Park im. Jana Kasprowicza jest dzi\u015b jednym z najbardziej rozpoznawalnych miejsc spacerowych Szczecina. Dla wielu mieszka\u0144c\u00f3w to po prostu zielone serce miasta: alejki, stary drzewostan, Jezioro Rusa\u0142ka, s\u0105siedztwo Jasnych B\u0142oni i naturalne przej\u015bcie w stron\u0119 Lasku Arko\u0144skiego. Jednak historia tego miejsca zacz\u0119\u0142a si\u0119 d\u0142ugo przed 1945 rokiem, w czasach, gdy Szczecin funkcjonowa\u0142 jako niemiecki Stettin, a park nosi\u0142 nazw\u0119 Quistorp-Park.<\/p>\n
Dzieje dzisiejszego Parku Kasprowicza s\u0105 opowie\u015bci\u0105 o urbanistyce, filantropii i wielkiej przemianie miasta. To tak\u017ce historia rodziny Quistorp\u00f3w, kt\u00f3ra odcisn\u0119\u0142a wyra\u017any \u015blad na zachodniej cz\u0119\u015bci dawnego Szczecina.<\/p>\n
Tereny przysz\u0142ego parku nale\u017ca\u0142y pierwotnie do maj\u0105tku Friedrichshof. W drugiej po\u0142owie XIX wieku okolica ta zacz\u0119\u0142a nabiera\u0107 zupe\u0142nie nowego znaczenia. W 1871 roku maj\u0105tek zosta\u0142 zakupiony przez sp\u00f3\u0142k\u0119 budowlan\u0105 Westend Stettin Bauverein auf Aktien, zwi\u0105zan\u0105 z Johannesem Quistorpem. Celem by\u0142o stworzenie presti\u017cowej dzielnicy willowej na zach\u00f3d od \u015br\u00f3dmie\u015bcia, znanej jako Westend, czyli dzisiejsze \u0141\u0119kno i okolice Pogodna.<\/p>\n
W tym projekcie ziele\u0144 nie by\u0142a dodatkiem, lecz jednym z najwa\u017cniejszych element\u00f3w planowania miasta. Nowa dzielnica mia\u0142a \u0142\u0105czy\u0107 komfort \u017cycia, reprezentacyjn\u0105 zabudow\u0119 i dost\u0119p do teren\u00f3w rekreacyjnych. W\u0142a\u015bnie w tym kontek\u015bcie powsta\u0142a idea utworzenia du\u017cego publicznego parku.<\/p>\n
Johannes Quistorp, \u017cyj\u0105cy w latach 1822\u20131899, by\u0142 jednym z najwa\u017cniejszych szczeci\u0144skich przemys\u0142owc\u00f3w XIX wieku. Jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 obejmowa\u0142a mi\u0119dzy innymi produkcj\u0119 cementu portlandzkiego, inwestycje budowlane i rozw\u00f3j nowych cz\u0119\u015bci miasta. Quistorp nie ogranicza\u0142 si\u0119 jednak wy\u0142\u0105cznie do biznesu. By\u0142 r\u00f3wnie\u017c filantropem, kt\u00f3ry wspiera\u0142 budownictwo mieszkaniowe, instytucje opieku\u0144cze, szpitale i fundusze pomocowe dla pracownik\u00f3w.<\/p>\n
Najbardziej trwa\u0142ym \u015bladem tej dzia\u0142alno\u015bci sta\u0142y si\u0119 tereny przekazane miastu z przeznaczeniem na cele publiczne. Johannes Quistorp ofiarowa\u0142 Szczecinowi ponad 30 hektar\u00f3w ziemi, z wyra\u017anym zastrze\u017ceniem, \u017ce maj\u0105 one s\u0142u\u017cy\u0107 mieszka\u0144com jako park. Po jego \u015bmierci park nazwano Quistorp-Park, aby upami\u0119tni\u0107 fundatora.<\/p>\n
Formalne przekazanie i utrwalenie parku jako miejskiej przestrzeni publicznej wi\u0105\u017ce si\u0119 tak\u017ce z Martinem Quistorpem, synem Johannesa. To on na pocz\u0105tku XX wieku doprowadzi\u0142 do ostatecznego przekazania za\u0142o\u017cenia parkowego miastu.<\/p>\n
Park powsta\u0142 oko\u0142o 1900 roku na zboczach Doliny Niemierzy\u0144skiej. Jego po\u0142o\u017cenie by\u0142o niezwykle korzystne: z jednej strony znajdowa\u0142 si\u0119 blisko eleganckiej dzielnicy Westend, z drugiej otwiera\u0142 si\u0119 ku bardziej naturalnym krajobrazom dzisiejszego Lasku Arko\u0144skiego. Wa\u017cnym elementem kompozycji by\u0142o jezioro Westendsee, znane obecnie jako Rusa\u0142ka.<\/p>\n
Quistorp-Park nie by\u0142 odizolowan\u0105 wysp\u0105 zieleni. Tworzy\u0142 wi\u0119kszy uk\u0142ad rekreacyjny razem z Quistorp-Aue, czyli dzisiejszymi Jasnymi B\u0142oniami, oraz z Eckerberger Wald, obecnym Laskiem Arko\u0144skim. W pobli\u017cu znajdowa\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c Wie\u017ca Quistorpa, otwarta w 1904 roku jako monumentalny punkt widokowy wzniesiony przez Martina Quistorpa ku pami\u0119ci ojca.<\/p>\n
