{"id":1044,"date":"2026-05-21T13:57:32","date_gmt":"2026-05-21T15:57:32","guid":{"rendered":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/?p=1044"},"modified":"2026-05-21T14:07:12","modified_gmt":"2026-05-21T16:07:12","slug":"od-bergstrasse-do-zwyciestwa-historia-najdluzszej-ulicy-koszalina","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/?p=1044","title":{"rendered":"Od Bergstrasse do Zwyci\u0119stwa: historia najd\u0142u\u017cszej ulicy Koszalina"},"content":{"rendered":"<p><strong>Ka\u017cde miasto ma swoj\u0105 arteri\u0119, ulic\u0119-symbol, kt\u00f3ra niczym w soczewce skupia jego histori\u0119, rozw\u00f3j i charakter.<\/strong> W Koszalinie tak\u0105 rol\u0119 bezsprzecznie pe\u0142ni ulica Zwyci\u0119stwa. To nie tylko najd\u0142u\u017csza ulica w mie\u015bcie, licz\u0105ca imponuj\u0105ce 9,1 kilometra, ale tak\u017ce \u017cywy \u015bwiadek ponad stu lat transformacji \u2013 od niemieckiego K\u00f6slin po wsp\u00f3\u0142czesny polski o\u015brodek regionalny.<\/p>\n<h2>Geneza: dwie drogi, jedno zwyci\u0119stwo<\/h2>\n<p>Cho\u0107 dzisiejsza ulica Zwyci\u0119stwa stanowi sp\u00f3jn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107, jej korzenie si\u0119gaj\u0105 czas\u00f3w, gdy by\u0142a podzielona na dwa odr\u0119bne trakty, kt\u00f3rych bieg wyznacza\u0142y bramy \u015bredniowiecznego miasta. Jej przebieg prawdopodobnie istnia\u0142 jeszcze przed oficjaln\u0105 lokacj\u0105 Koszalina.<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Neutorstrasse (ulica Nowobramna)<\/strong>: By\u0142 to zachodni odcinek, biegn\u0105cy od Rynku Staromiejskiego w stron\u0119 Bramy Nowej.<\/li>\n<li><strong>Bergstrasse (ulica G\u00f3rska)<\/strong>: To z kolei wschodni fragment, prowadz\u0105cy od rynku w kierunku Bramy G\u00f3rnej.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Od po\u0142owy XIX wieku obie ulice by\u0142y systematycznie wyd\u0142u\u017cane, wch\u0142aniaj\u0105c kolejne przedmie\u015bcia. Na pocz\u0105tku lat 30. XX wieku Bergstrasse ko\u0144czy\u0142a si\u0119 na skrzy\u017cowaniu z Danziger Strasse (dzisiejsza ulica Pi\u0142sudskiego), a jej przed\u0142u\u017cenie wiod\u0105ce ku granicom miasta nosi\u0142o nazw\u0119 Rogzower Allee (aleja do Rokosowa). W 1939 roku, w mrocznych czasach III Rzeszy, reprezentacyjna cz\u0119\u015b\u0107 Bergstrasse zosta\u0142a przemianowana na <strong>Adolf-Hitler-Strasse<\/strong>.<\/p>\n<p>Po przej\u0119ciu miasta przez polsk\u0105 administracj\u0119 w 1945 roku, nadszed\u0142 czas na porz\u0105dki w nazewnictwie. Pocz\u0105tkowo pojawi\u0142 si\u0119 pomys\u0142, by dawn\u0105 Bergstrasse nazwa\u0107 na cze\u015b\u0107 marsza\u0142ka Konstantina Rokossowskiego. Ostatecznie jednak przewa\u017cy\u0142a propozycja pierwszego polskiego starosty Koszalina, Edmunda Dobrzyckiego. To on zasugerowa\u0142 nazw\u0119 <strong>Zwyci\u0119stwa<\/strong>, kt\u00f3ra nie tylko upami\u0119tnia\u0142a koniec wojny, ale tak\u017ce symbolicznie po\u0142\u0105czy\u0142a dwie historyczne ulice w jeden, pot\u0119\u017cny trakt. W kolejnych dekadach ulica nadal ros\u0142a, wch\u0142aniaj\u0105c g\u0142\u00f3wne drogi przy\u0142\u0105czanych do miasta wsi \u2013 Rokosowa w 1954 roku i Lubiatowa w 1989 roku.