9 grudnia 1980 roku Karlino, spokojne miasteczko po\u0142o\u017cone nad Pars\u0119t\u0105 i Radwi\u0105, znalaz\u0142o si\u0119 w centrum uwagi ca\u0142ej Polski. Podczas wiercenia poszukiwawczego w pobliskim Daszewie dosz\u0142o do gwa\u0142townej erupcji ropy naftowej i gazu. W kraju pogr\u0105\u017conym w kryzysie gospodarczym natychmiast narodzi\u0142a si\u0119 legenda: oto pod Karlinem odkryto z\u0142o\u017ce, kt\u00f3re mo\u017ce odmieni\u0107 los pa\u0144stwa. W gazetach, rozmowach i zbiorowej wyobra\u017ani pojawi\u0142o si\u0119 okre\u015blenie \u201edrugi Kuwejt\u201d.<\/p>\n
Ta historia mia\u0142a jednak w sobie wi\u0119cej dramatu ni\u017c bogactwa. Zamiast spokojnego pocz\u0105tku naftowej prosperity przysz\u0142a jedna z najwi\u0119kszych katastrof tego typu w Europie. P\u0142omienie nad odwiertem Daszewo-1 si\u0119ga\u0142y wed\u0142ug relacji nawet oko\u0142o 130 metr\u00f3w wysoko\u015bci, a walka z \u017cywio\u0142em trwa\u0142a ponad miesi\u0105c. Nadzieja na gospodarczy cud szybko zderzy\u0142a si\u0119 z geologiczn\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105: z\u0142o\u017ce okaza\u0142o si\u0119 zbyt ma\u0142e, by spe\u0142ni\u0107 wielkie oczekiwania.<\/p>\n
Zanim nazwa Karlina trafi\u0142a na czo\u0142\u00f3wki og\u00f3lnopolskich wiadomo\u015bci, miasto mia\u0142o za sob\u0105 d\u0142ug\u0105 i bogat\u0105 histori\u0119. W \u017ar\u00f3d\u0142ach pojawia si\u0119 ju\u017c w XII wieku, a prawa miejskie otrzyma\u0142o w 1385 roku. Jego po\u0142o\u017cenie u zbiegu Pars\u0119ty i Radwi dawa\u0142o mu znaczenie strategiczne, a w \u015bredniowieczu funkcjonowa\u0142a tu siedziba biskup\u00f3w kamie\u0144skich.<\/p>\n
Przez stulecia Karlino przechodzi\u0142o przez wojny, po\u017cary i zmiany pa\u0144stwowej przynale\u017cno\u015bci. W XIX i na pocz\u0105tku XX wieku rozwija\u0142y si\u0119 tu lokalne zak\u0142ady zwi\u0105zane z rolnictwem, obr\u00f3bk\u0105 drewna, tartacznictwem i produkcj\u0105 spo\u017cywcz\u0105. Po 1945 roku, ju\u017c w granicach Polski, miasto zachowa\u0142o charakter niewielkiego o\u015brodka przemys\u0142owo-us\u0142ugowego. W latach 60. i 70. powsta\u0142y wi\u0119ksze zak\u0142ady, mi\u0119dzy innymi papiernia oraz zak\u0142ad p\u0142yt pil\u015bniowych i wi\u00f3rowych.<\/p>\n
Nic nie zapowiada\u0142o, \u017ce pod koniec 1980 roku Karlino stanie si\u0119 symbolem wielkich narodowych nadziei.<\/p>\n
Do erupcji dosz\u0142o 9 grudnia 1980 roku oko\u0142o godziny 17:30, podczas prac przy odwiercie Daszewo-1 w rejonie wsi Krzywop\u0142oty, kilka kilometr\u00f3w od Karlina. Z otworu wydosta\u0142y si\u0119 ropa i gaz, a nast\u0119pnie nast\u0105pi\u0142 zap\u0142on. Ogie\u0144 by\u0142 tak pot\u0119\u017cny, \u017ce widziano go z du\u017cej odleg\u0142o\u015bci, a temperatura w pobli\u017cu odwiertu by\u0142a ekstremalna.<\/p>\n
