{"id":1071,"date":"2026-05-29T07:00:20","date_gmt":"2026-05-29T09:00:20","guid":{"rendered":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/?p=1071"},"modified":"2026-05-30T10:56:02","modified_gmt":"2026-05-30T12:56:02","slug":"lotnisko-w-chojnie-od-luftwaffe-po-uklad-warszawski-historia-ukryta-w-cieniu-lasu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/?p=1071","title":{"rendered":"Lotnisko w Chojnie: Od Luftwaffe po Uk\u0142ad Warszawski \u2013 historia ukryta w cieniu lasu"},"content":{"rendered":"

Na po\u0142udnie od Chojny, na historycznej ziemi znanej niegdy\u015b jako Nowa Marchia, rozci\u0105ga si\u0119 pot\u0119\u017cny, cho\u0107 dzi\u015b cichy i zapomniany kompleks. To dawne lotnisko wojskowe, \u015bwiadek burzliwej historii XX wieku. Przez dekady t\u0119tni\u0142o \u017cyciem, najpierw jako baza Luftwaffe Fliegerhorst K\u00f6nigsberg-Neumark<\/em>, a nast\u0119pnie jako jeden z najtajniejszych i najwa\u017cniejszych obiekt\u00f3w radzieckiej P\u00f3\u0142nocnej Grupy Wojsk w Polsce. Dzisiaj, poro\u015bni\u0119te lasem i niszczej\u0105ce, opowiada histori\u0119 o pot\u0119dze, zbrodniach i upadku dw\u00f3ch totalitarnych imperi\u00f3w. Zapraszamy do poznania dziej\u00f3w tego niezwyk\u0142ego miejsca.<\/p>\n

Epoka Niemiecka: Fliegerhorst K\u00f6nigsberg-Neumark (1937\u20131945)<\/h2>\n

Historia lotniska rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w latach 1937-1938, w okresie intensywnych zbroje\u0144 III Rzeszy. W pobli\u017cu miasta, nosz\u0105cego w\u00f3wczas nazw\u0119 K\u00f6nigsberg in der Neumark, Luftwaffe zbudowa\u0142o baz\u0119 lotnicz\u0105 \u2013 Fliegerhorst<\/em>. Pocz\u0105tkowo obiekt posiada\u0142 trawiasty pas startowy, kilka du\u017cych hangar\u00f3w lotniczych (w tym warsztatowy), koszary oraz zaplecze techniczne.<\/p>\n

Praca przymusowa i rola w czasie wojny<\/h3>\n

Ekspansja lotniska w czasie wojny wi\u0105\u017ce si\u0119 z tragicznym rozdzia\u0142em jego historii. Do rozbudowy bazy oraz jej lotnisk satelitarnych (m.in. w Moryniu i Mieszkowicach) wykorzystano prac\u0119 przymusow\u0105. W tym celu utworzono tu podob\u00f3z kobiecego obozu koncentracyjnego Ravensbr\u00fcck. Wed\u0142ug szacunk\u00f3w, przetrzymywano w nim od 800 do 900 kobiet, g\u0142\u00f3wnie Polek deportowanych po Powstaniu Warszawskim, ale tak\u017ce wi\u0119\u017aniarek innych narodowo\u015bci. Kobiety zmuszane by\u0142y do ci\u0119\u017ckich prac budowlanych w skrajnie trudnych warunkach. \u015aledztwo w sprawie zbrodni pope\u0142nionych na wi\u0119\u017aniarkach prowadzi obecnie Instytut Pami\u0119ci Narodowej.<\/p>\n

Baza odgrywa\u0142a istotn\u0105 rol\u0119 operacyjn\u0105.<\/p>\n

    \n
  • Kampania wrze\u015bniowa:<\/strong> Ju\u017c 1 wrze\u015bnia 1939 roku z Chojny startowa\u0142y bombowce Heinkel He-111 z III. Dywizjonu 27. Pu\u0142ku Bombowego \u201eBoelcke”, kt\u00f3re bra\u0142y udzia\u0142 w nalotach na Warszaw\u0119 i inne polskie miasta.<\/li>\n
  • Szkolenie pilot\u00f3w:<\/strong> Od listopada 1939 do czerwca 1943 roku na lotnisku stacjonowa\u0142a Szko\u0142a Pilot\u00f3w A\/B Nr 12, szkol\u0105ca kadry dla Luftwaffe.<\/li>\n
  • Obrona Berlina:<\/strong> W 1943 roku, w odpowiedzi na alianck\u0105 ofensyw\u0119 bombow\u0105, baz\u0119 przekszta\u0142cono w lotnisko nocnych my\u015bliwc\u00f3w. Stacjonowa\u0142 tu III. Dywizjon 5. Pu\u0142ku My\u015bliwc\u00f3w Nocnych (III.\/NJG 5), wyposa\u017cony w samoloty Messerschmitt Bf-110 G-4 z radarami pok\u0142adowymi. Jednostki te bra\u0142y czynny udzia\u0142 w tzw. \u201ebitwie o Berlin”. W 1944 roku na lotnisku stacjonowa\u0142y r\u00f3wnie\u017c jednostki wyposa\u017cone w my\u015bliwce Focke-Wulf Fw-190 (JG 6) i ci\u0119\u017ckie my\u015bliwce Messerschmitt Me 410 (ZG 26).<\/li>\n<\/ul>\n

