Pomorze Zachodnie przez wieki by\u0142o pograniczem. Miesza\u0142y si\u0119 tu wp\u0142ywy s\u0142owia\u0144skie, niemieckie, du\u0144skie i polskie. Cho\u0107 od p\u00f3\u017anego \u015bredniowiecza region ulega\u0142 germanizacji, a do 1945 roku by\u0142 prowincj\u0105 prusk\u0105, jego korzenie s\u0105 s\u0142owia\u0144skie. \u015awiadcz\u0105 o tym nie tylko nazwy miejscowo\u015bci, lecz tak\u017ce rody, kt\u00f3re przez stulecia rz\u0105dzi\u0142y tutejsz\u0105 ziemi\u0105 i budowa\u0142y zamki, dwory oraz pa\u0142ace.<\/p>\n
Wiele z tych rodzin wywodzi\u0142o si\u0119 od pomorskich S\u0142owian, a dopiero z czasem przyj\u0119\u0142o niemieckie nazwiska i niemieck\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107. Inne, jak Wedel-Tuczy\u0144scy, posz\u0142y drog\u0105 odwrotn\u0105 i si\u0119 spolonizowa\u0142y. W tym artykule przedstawiamy najwa\u017cniejsze rody o s\u0142owia\u0144skich i polskich korzeniach zwi\u0105zane z Pomorzem Zachodnim do 1945 roku, wraz z ich siedzibami, kt\u00f3re do dzi\u015b mo\u017cna odwiedzi\u0107.<\/p>\n
Trzeba od razu zaznaczy\u0107 rzecz wa\u017cn\u0105. Pomorze Zachodnie nie by\u0142o \u201epolskie\u201d w sensie przynale\u017cno\u015bci pa\u0144stwowej przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 swojej historii. Po wyga\u015bni\u0119ciu rodzimej dynastii w XVII wieku sta\u0142o si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 Brandenburgii, a potem Prus i Niemiec. M\u00f3wi\u0105c o \u201epolskich rodach\u201d, mamy wi\u0119c na my\u015bli przede wszystkim rodziny o rodowodzie s\u0142owia\u0144skim, kt\u00f3re wyros\u0142y z miejscowego mo\u017cnow\u0142adztwa i rycerstwa, zanim uleg\u0142y germanizacji. To \u015blad dawnej, s\u0142owia\u0144skiej warstwy spo\u0142ecznej tej ziemi.<\/p>\n
Najwa\u017cniejszym rodem w dziejach regionu byli Gryfici, czyli dynastia ksi\u0105\u017c\u0105t pomorskich panuj\u0105ca od oko\u0142o XI wieku a\u017c do 1637 roku. Ich nazwa pochodzi od herbowego gryfa, kt\u00f3ry do dzi\u015b jest symbolem Pomorza Zachodniego. Gryfici wywodzili si\u0119 z miejscowego, s\u0142owia\u0144skiego mo\u017cnow\u0142adztwa i byli blisko zwi\u0105zani z Piastami.<\/p>\n
Siedziby:<\/strong> Zamek Ksi\u0105\u017c\u0105t Pomorskich w Szczecinie, zamki w Dar\u0142owie, S\u0142upsku i Wo\u0142ogoszczy. Zamek w Dar\u0142owie to jedyny nadmorski zamek ksi\u0105\u017c\u0119cy w Polsce; urodzi\u0142 si\u0119 w nim prawdopodobnie Eryk Pomorski, p\u00f3\u017aniejszy kr\u00f3l Danii, Szwecji i Norwegii. Ostatnim ksi\u0119ciem z tego rodu by\u0142 Bogus\u0142aw XIV, zmar\u0142y w 1637 roku.<\/p>\n \u015awi\u0119cowie to pot\u0119\u017cny s\u0142owia\u0144ski r\u00f3d mo\u017cnow\u0142adczy z prze\u0142omu XIII i XIV wieku. Ich nazwa pochodzi od imienia \u015awi\u0119tos\u0142aw. Piecz\u0119towali si\u0119 herbem Rybogryf i przez pewien czas faktycznie rz\u0105dzili wschodni\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 Pomorza. Tw\u00f3rca pot\u0119gi rodu, \u015awi\u0119ca, piastowa\u0142 urz\u0119dy wojewody gda\u0144skiego, s\u0142upskiego i pomorskiego.