<\/p>\n<h2>Podr\u00f3\u017c przez czas: architektura i przemiany<\/h2>\n<p>Spacer ulic\u0105 Zwyci\u0119stwa to jak podr\u00f3\u017c przez kolejne epoki w dziejach Koszalina. Jej zabudowa jest niezwykle zr\u00f3\u017cnicowana i opowiada histori\u0119 zniszczenia, odbudowy i dynamicznego rozwoju.<\/p>\n<h3>Oblicze przedwojenne<\/h3>\n<p>Z dawnego, niemieckiego K\u00f6slin zachowa\u0142o si\u0119 niewiele. Najlepiej wida\u0107 to na odcinku od ulicy Krakusa i Wandy w kierunku wschodnim, gdzie po parzystej stronie ulicy przetrwa\u0142y kamienice z ko\u0144ca XIX wieku. Ikonicznym przyk\u0142adem dawnej architektury jest budynek pod numerem 37. To tu mie\u015bci\u0142 si\u0119 s\u0142ynny browar Aschera, a po przebudowie w 1922 roku \u2013 Bank Miejski (Stadtbank K\u00f6slin). Obiekt zosta\u0142 zrekonstruowany w 2003 roku z odtworzeniem historycznej fasady. Innym reliktem tamtych czas\u00f3w jest monumentalny gmach przy Zwyci\u0119stwa 42, wzniesiony w latach 1936-1938, ozdobiony p\u0142askorze\u017abami Kurta Schwerdtfegera, kt\u00f3ry po wojnie sta\u0142 si\u0119 siedzib\u0105 oddzia\u0142u NBP.<\/p>\n<h3>Zniszczenia wojenne i powojenna odbudowa<\/h3>\n<p>Ofensywa Armii Czerwonej w marcu 1945 roku przynios\u0142a miastu ogromne zniszczenia. Szczeg\u00f3lnie ucierpia\u0142o historyczne centrum wok\u00f3\u0142 Rynku Staromiejskiego. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 zabudowy w tym rejonie zosta\u0142a zr\u00f3wnana z ziemi\u0105. W latach 50. XX wieku w miejscu zburzonych kamienic wzniesiono nowe budynki, kt\u00f3re do dzi\u015b definiuj\u0105 wygl\u0105d koszali\u0144skiej star\u00f3wki.<\/p>\n<p>W okresie PRL ulica przesz\u0142a kolejne transformacje. W latach 1973-1975, w ramach przygotowa\u0144 do Centralnych Do\u017cynek, wyburzono ca\u0142\u0105 nieparzyst\u0105 pierzej\u0119 kamienic na odcinku od ul. M\u0142y\u0144skiej do ul. 1 Maja, aby poszerzy\u0107 arteri\u0119 i nada\u0107 jej bardziej reprezentacyjny charakter.<\/p>\n<h3>Rozw\u00f3j w czasach polskich<\/h3>\n<p>Nowe oblicze ulicy Zwyci\u0119stwa kszta\u0142towa\u0142y ikony powojennej architektury. W 1960 roku powsta\u0142 Hotel &#8222;Ja\u0142ta&#8221; (dzi\u015b Arka), a w latach 1961-1965 wzniesiono Dom Towarowy &#8222;Saturn&#8221; (nr 44), s\u0142yn\u0105cy z nowatorskiej konstrukcji podwieszanego dachu. Na pocz\u0105tku lat 70. wyr\u00f3s\u0142 biurowiec Union Tower (nr 137-139), kt\u00f3ry w momencie budowy by\u0142 najwy\u017cszym budynkiem w Koszalinie. Ulica sta\u0142a si\u0119 tak\u017ce wa\u017cnym o\u015brodkiem kultury \u2013 pod numerem 105 ulokowano Centrum Kultury 105 z kinem &#8222;Kryterium&#8221;, kt\u00f3re by\u0142o r\u00f3wnie\u017c pierwsz\u0105 siedzib\u0105 Filharmonii Koszali\u0144skiej.<\/p>\n<h2>Ulica Zwyci\u0119stwa dzi\u015b: t\u0119tni\u0105ca \u017cyciem arteria<\/h2>\n<p>Obecnie ulica Zwyci\u0119stwa jest kr\u0119gos\u0142upem komunikacyjnym miasta. Stanowi cz\u0119\u015b\u0107 drogi wojew\u00f3dzkiej nr 206, wyprowadzaj\u0105c ruch w kierunku Polanowa. Jej charakter zmienia si\u0119 na ca\u0142ej d\u0142ugo\u015bci.