Przyczyn katastrofy upatrywano mi\u0119dzy innymi w problemach technicznych z zabezpieczeniem przeciwerupcyjnym oraz w b\u0142\u0119dnej ocenie warunk\u00f3w geologicznych. Z\u0142o\u017ce mia\u0142o znajdowa\u0107 si\u0119 p\u0142ycej, ni\u017c zak\u0142adano, co zaskoczy\u0142o ekip\u0119 prowadz\u0105c\u0105 wiercenia. W kr\u00f3tkim czasie wydarzenie przesta\u0142o by\u0107 tylko awari\u0105 przemys\u0142ow\u0105, a sta\u0142o si\u0119 spraw\u0105 pa\u0144stwow\u0105.<\/p>\n
W Polsce pocz\u0105tku lat 80. brakowa\u0142o dewiz, ros\u0142o zad\u0142u\u017cenie, a codzienno\u015b\u0107 wielu ludzi wyznacza\u0142y kolejki i niedobory. Informacja o ropie pod Karlinem dzia\u0142a\u0142a na wyobra\u017ani\u0119. Skoro s\u0105 ropa i gaz, by\u0107 mo\u017ce kraj zyska w\u0142asne \u017ar\u00f3d\u0142o bogactwa. Tak narodzi\u0142 si\u0119 mit \u201edrugiego Kuwejtu\u201d.<\/p>\n
Gaszenie erupcji wymaga\u0142o ogromnej mobilizacji. W akcj\u0119 zaanga\u017cowano stra\u017cak\u00f3w, wojsko, specjalistyczne ekipy ratownicze oraz ekspert\u00f3w z zagranicy, mi\u0119dzy innymi ze Zwi\u0105zku Radzieckiego i W\u0119gier. Wed\u0142ug relacji w dzia\u0142aniach uczestniczy\u0142o oko\u0142o tysi\u0105ca os\u00f3b.<\/p>\n
Ogie\u0144 poch\u0142ania\u0142 rop\u0119 i gaz przez ponad miesi\u0105c. Szacunki m\u00f3wi\u0105 o dziesi\u0105tkach tysi\u0119cy ton spalonej ropy oraz dziesi\u0105tkach milion\u00f3w metr\u00f3w sze\u015bciennych gazu. Ostatecznie po\u017car ugaszono w styczniu 1981 roku, po zniszczeniu uszkodzonej g\u0142owicy odwiertu i opanowaniu wyp\u0142ywu.<\/p>\n
Dla mieszka\u0144c\u00f3w regionu by\u0142 to czas napi\u0119cia, niepewno\u015bci i niezwyk\u0142ego zainteresowania medi\u00f3w. Karlino znalaz\u0142o si\u0119 na mapie Polski w spos\u00f3b nag\u0142y i dramatyczny.<\/p>\n
Po ugaszeniu po\u017caru rozpocz\u0119to eksploatacj\u0119, ale szybko okaza\u0142o si\u0119, \u017ce wielkie nadzieje nie maj\u0105 pokrycia w rzeczywisto\u015bci. Z\u0142o\u017ce by\u0142o niewielkie, a ropa nie dawa\u0142a podstaw do budowy pot\u0119\u017cnego zag\u0142\u0119bia naftowego. Odwiert Daszewo-1 po kilku latach praktycznie si\u0119 wyczerpa\u0142, daj\u0105c \u0142\u0105cznie ilo\u015bci niepor\u00f3wnywalne z pocz\u0105tkowymi oczekiwaniami.<\/p>\n
Karlino nie sta\u0142o si\u0119 polskim Kuwejtem. Sta\u0142o si\u0119 natomiast symbolem epoki: czasu, w kt\u00f3rym jedna iskra nadziei potrafi\u0142a rozpali\u0107 wyobra\u017ani\u0119 ca\u0142ego kraju, ale te\u017c szybko obna\u017cy\u0107 ograniczenia gospodarki i propagandowych oczekiwa\u0144.<\/p>\n
Wsp\u00f3\u0142czesne Karlino nie opiera swojej przysz\u0142o\u015bci na ropie. Gmina rozwija si\u0119 dzi\u0119ki bardziej zr\u00f3\u017cnicowanej gospodarce: handlowi, us\u0142ugom, budownictwu i produkcji. Wa\u017cne znaczenie ma po\u0142o\u017cenie komunikacyjne oraz dost\u0119p do teren\u00f3w inwestycyjnych, w tym obszar\u00f3w obj\u0119tych specjalnymi strefami ekonomicznymi.<\/p>\n