<\/p>\n Siedziby i dobra:<\/strong> ziemia s\u0142awie\u0144ska, dar\u0142owska i polanowska oraz urz\u0119dy w S\u0142upsku. \u015awi\u0119cowie lokowali miasta i nadawali prawa miejskie, mi\u0119dzy innymi Dar\u0142owu i S\u0142awnu. W 1307 roku zawarli uk\u0142ad z Brandenburgi\u0105, kt\u00f3ry przeszed\u0142 do historii jako \u201ezdrada \u015awi\u0119c\u00f3w\u201d. G\u0142\u00f3wna linia rodu wygas\u0142a po 1357 roku, ale wed\u0142ug nowszych bada\u0144 jej boczna ga\u0142\u0105\u017a da\u0142a pocz\u0105tek rodowi von Puttkamer.<\/p>\n R\u00f3d von Wedel przyby\u0142 na pogranicze z Holsztynu i sta\u0142 si\u0119 jedn\u0105 z najpot\u0119\u017cniejszych rodzin feudalnych regionu. Co ciekawe, linia osiad\u0142a w Tucznie posz\u0142a pod pr\u0105d og\u00f3lnej tendencji: w XVI wieku spolonizowa\u0142a si\u0119 i przyj\u0119\u0142a nazwisko Wedel-Tuczy\u0144skich.<\/p>\n Siedziba:<\/strong> zamek w Tucznie, wzniesiony oko\u0142o 1338 roku przez Ludwika von Wedla. Przez blisko 400 lat by\u0142 g\u0142\u00f3wn\u0105 siedzib\u0105 rodu. Stanis\u0142aw Wedel-Tuczy\u0144ski przebudowa\u0142 go w XVI wieku na renesansow\u0105 rezydencj\u0119, a w XVII wieku dobudowano skrzyd\u0142o wschodnie i kaplic\u0119. Po zniszczeniach wojennych i po\u017carze w 1947 roku zamek odbudowano; dzi\u015b mie\u015bci si\u0119 w nim hotel i centrum konferencyjne.<\/p>\n R\u00f3d von Borcke nale\u017cy do najstarszych na Pomorzu Zachodnim, a jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 si\u0119ga XII wieku. Historycy wskazuj\u0105 na jego s\u0142owia\u0144skie korzenie: nazwisko wywodzi si\u0119 od s\u0142owa \u201eBorek\u201d, a w\u015br\u00f3d przodk\u00f3w spotykamy imiona takie jak Pribis\u0142aw, syn Borka. Z czasem r\u00f3d uleg\u0142 germanizacji i da\u0142 Prusom wielu wojskowych oraz urz\u0119dnik\u00f3w.<\/p>\n Siedziby:<\/strong> P\u0119zino, \u0141obez, Z\u0142ocieniec, Strzmiele, Suliszewo i Szadzko. Gotycki zamek w P\u0119zinie, zwi\u0105zany z rodem Bork\u00f3w, jest jednym z lepiej zachowanych obiekt\u00f3w tego typu w regionie.<\/p>\n R\u00f3d von Kleist wywodzi si\u0119 od pomorskich S\u0142owian, a jego pierwotne nazwisko mia\u0142o brzmie\u0107 \u201eKleszcz\u201d. Rodzina by\u0142a silnie zwi\u0105zana z ziemi\u0105 bia\u0142ogardzk\u0105. W 1477 roku ksi\u0105\u017c\u0119 Bogus\u0142aw X potwierdzi\u0142 jej prawa do licznych d\u00f3br.<\/p>\n Siedziby i dobra:<\/strong> Bia\u0142og\u00f3rzyno, D\u0119bczyno, Dobrowo, Tychowo oraz pa\u0142ac rodowy w Juchowie. Kleistowie z czasem stali si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 pruskiej elity wojskowej i intelektualnej; z rodu tego pochodzi\u0142 mi\u0119dzy innymi poeta Ewald Christian von Kleist.<\/p>\n R\u00f3d von Podewils to kolejna znacz\u0105ca rodzina szlachecka Pomorza o d\u0142ugiej obecno\u015bci w regionie. Jej najs\u0142ynniejsz\u0105 siedzib\u0105 jest zamek rycerski w Kr\u0105gu ko\u0142o Polanowa.