    Koniec wojny<\/h3>\n

    W obliczu gwa\u0142townej ofensywy Armii Czerwonej, pod koniec stycznia 1945 roku dow\u00f3dztwo bazy podj\u0119\u0142o decyzj\u0119 o ewakuacji. W nocy z 31 stycznia na 1 lutego 1945 roku, niemieckie oddzia\u0142y wysadzi\u0142y cz\u0119\u015b\u0107 infrastruktury, w tym hangary i koszary, aby nie wpad\u0142y w r\u0119ce wroga. Mimo to, 4 lutego 1945 roku lotnisko zosta\u0142o zaj\u0119te przez wojska radzieckie, kt\u00f3re wed\u0142ug niekt\u00f3rych raport\u00f3w zasta\u0142y na miejscu sprawne, zatankowane samoloty i zapasy amunicji.<\/p>\n

    Epoka Radziecka: Tajna Baza P\u00f3\u0142nocnej Grupy Wojsk (1945\u20131992)<\/h2>\n

    Zaj\u0119cie bazy przez Armi\u0119 Czerwon\u0105 otworzy\u0142o drugi, trwaj\u0105cy blisko 50 lat, rozdzia\u0142 w jej historii. Lotnisko w Chojnie sta\u0142o si\u0119 jednym z najwa\u017cniejszych i najbardziej utajnionych obiekt\u00f3w P\u00f3\u0142nocnej Grupy Wojsk Armii Radzieckiej stacjonuj\u0105cej w Polsce. By\u0142o to eksterytorialne miasto w mie\u015bcie, dzia\u0142aj\u0105ce na mocy um\u00f3w Uk\u0142adu Warszawskiego poza polsk\u0105 jurysdykcj\u0105.<\/p>\n

    Rozbudowa i znaczenie strategiczne<\/h3>\n

    Sowieci natychmiast dostrzegli strategiczne po\u0142o\u017cenie bazy i przyst\u0105pili do jej pot\u0119\u017cnej rozbudowy.<\/p>\n

      \n
    • Infrastruktura:<\/strong> W 1951 roku trawiast\u0105 nawierzchni\u0119 zast\u0105pi\u0142 pot\u0119\u017cny, betonowy pas startowy o wymiarach 2300×50 m. Ca\u0142y kompleks rozr\u00f3s\u0142 si\u0119 do ok. 495 hektar\u00f3w, na kt\u00f3rych znajdowa\u0142o si\u0119 ponad 260 budynk\u00f3w.<\/li>\n
    • Schronohangary:<\/strong> W latach 70. wybudowano 12 \u017celbetowych schronohangar\u00f3w (typu AU-11 i AU-16, znanych jako \u201elubiny”), kt\u00f3re mia\u0142y chroni\u0107 samoloty przed atakami z powietrza i pozwala\u0142y na uruchamianie silnik\u00f3w wewn\u0105trz.<\/li>\n
    • Bunkry i sk\u0142ady:<\/strong> Na terenie bazy znajdowa\u0142y si\u0119 pot\u0119\u017cne magazyny amunicji (9,4 ha) oraz sk\u0142ad paliw o pojemno\u015bci 21 700 m\u00b3. Odkryto tu r\u00f3wnie\u017c wzmocnione bunkry typu \u201eGranit”, standardowo u\u017cywane do przechowywania rakiet balistycznych ziemia-ziemia (R-11, RSD-10 Pionier). Istniej\u0105 uzasadnione podejrzenia, \u017ce mog\u0142a tu by\u0107 sk\u0142adowana taktyczna bro\u0144 j\u0105drowa.<\/li>\n<\/ul>\n