Przedwojenny Quistorp-Park zaprojektowano zgodnie z duchem p\u00f3\u017ano XIX-wiecznej architektury krajobrazu. \u0141\u0105czy\u0142 swobodnie prowadzone alejki, polany, zadrzewione stoki i widoki na wod\u0119. Nie by\u0142 parkiem wy\u0142\u0105cznie reprezentacyjnym. Mia\u0142 by\u0107 miejscem codziennego odpoczynku, spacer\u00f3w, spotka\u0144 i miejskiej rekreacji.<\/p>\n
Wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odgrywa\u0142a r\u00f3\u017cnorodna ro\u015blinno\u015b\u0107. Park s\u0142yn\u0105\u0142 z bogatego drzewostanu, w tym gatunk\u00f3w egzotycznych i starannie komponowanych nasadze\u0144. Naturalistyczny charakter za\u0142o\u017cenia pozwala\u0142 mieszka\u0144com miasta odczu\u0107 blisko\u015b\u0107 przyrody, mimo \u017ce znajdowali si\u0119 niedaleko g\u0119sto rozwijaj\u0105cego si\u0119 o\u015brodka portowego i przemys\u0142owego.<\/p>\n
Nad jeziorem znajdowa\u0142y si\u0119 elementy rekreacyjne, w tym pla\u017ca i charakterystyczne obiekty parkowe. W parku i jego s\u0105siedztwie dzia\u0142a\u0142y kawiarnie, restauracje oraz miejsca letnich koncert\u00f3w. W ten spos\u00f3b Quistorp-Park sta\u0142 si\u0119 nie tylko przestrzeni\u0105 zielon\u0105, lecz tak\u017ce wa\u017cn\u0105 scen\u0105 \u017cycia towarzyskiego i kulturalnego dawnego Szczecina.<\/p>\n
Na prze\u0142omie XIX i XX wieku Szczecin intensywnie si\u0119 rozwija\u0142. Powstawa\u0142y nowe dzielnice, zmienia\u0142a si\u0119 infrastruktura, a miasto ros\u0142o jako port i o\u015brodek przemys\u0142owy. Jednocze\u015bnie bardzo \u015bwiadomie budowano jego wizerunek miasta zielonego. Park Quistorpa by\u0142 jednym z najwa\u017cniejszych element\u00f3w tej wizji.<\/p>\n
Jego znaczenie polega\u0142o nie tylko na powierzchni. \u0141\u0105czy\u0142 funkcje wypoczynkowe, zdrowotne, estetyczne i spo\u0142eczne. Dawa\u0142 mieszka\u0144com przestrze\u0144 oddechu, a zarazem podnosi\u0142 presti\u017c zachodnich dzielnic Stettina. Wraz z Jasnymi B\u0142oniami i Laskiem Arko\u0144skim tworzy\u0142 zielony korytarz, kt\u00f3ry do dzi\u015b pozostaje jedn\u0105 z najwi\u0119kszych warto\u015bci urbanistycznych Szczecina.<\/p>\n
W okresie mi\u0119dzywojennym Quistorp-Park nadal pozostawa\u0142 jednym z najwa\u017cniejszych teren\u00f3w rekreacyjnych miasta. W 1925 roku uporz\u0105dkowano i rozwini\u0119to s\u0105siednie Quistorp-Aue, czyli dzisiejsze Jasne B\u0142onia, co jeszcze mocniej po\u0142\u0105czy\u0142o park z reprezentacyjn\u0105 osi\u0105 zieleni.<\/p>\n
Druga wojna \u015bwiatowa przynios\u0142a Szczecinowi ogromne zniszczenia, szczeg\u00f3lnie w zabudowie miejskiej i portowej. Sam park przetrwa\u0142 jednak w du\u017cej mierze jako za\u0142o\u017cenie krajobrazowe. Ocala\u0142y podstawowe elementy jego uk\u0142adu: alejki, jezioro, stoki doliny i dojrza\u0142y drzewostan. Znacznie gorzej wygl\u0105da\u0142 los niekt\u00f3rych obiekt\u00f3w w szerszym otoczeniu, zw\u0142aszcza Wie\u017cy Quistorpa, kt\u00f3ra zosta\u0142a powa\u017cnie uszkodzona pod koniec wojny i pozosta\u0142a ruin\u0105.<\/p>\n
Po 1945 roku Szczecin znalaz\u0142 si\u0119 w granicach Polski. Zmieni\u0142a si\u0119 administracja, ludno\u015b\u0107 i j\u0119zyk miejski. Dawne niemieckie nazwy ulic, dzielnic i obiekt\u00f3w zast\u0119powano polskimi. Quistorp-Park otrzyma\u0142 nazw\u0119 Park im. Jana Kasprowicza, upami\u0119tniaj\u0105c\u0105 polskiego poet\u0119, dramaturga i jedn\u0105 z wa\u017cnych postaci literatury prze\u0142omu XIX i XX wieku.<\/p>\n
Zmiana nazwy by\u0142a cz\u0119\u015bci\u0105 szerszego procesu budowania nowej to\u017csamo\u015bci miasta. Jednocze\u015bnie sam krajobraz parku zachowa\u0142 pami\u0119\u0107 wcze\u015bniejszego za\u0142o\u017cenia. Dzisiejszy Park Kasprowicza jest wi\u0119c miejscem, w kt\u00f3rym nak\u0142adaj\u0105 si\u0119 dwie historie: niemieckiego Stettina i polskiego Szczecina.<\/p>\n