Dawny naftowy epizod nie zosta\u0142 jednak zapomniany. Przeciwnie, sta\u0142 si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 lokalnej to\u017csamo\u015bci. W Muzeum Ziemi Karli\u0144skiej prezentowane s\u0105 materia\u0142y zwi\u0105zane z erupcj\u0105, a w przestrzeni miasta pojawiaj\u0105 si\u0119 odniesienia do wydarze\u0144 z 1980 roku. Historia p\u0142on\u0105cej ropy jest dzi\u015b nie tylko wspomnieniem katastrofy, lecz tak\u017ce opowie\u015bci\u0105 o odwadze ratownik\u00f3w, sile mieszka\u0144c\u00f3w i zdolno\u015bci miasta do przekszta\u0142cania trudnej przesz\u0142o\u015bci w rozpoznawalny znak.<\/p>\n
Co ciekawe, samo miejsce zwi\u0105zane z dawnym odwiertem nadal pe\u0142ni funkcj\u0119 energetyczn\u0105. Po zako\u0144czeniu eksploatacji ropy obszar Daszewa zosta\u0142 wykorzystany w inny spos\u00f3b: od 2002 roku dzia\u0142a tam podziemny magazyn gazu PMG Daszewo, wa\u017cny dla regionalnej infrastruktury energetycznej.<\/p>\n
Historia Karlina pokazuje, jak szybko lokalne wydarzenie mo\u017ce urosn\u0105\u0107 do rangi narodowego symbolu. \u201eDrugi Kuwejt\u201d by\u0142 marzeniem zrodzonym z potrzeby nadziei. Nie przyni\u00f3s\u0142 Polsce bogactwa, ale pozostawi\u0142 jedn\u0105 z najbardziej niezwyk\u0142ych opowie\u015bci przemys\u0142owych Pomorza Zachodniego.<\/p>\n
Dzi\u015b Karlino jest miastem, kt\u00f3re nie wypiera si\u0119 tej legendy. Traktuje j\u0105 jako cz\u0119\u015b\u0107 w\u0142asnej biografii \u2014 dramatycznej, efektownej i pouczaj\u0105cej. Zamiast naftowego eldorado powsta\u0142a pami\u0119\u0107 miejsca, kt\u00f3re na chwil\u0119 rozpali\u0142o wyobra\u017ani\u0119 ca\u0142ego kraju, a potem musia\u0142o odnale\u017a\u0107 w\u0142asn\u0105 drog\u0119 w bardziej przyziemnej, lecz stabilnej rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n
Karlino nie zosta\u0142o drugim Kuwejtem. Zosta\u0142o Karlinem \u2014 miastem z histori\u0105, kt\u00f3rej nie da si\u0119 pomyli\u0107 z \u017cadn\u0105 inn\u0105.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
9 grudnia 1980 roku Karlino, spokojne miasteczko po\u0142o\u017cone nad Pars\u0119t\u0105 i Radwi\u0105, znalaz\u0142o si\u0119 w centrum uwagi ca\u0142ej Polski. Podczas wiercenia poszukiwawczego w pobliskim Daszewie dosz\u0142o do gwa\u0142townej erupcji ropy naftowej i gazu. W kraju pogr\u0105\u017conym w kryzysie gospodarczym natychmiast narodzi\u0142a si\u0119 legenda: oto pod Karlinem odkryto z\u0142o\u017ce, kt\u00f3re mo\u017ce odmieni\u0107 los pa\u0144stwa. W gazetach, […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1133,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"two_page_speed":[],"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[116,136],"tags":[],"class_list":["post-1138","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-miasto-i-ludzie","category-pomorze-zachodnie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1138","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1138"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1138\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1133"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1138"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1138"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1138"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}