      Por\u00f3wnanie lotniska w epoce niemieckiej i radzieckiej<\/h3>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
      Cecha<\/th>\nOkres Niemiecki (Fliegerhorst K\u00f6nigsberg-Neumark)<\/th>\nOkres Radziecki (Baza Lotnicza Chojna)<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
      Lata operacyjne<\/strong><\/td>\n1937\u20131945<\/td>\n1945\u20131992<\/td>\n<\/tr>\n
      G\u0142\u00f3wny pas startowy<\/strong><\/td>\nTrawiasty<\/td>\nBetonowy (2300 m x 50 m)<\/td>\n<\/tr>\n
      Kluczowa infrastruktura<\/strong><\/td>\nWielkie hangary stalowe, warsztaty, koszary<\/td>\nSchronohangary \u017celbetowe („lubiny”), bunkry „Granit”, rozbudowane sk\u0142ady paliw i amunicji<\/td>\n<\/tr>\n
      Powierzchnia<\/strong><\/td>\nMniejsza, skupiona wok\u00f3\u0142 pierwotnej zabudowy<\/td>\nZnacznie rozbudowana do ok. 495 hektar\u00f3w<\/td>\n<\/tr>\n
      Charakter bazy<\/strong><\/td>\nBaza operacyjna i szkoleniowa Luftwaffe<\/td>\nStrategiczna baza frontowa Uk\u0142adu Warszawskiego<\/td>\n<\/tr>\n
      Kluczowe jednostki<\/strong><\/td>\nKG 27, NJG 5, JG 6<\/td>\n582. Pu\u0142k Lotnictwa My\u015bliwskiego, 89. Pu\u0142k Rakiet Przeciwlotniczych<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

      \u017bycie w cieniu bazy i wycofanie wojsk<\/h3>\n

      Baza w Chojnie by\u0142a stref\u0105 zamkni\u0119t\u0105. Otoczona \u015bcis\u0142\u0105 ochron\u0105, z systemem patroli i punkt\u00f3w kontrolnych, stanowi\u0142a \u015bwiat niedost\u0119pny dla Polak\u00f3w. Mieszka\u0144cy Chojny \u017cyli w cieniu pot\u0119\u017cnego s\u0105siada, a relacje by\u0142y ograniczone do minimum i nacechowane nieufno\u015bci\u0105. Istnia\u0142y nawet ograniczenia w zabudowie miasta \u2013 zakaz budowy wysokich budynk\u00f3w, z kt\u00f3rych mo\u017cna by obserwowa\u0107 teren bazy. Pobyt wojsk radzieckich pozostawi\u0142 po sobie tak\u017ce spu\u015bcizn\u0119 w postaci znacznych zanieczyszcze\u0144 \u015brodowiska.<\/p>\n

      Zmiany geopolityczne na prze\u0142omie lat 80. i 90. przynios\u0142y kres radzieckiej obecno\u015bci. Oficjalna ceremonia po\u017cegnania wojsk odby\u0142a si\u0119 5 maja 1992 roku. O godzinie 11:00 dow\u00f3dca garnizonu, Jewgienij Dobrecow, wystartowa\u0142 my\u015bliwcem Su-27, co zapocz\u0105tkowa\u0142o proces wycofywania jednostki do Smole\u0144ska. Protok\u00f3\u0142 przekazania obiektu stronie polskiej podpisano 7 lipca 1992 roku, cho\u0107 ostatni \u017co\u0142nierze rosyjscy opu\u015bcili teren dopiero w 1994 roku. Wed\u0142ug raport\u00f3w, opuszczona baza by\u0142a w stanie znacznej dewastacji.<\/p>\n

      Era Postsowiecka: Co zosta\u0142o po gigancie? (od 1992)<\/h2>\n

      Dzi\u015b dawne lotnisko w Chojnie to przede wszystkim ogromny, niszczej\u0105cy kompleks. Czas i natura powoli odbieraj\u0105 to, co zbudowa\u0142 cz\u0142owiek. Betonowe p\u0142yty pas\u00f3w startowych i dr\u00f3g ko\u0142owania p\u0119kaj\u0105, zarastane przez trawy i m\u0142ode drzewa. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 budynk\u00f3w popad\u0142a w ca\u0142kowit\u0105 ruin\u0119.<\/p>\n

