go do dzielenia się odkrytymi prawdami oraz zakwestionowania praktyki chrztu niemowląt.
Kluczowym momentem było nawiązanie kontaktu z berlińskimi baptystami. W 1845 roku dwaj delegaci – Klinker i Steinberg – przybyli do Szczecina, gdzie ku ich zaskoczeniu czekało na nich blisko 200 osób pragnących poznać ich poglądy. Po intensywnych studiach biblijnych grupa szczecińska utwierdziła się w swoich przekonaniach.
28 stycznia 1846 roku Jan Klauder wraz z Fritzem Ehrke i Augustem Haese zostali ochrzczeni w Berlinie. Po ich powrocie, 8 lutego 1846 roku, w wodach Zalewu Szczecińskiego odbył się pierwszy w historii miasta chrzest baptystyczny. Tego dnia ochrzczono osiem osób, a do końca półrocza liczba ta wzrosła do około 120. Data ta jest uznawana za oficjalny początek społeczności baptystów w Szczecinie.
Odwaga w obliczu prześladowań
Nowo powstała wspólnota niemal natychmiast spotkała się z prześladowaniami. Spotkania zostały zakazane, a przed domem Klaudera postawiono policyjne straże. Jednak Klauder, wykorzystując swój status weterana wojennego, udał się na dwór pruski w Berlinie. Jego odznaczenia bojowe pomogły mu uzyskać audiencję u króla, który – w uznaniu jego zasług – wydał rozkaz, by nie przeszkadzano mu w praktykach religijnych.
Królewska protekcja otworzyła drogę do dalszego rozwoju. Społeczność rosła w siłę, a jej członkowie znani byli z niezwykłej ofiarności i zapału misyjnego. Dzięki ich pracy powstały placówki w wielu okolicznych miejscowościach, takich jak Recz, Czarne, Barlinek czy Miastko. Do 1909 roku w szczecińskim zborze ochrzczono 942 osoby.
Najstarsza kaplica baptystyczna w Polsce
W 1855 roku baptyści wznieśli własny dom modlitwy przy obecnej ulicy Stoisława 4. Zaprojektowany przez A. Mewsa budynek, utrzymany w stylu neorenesansu włoskiego, jest dziś uznawany za najstarszą zachowaną kaplicę baptystyczną w Polsce i jedną z najstarszych w Europie kontynentalnej. W 2024 roku otrzymał prestiżowy tytuł „Zabytek Zadbany” w konkursie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Ciemne lata: odwaga pastora Slawinsky’ego
Szczególnie dramatyczny rozdział przypadł na lata 30. XX wieku. Pastor Max Slawinsky otwarcie sprzeciwiał się nazistowskiej ideologii. Odmawiał wywieszania flag hitlerowskich na budynku kościoła, a na zmuszanie do nazistowskiego pozdrowienia odpowiadał odważnie: „Heil Christus!”.
Jego niezłomna postawa kosztowała go życie – w 1940 roku został zamordowany przez Gestapo, wepchnięty pod pociąg na stacji Szczecin-Zdroje.
Powojenne wyzwania i odrodzenie
Po II wojnie światowej niemieccy członkowie wspólnoty musieli opuścić miasto, lecz ciągłość działalności zapewnili polscy baptyści, którzy przybyli do Szczecina. Budynek przy ul. Stoisława 4 został jednak znacjonalizowany. Przez ponad 50 lat wspólnota była zmuszona płacić za możliwość korzystania z kaplicy, którą sami wybudowali. Dopiero na początku lat 2000. Kościołowi udało się odzyskać zniszczony budynek.
Odzyskanie własności zapoczątkowało nowy rozdział. W 2017 roku ruszył kompleksowy projekt renowacji, wsparty funduszami unijnymi. Odnowiono elewację, zachowując historyczne napisy, takie jak „Baptisten-Capelle”, a wnętrza przeszły gruntowną modernizację. Dziś w budynku mieści się odrestaurowana kaplica, kawiarnia, chrześcijańska księgarnia, szkoła językowa oraz centrum wsparcia rodziny.
Wspólnota dzisiaj: wiara w działaniu
Obecnie szczecińska wspólnota baptystów, pod przewodnictwem pastora Roberta Merecza, przeżywa okres dynamicznego wzrostu. W ciągu ostatnich lat liczba regularnych uczestników nabożeństw wzrosła z 20–30 do ponad 120 osób.
Działalność zboru wykracza daleko poza mury kaplicy. Społeczność aktywnie angażuje się w życie miasta poprzez pomoc osobom w kryzysie bezdomności, wsparcie dla rodzin osób osadzonych w więzieniach, organizowanie darmowych posiłków dla seniorów, prowadzenie bezpłatnych lekcji językowych dla dzieci z rodzin o niskich dochodach oraz organizację grup modlitewnych i studiów biblijnych.
Jubileuszowe świętowanie
Aby uczcić 180 lat swojej obecności w Szczecinie, Kościół Baptystów przygotował bogaty program jubileuszowy trwający od 22 stycznia do 19 lutego 2026 roku. Wszystkie wydarzenia są otwarte i bezpłatne.
Program obejmuje wykłady na temat relacji wiary i nauki, koncerty gospel i hip-hopowe, wydarzenia dla rodzin z programem dla dzieci, charytatywny turniej siatkówki, pokaz filmu „Przedwojenny Szczecin”, konkurs kulinarny na najlepszy wypiek „Baptyś” oraz uroczyste nabożeństwo z udziałem pastora Chrisa Archa z USA – potomka pierwszych członków szczecińskiego zboru.
Historia, która wciąż się pisze
180 lat historii baptystów w Szczecinie to świadectwo niezwykłej wytrwałości, wierności przekonaniom i głębokiego zaangażowania w życie lokalnej społeczności. Jubileusz jest nie tylko okazją do spojrzenia w przeszłość, ale przede wszystkim manifestacją otwartości i chęci dialogu. To historia wiary, która przetrwała najcięższe próby i dziś, w odnowionym domu, z nową energią służy Bogu i ludziom w sercu Szczecina.