Patrz\u0105c dzi\u015b na park, \u0142atwo dostrzec, \u017ce jego si\u0142a nie wynika wy\u0142\u0105cznie z powojennej tradycji. Uk\u0142ad przestrzenny, zwi\u0105zek z Rusa\u0142k\u0105, przej\u015bcie ku Jasnym B\u0142oniom i Laskowi Arko\u0144skiemu oraz charakter spacerowy maj\u0105 korzenie w przedwojennym Quistorp-Parku.<\/p>\n
To w\u0142a\u015bnie dlatego historia Parku Kasprowicza do 1945 roku jest tak wa\u017cna. Pokazuje, \u017ce jedno z najpi\u0119kniejszych miejsc wsp\u00f3\u0142czesnego Szczecina powsta\u0142o jako \u015bwiadomy projekt miejski i spo\u0142eczny. By\u0142o darem dla mieszka\u0144c\u00f3w, elementem nowoczesnej urbanistyki oraz symbolem przekonania, \u017ce wielkie miasto potrzebuje przestrzeni zielonej tak samo jak ulic, dom\u00f3w i portu.<\/p>\n
Park im. Jana Kasprowicza pozostaje \u017cywym dokumentem tej idei. Jego nazwa zmieni\u0142a si\u0119 po wojnie, ale krajobraz nadal opowiada histori\u0119 Quistorp\u00f3w, dawnego Westendu, jeziora Westendsee i miasta, kt\u00f3re ju\u017c ponad sto lat temu rozumia\u0142o warto\u015b\u0107 zieleni w sercu miejskiej przestrzeni.<\/p>\n
| Rok<\/th>\n | Wydarzenie<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n |
|---|---|
| 1871<\/td>\n | Zakup maj\u0105tku Friedrichshof przez sp\u00f3\u0142k\u0119 zwi\u0105zan\u0105 z Johannesem Quistorpem.<\/td>\n<\/tr>\n |
| koniec XIX wieku<\/td>\n | Przekazanie miastu ponad 30 hektar\u00f3w ziemi z przeznaczeniem na park publiczny.<\/td>\n<\/tr>\n |
| 1899<\/td>\n | \u015amier\u0107 Johannesa Quistorpa.<\/td>\n<\/tr>\n |
| oko\u0142o 1900<\/td>\n | Utworzenie Quistorp-Parku.<\/td>\n<\/tr>\n |
| 1904<\/td>\n | Otwarcie Wie\u017cy Quistorpa w pobliskim Lesie Arko\u0144skim.<\/td>\n<\/tr>\n |
| 1908\u20131909<\/td>\n | Formalne przekazanie parku miastu przez Martina Quistorpa.<\/td>\n<\/tr>\n |
| 1925<\/td>\n | Rozw\u00f3j s\u0105siednich Quistorp-Aue, dzisiejszych Jasnych B\u0142oni.<\/td>\n<\/tr>\n |
| 1945<\/td>\n | Przej\u015bcie Szczecina pod polsk\u0105 administracj\u0119 i p\u00f3\u017aniejsze nadanie parkowi imienia Jana Kasprowicza.<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n \u0179r\u00f3d\u0142a opracowania obejmuj\u0105 materia\u0142y historyczne i miejskie dotycz\u0105ce dziej\u00f3w Szczecina, rodziny Quistorp\u00f3w, dawnego Quistorp-Parku, Parku im. Jana Kasprowicza, Jasnych B\u0142oni, Jeziora Rusa\u0142ka oraz Wie\u017cy Quistorpa<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Park im. Jana Kasprowicza jest dzi\u015b jednym z najbardziej rozpoznawalnych miejsc spacerowych Szczecina. Dla wielu mieszka\u0144c\u00f3w to po prostu zielone serce miasta: alejki, stary drzewostan, Jezioro Rusa\u0142ka, s\u0105siedztwo Jasnych B\u0142oni i naturalne przej\u015bcie w stron\u0119 Lasku Arko\u0144skiego. Jednak historia tego miejsca zacz\u0119\u0142a si\u0119 d\u0142ugo przed 1945 rokiem, w czasach, gdy Szczecin funkcjonowa\u0142 jako niemiecki Stettin, […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1154,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"two_page_speed":[],"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-1153","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-szczecin"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1153","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1153"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1153\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1157,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1153\/revisions\/1157"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1154"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1153"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1153"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1153"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}} |