Spaceruj\u0105c po Placu Lotnik\u00f3w w Szczecinie, nie spos\u00f3b nie zauwa\u017cy\u0107 majestatycznego pomnika konnego, przedstawiaj\u0105cego renesansowego wojownika. To pomnik Bartolomeo Colleoniego, jedna z najbardziej charakterystycznych i zarazem zagadkowych rze\u017ab w mie\u015bcie. Cho\u0107 sam kondotier nigdy w Szczecinie nie by\u0142, historia jego pomnika jest nierozerwalnie spleciona z losami miasta, b\u0119d\u0105c opowie\u015bci\u0105 o sztuce, historii, wojnie i niezwyk\u0142ej determinacji w odzyskiwaniu dziedzictwa.<\/p>\n
Aby zrozumie\u0107 znaczenie pomnika, musimy cofn\u0105\u0107 si\u0119 do XV-wiecznych W\u0142och. Bartolomeo Colleoni (ok. 1395\/1400\u20131475) by\u0142 jednym z najs\u0142ynniejszych kondotier\u00f3w swojej epoki \u2013 dow\u00f3dc\u0105 wojsk najemnych. W czasach, gdy w\u0142oskie miasta-pa\u0144stwa toczy\u0142y nieustanne wojny, kondotierzy byli kluczowymi graczami na militarnej i politycznej scenie. Colleoni s\u0142u\u017cy\u0142 m.in. Mediolanowi i Republice Weneckiej, zdobywaj\u0105c s\u0142aw\u0119 dzi\u0119ki swoim strategicznym talentom i, co by\u0142o rzadko\u015bci\u0105, etycznemu post\u0119powaniu. W przeciwie\u0144stwie do wielu wsp\u00f3\u0142czesnych mu dow\u00f3dc\u00f3w, dba\u0142 o morale swoich \u017co\u0142nierzy i stara\u0142 si\u0119 unika\u0107 pl\u0105drowania ziem, przez kt\u00f3re przechodzi\u0142.<\/p>\n
W 1455 roku zosta\u0142 do\u017cywotnio mianowany kapitanem generalnym wojsk Wenecji. Pod koniec \u017cycia zgromadzi\u0142 ogromny maj\u0105tek, kt\u00f3ry w testamencie zapisa\u0142 Republice Weneckiej na poczet finansowania wojen z Imperium Osma\u0144skim. Postawi\u0142 jednak jeden warunek: w zamian za fortun\u0119, Wenecja mia\u0142a wznie\u015b\u0107 na jego cze\u015b\u0107 pomnik konny na presti\u017cowym Placu \u015bw. Marka.<\/p>\n
Wenecjanie, cho\u0107 wdzi\u0119czni za dar, nie mogli zgodzi\u0107 si\u0119 na umieszczenie pomnika na centralnym placu miasta. Znaleziono jednak kompromis \u2013 rze\u017aba stan\u0119\u0142a na pobliskim, r\u00f3wnie wa\u017cnym Campo Santi Giovanni e Paolo. Wykonanie dzie\u0142a powierzono wybitnemu florenckiemu arty\u015bcie, Andrei del Verrocchio, kt\u00f3ry pracowa\u0142 nad nim w latach 1479\u20131488. Odlany z br\u0105zu i ods\u0142oni\u0119ty w 1496 roku, pomnik Colleoniego do dzi\u015b jest uwa\u017cany za jedno z najwi\u0119kszych arcydzie\u0142 rze\u017aby renesansowej.<\/p>\n
Pomnik w Szczecinie nie jest jednak orygina\u0142em, a jego niezwykle wiern\u0105 kopi\u0105. Zosta\u0142a ona wykonana w 1909 roku w renomowanej niemieckiej fabryce wyrob\u00f3w metalowych, Wuerttembergische Metallwarenfabrik. By\u0142a to kopia galwanoplastyczna, stworzona na zam\u00f3wienie w\u0142adz \u00f3wczesnego Stettina (Szczecina) dla nowo powstaj\u0105cego Muzeum Miejskiego (dzi\u015b Gmach G\u0142\u00f3wny Muzeum Narodowego w Szczecinie przy Wa\u0142ach Chrobrego). Inicjatyw\u0119 sfinansowa\u0142 miejscowy przemys\u0142owiec i filantrop, Albert E. Toepfer.<\/p>\n
Po otwarciu muzeum w 1913 roku, pomnik Colleoniego sta\u0142 si\u0119 centralnym punktem kolekcji kopii s\u0142ynnych dzie\u0142 antycznych i renesansowych. Zosta\u0142 umieszczony w reprezentacyjnej, zwie\u0144czonej kopu\u0142\u0105 sali, kt\u00f3ra obecnie pe\u0142ni funkcj\u0119 sceny Teatru Wsp\u00f3\u0142czesnego.<\/p>\n
Pomnik, podobnie jak inne zbiory muzealne, przetrwa\u0142 II wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105 bez wi\u0119kszych zniszcze\u0144. Jednak jego historia w powojennym Szczecinie mia\u0142a by\u0107 kr\u00f3tka. W styczniu 1948 roku, w ge\u015bcie wsparcia dla zrujnowanej stolicy, w\u0142adze Szczecina podj\u0119\u0142y decyzj\u0119 o \u201epodarowaniu\u201d pomnika Warszawie. Aby u\u0142atwi\u0107 transport, monumentalna rze\u017aba zosta\u0142a poci\u0119ta na kawa\u0142ki, co dzisiaj wydaje si\u0119 aktem niemal barbarzy\u0144skim.<\/p>\n
Po ponownym z\u0142o\u017ceniu w Warszawie, pos\u0105g przez kilka lat znajdowa\u0142 si\u0119 w magazynach Muzeum Wojska Polskiego. W 1950 roku (niekt\u00f3re \u017ar\u00f3d\u0142a podaj\u0105 rok 1956) znalaz\u0142 wreszcie swoje nowe miejsce \u2013 na dziedzi\u0144cu Pa\u0142acu Czapskich, siedziby Akademii Sztuk Pi\u0119knych. Przez ponad p\u00f3\u0142 wieku warszawiacy i studenci ASP mogli podziwia\u0107 renesansowego kondotiera, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 trwa\u0142ym elementem krajobrazu stolicy.<\/p>\n