<\/p>\n<p>Zaczynaj\u0105c od zachodu, wita nas Dworzec PKS (nr 1). Dalej, w centrum, dominuje ruch handlowo-us\u0142ugowy z licznymi sklepami, bankami i restauracjami. Po mini\u0119ciu Rynku Staromiejskiego i Parku Ksi\u0105\u017c\u0105t Pomorskich, ulica zw\u0119\u017ca si\u0119 do jednej jezdni i wkracza w tereny dawnego Przedmie\u015bcia im. Fryderyka Wilhelma z XIX-wieczn\u0105 zabudow\u0105. Im dalej na wsch\u00f3d, tym bardziej zmienia si\u0119 jej charakter \u2013 pojawiaj\u0105 si\u0119 osiedla mieszkaniowe z wielkiej p\u0142yty, kt\u00f3re od ulicy Zielonej ust\u0119puj\u0105 miejsca zabudowie jednorodzinnej. Ostatni, wschodni odcinek ulicy w Lubiatowie pozostaje w du\u017cej mierze niezabudowany.<\/p>\n<p>Wzd\u0142u\u017c ulicy Zwyci\u0119stwa zlokalizowane s\u0105 liczne wa\u017cne instytucje, firmy i obiekty, w tym parafie \u015bw. Marcina (nr 202a) i \u015bw. Wojciecha (nr 248), tereny po by\u0142ych koszarach 8. Dywizji Obrony Wybrze\u017ca oraz zak\u0142ady przemys\u0142owe.<\/p>\n<p>Ulica wci\u0105\u017c ewoluuje. Planowane modernizacje maj\u0105 na celu uspokojenie ruchu w centrum, budow\u0119 \u015bcie\u017cek rowerowych, poszerzenie chodnik\u00f3w i nasadzenia drzew, co pokazuje d\u0105\u017cenie do uczynienia jej bardziej przyjazn\u0105 dla mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n<p>Ulica Zwyci\u0119stwa to znacznie wi\u0119cej ni\u017c tylko najd\u0142u\u017cszy ci\u0105g komunikacyjny w Koszalinie. To o\u015b, na kt\u00f3rej zapisana jest ca\u0142a wsp\u00f3\u0142czesna historia miasta \u2013 trauma wojny, wysi\u0142ek odbudowy, estetyka PRL i dynamika czas\u00f3w transformacji. Dla mieszka\u0144c\u00f3w jest miejscem codziennych podr\u00f3\u017cy, pracy i spotka\u0144, a dla przybysz\u00f3w \u2013 fascynuj\u0105c\u0105 lekcj\u0105 historii o mie\u015bcie, kt\u00f3re nieustannie si\u0119 zmienia, zachowuj\u0105c przy tym \u015blady swojej bogatej przesz\u0142o\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ka\u017cde miasto ma swoj\u0105 arteri\u0119, ulic\u0119-symbol, kt\u00f3ra niczym w soczewce skupia jego histori\u0119, rozw\u00f3j i charakter. W Koszalinie tak\u0105 rol\u0119 bezsprzecznie pe\u0142ni ulica Zwyci\u0119stwa. To nie tylko najd\u0142u\u017csza ulica w mie\u015bcie, licz\u0105ca imponuj\u0105ce 9,1 kilometra, ale tak\u017ce \u017cywy \u015bwiadek ponad stu lat transformacji \u2013 od niemieckiego K\u00f6slin po wsp\u00f3\u0142czesny polski o\u015brodek regionalny. Geneza: dwie drogi, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1045,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"two_page_speed":[],"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[161],"tags":[164],"class_list":["post-1044","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-koszalin","tag-koszalin"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1044","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1044"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1044\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1048,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1044\/revisions\/1048"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1045"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1044"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1044"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1044"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}