      Jednak \u017cycie nie opu\u015bci\u0142o tego miejsca ca\u0142kowicie. Niekt\u00f3re z dawnych koszar zosta\u0142y zaadaptowane na budynki mieszkalne. W solidnych schronohangarach znalaz\u0142y swoj\u0105 siedzib\u0119 firmy i magazyny, a w jednym z nich trenuj\u0105 bokserzy lokalnego klubu. Cz\u0119\u015b\u0107 terenu jest rozbierana pod budow\u0119 nowoczesnej farmy fotowoltaicznej. Niestety, wiele opuszczonych zak\u0105tk\u00f3w sta\u0142o si\u0119 nielegalnymi wysypiskami \u015bmieci.<\/p>\n

      Mimo post\u0119puj\u0105cej degradacji, lotnisko przyci\u0105ga mi\u0142o\u015bnik\u00f3w historii, urban exploration i fotografii. Spaceruj\u0105c po jego terenie, mo\u017cna wci\u0105\u017c odnale\u017a\u0107 \u015blady przesz\u0142o\u015bci: resztki niemieckich hangar\u00f3w, pot\u0119\u017cne sylwetki radzieckich schron\u00f3w czy pozosta\u0142o\u015bci po systemach obronnych. To miejsce jest niemym pomnikiem historii, \u015bwiadectwem pot\u0119gi militarnej, ludzkiej tragedii i nieuchronnego przemijania.<\/p>\n

      Kluczowe samoloty stacjonuj\u0105ce w Chojnie<\/h3>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
      Okres<\/th>\nTyp Samolotu<\/th>\nJednostka (Przyk\u0142adowa)<\/th>\nRola<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
      Niemiecki<\/strong><\/td>\nHeinkel He-111P<\/td>\nII.\/KG 27<\/td>\nBombowiec \u015bredni<\/td>\n<\/tr>\n
      Niemiecki<\/strong><\/td>\nMesserschmitt Bf-110G-4<\/td>\nIII.\/NJG 5<\/td>\nNocny my\u015bliwiec<\/td>\n<\/tr>\n
      Niemiecki<\/strong><\/td>\nFocke-Wulf Fw-190<\/td>\nI., II.\/JG 6<\/td>\nMy\u015bliwiec<\/td>\n<\/tr>\n
      Radziecki<\/strong><\/td>\nJakowlew Jak-9<\/td>\n149. Pu\u0142k Lotnictwa My\u015bliwskiego<\/td>\nMy\u015bliwiec<\/td>\n<\/tr>\n
      Radziecki<\/strong><\/td>\nMiG-15\/MiG-17\/MiG-21<\/td>\n582. Pu\u0142k Lotnictwa My\u015bliwskiego<\/td>\nMy\u015bliwce odrzutowe (r\u00f3\u017cne generacje)<\/td>\n<\/tr>\n
      Radziecki<\/strong><\/td>\nSuchoj Su-27 „Flanker”<\/td>\n582. Pu\u0142k Lotnictwa My\u015bliwskiego<\/td>\nMy\u015bliwiec przewagi powietrznej<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

      Podsumowanie<\/h2>\n

      Lotnisko w Chojnie to znacznie wi\u0119cej ni\u017c tylko zbi\u00f3r niszczej\u0105cych budynk\u00f3w i pas\u00f3w startowych. To kapsu\u0142a czasu, kt\u00f3ra przechowuje wspomnienia o dw\u00f3ch epokach, dw\u00f3ch armiach i niezliczonych ludzkich losach \u2013 od niewolniczej pracy wi\u0119\u017aniarek, przez pilot\u00f3w walcz\u0105cych na frontach II wojny \u015bwiatowej, po \u017co\u0142nierzy zimnej wojny. Jego cicha obecno\u015b\u0107 stanowi wa\u017cne memento, przypominaj\u0105c o skomplikowanej przesz\u0142o\u015bci tej cz\u0119\u015bci Europy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      Na po\u0142udnie od Chojny, na historycznej ziemi znanej niegdy\u015b jako Nowa Marchia, rozci\u0105ga si\u0119 pot\u0119\u017cny, cho\u0107 dzi\u015b cichy i zapomniany kompleks. To dawne lotnisko wojskowe, \u015bwiadek burzliwej historii XX wieku. Przez dekady t\u0119tni\u0142o \u017cyciem, najpierw jako baza Luftwaffe Fliegerhorst K\u00f6nigsberg-Neumark, a nast\u0119pnie jako jeden z najtajniejszych i najwa\u017cniejszych obiekt\u00f3w radzieckiej P\u00f3\u0142nocnej Grupy Wojsk w Polsce. […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1072,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"two_page_speed":[],"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[10,136],"tags":[],"class_list":["post-1071","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","category-pomorze-zachodnie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1071","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1071"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1071\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1073,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1071\/revisions\/1073"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1072"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1071"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1071"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1071"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}