W Szczecinie pami\u0119\u0107 o utraconym zabytku nigdy nie zgas\u0142a. Ju\u017c w latach 80. XX wieku szczeci\u0144scy muzealnicy zacz\u0119li podejmowa\u0107 pierwsze pr\u00f3by odzyskania pomnika. Prawdziwego impetu sprawa nabra\u0142a jednak w latach 90., kiedy do g\u0142osu doszli lokalni dzia\u0142acze kultury, historycy i w\u0142adze miasta. Jedn\u0105 z kluczowych postaci w tej batalii by\u0142 Antoni Adamczak.<\/p>\n
Po latach \u017cmudnych negocjacji i pism, pod koniec 2001 roku uda\u0142o si\u0119 wreszcie osi\u0105gn\u0105\u0107 porozumienie z w\u0142adzami Warszawy. Szczecin zobowi\u0105za\u0142 si\u0119 do sfinansowania wykonania nowej kopii dla stolicy, przeznaczaj\u0105c na ten cel 300 000 z\u0142otych, zebranych m.in. dzi\u0119ki publicznej zbi\u00f3rce. W ten spos\u00f3b powsta\u0142a \u201ekopia kopii\u201d, a oryginalna replika z 1909 roku mog\u0142a wreszcie wr\u00f3ci\u0107 do domu.<\/p>\n
21 sierpnia 2002 roku pomnik Bartolomeo Colleoniego stan\u0105\u0142 na nowym postumencie na Placu Lotnik\u00f3w. Uroczyste ods\u0142oni\u0119cie nast\u0105pi\u0142o 31 sierpnia 2002 roku. Co ciekawe, w ceremonii wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 potomek s\u0142ynnego kondotiera, w\u0142oski prawnik Guardo Colleoni, co stanowi\u0142o symboliczne zamkni\u0119cie pewnego etapu w historii rze\u017aby.<\/p>\n
Obecnie pomnik Bartolomeo Colleoniego jest jednym z najwa\u017cniejszych punkt\u00f3w na turystycznej i kulturalnej mapie Szczecina. W 1989 roku zosta\u0142 oficjalnie wpisany do rejestru zabytk\u00f3w. W 2009 roku przeszed\u0142 gruntown\u0105 renowacj\u0119, podczas kt\u00f3rej zrekonstruowano m.in. bro\u0144 (bu\u0142aw\u0119) trzyman\u0105 w prawej d\u0142oni wojownika, przywracaj\u0105c mu wygl\u0105d zgodny z weneckim orygina\u0142em.<\/p>\n
Cho\u0107 pojawia\u0142y si\u0119 pomys\u0142y przeniesienia go z powrotem do muzeum, aby zwolni\u0107 miejsce na Placu Lotnik\u00f3w dla pomnika J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego, Colleoni niezmiennie trwa na swoim posterunku.<\/p>\n
Historia szczeci\u0144skiego kondotiera to co\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko opowie\u015b\u0107 o rze\u017abie. To symbol skomplikowanej przesz\u0142o\u015bci miasta, jego niemieckich korzeni i powojennej polskiej to\u017csamo\u015bci. To tak\u017ce dow\u00f3d na si\u0142\u0119 spo\u0142eczno\u015bci, kt\u00f3ra z determinacj\u0105 walczy\u0142a o odzyskanie cz\u0119\u015bci swojego dziedzictwa, \u0142\u0105cz\u0105cego Szczecin z wielk\u0105 tradycj\u0105 europejskiej sztuki. Patrz\u0105c na dumn\u0105 posta\u0107 Bartolomeo Colleoniego, patrzymy na \u015bwiadka niezwyk\u0142ej, niemal stuletniej podr\u00f3\u017cy, kt\u00f3ra wreszcie znalaz\u0142a sw\u00f3j szcz\u0119\u015bliwy fina\u0142 w sercu Szczecina.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Spaceruj\u0105c po Placu Lotnik\u00f3w w Szczecinie, nie spos\u00f3b nie zauwa\u017cy\u0107 majestatycznego pomnika konnego, przedstawiaj\u0105cego renesansowego wojownika. To pomnik Bartolomeo Colleoniego, jedna z najbardziej charakterystycznych i zarazem zagadkowych rze\u017ab w mie\u015bcie. Cho\u0107 sam kondotier nigdy w Szczecinie nie by\u0142, historia jego pomnika jest nierozerwalnie spleciona z losami miasta, b\u0119d\u0105c opowie\u015bci\u0105 o sztuce, historii, wojnie i niezwyk\u0142ej […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1013,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"two_page_speed":[],"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-1012","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-szczecin"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1012","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1012"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1012\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1016,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1012\/revisions\/1016"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1013"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1012"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1012"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1012"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}