<\/p>\n Siedziba:<\/strong> zamek w Kr\u0105gu, wzniesiony w 1414 roku, kt\u00f3ry przeszed\u0142 w r\u0119ce Podewils\u00f3w oko\u0142o 1480 roku jako lenno ksi\u0105\u017c\u0105t pomorskich. Wed\u0142ug legendy by\u0142a to nagroda dla Adama von Podewils za uratowanie \u017cycia ksi\u0119ciu Bogus\u0142awowi X. Zamek przebudowywano w stylu renesansowym i barokowym; w przyzamkowej kaplicy zachowa\u0142y si\u0119 sarkofagi cz\u0142onk\u00f3w rodu. Dzi\u015b obiekt pe\u0142ni funkcj\u0119 hotelu.<\/p>\n Lista nie jest pe\u0142na. Z Pomorzem Zachodnim zwi\u0105zane by\u0142y tak\u017ce inne rody o s\u0142owia\u0144skim rodowodzie lub o d\u0142ugiej obecno\u015bci w regionie, mi\u0119dzy innymi:<\/p>\n Po 1945 roku dawne struktury w\u0142asno\u015bciowe na Pomorzu Zachodnim przesta\u0142y istnie\u0107. Maj\u0105tki przej\u0119\u0142o pa\u0144stwo, a wiele dwor\u00f3w i pa\u0142ac\u00f3w popad\u0142o w ruin\u0119 lub zmieni\u0142o funkcj\u0119, staj\u0105c si\u0119 szko\u0142ami, siedzibami PGR-\u00f3w czy domami pomocy. Mimo to cz\u0119\u015b\u0107 siedzib przetrwa\u0142a i mo\u017cna je dzi\u015b odwiedzi\u0107.<\/p>\n Je\u015bli chcecie zobaczy\u0107 \u015blady dawnych rod\u00f3w na w\u0142asne oczy, warto zaplanowa\u0107 wypraw\u0119 do kilku miejsc:<\/p>\n Te mury to nie tylko atrakcje turystyczne. To \u015bwiadectwo z\u0142o\u017conej, wielokulturowej historii Pomorza Zachodniego, w kt\u00f3rej s\u0142owia\u0144skie korzenie regionu splataj\u0105 si\u0119 z jego niemieck\u0105 przesz\u0142o\u015bci\u0105 i polskim dzi\u015b.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Gryfici, \u015awi\u0119cowie, Wedel-Tuczy\u0144scy, Borkowie, Kleistowie, Podewilsowie \u2013 poznaj rody o s\u0142owia\u0144skich i polskich korzeniach, kt\u00f3re do 1945 roku rz\u0105dzi\u0142y Pomorzem Zachodnim, oraz ich zamki i pa\u0142ace.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1338,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"two_page_speed":[],"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[10,136],"tags":[],"class_list":["post-1337","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","category-pomorze-zachodnie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1337","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1337"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1337\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1339,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1337\/revisions\/1339"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1338"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1337"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1337"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1337"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\u015awi\u0119cowie \u2013 mo\u017cni ziemi s\u0142upskiej i s\u0142awie\u0144skiej<\/h2>\n
Wedlowie (Wedel-Tuczy\u0144scy) \u2013 r\u00f3d, kt\u00f3ry si\u0119 spolonizowa\u0142<\/h2>\n
Borkowie (von Borcke) \u2013 od Pribis\u0142awa do pruskich oficer\u00f3w<\/h2>\n
Kleistowie (von Kleist) \u2013 dawni \u201eKleszczowie\u201d<\/h2>\n
Podewilsowie (von Podewils) \u2013 panowie na Kr\u0105gu<\/h2>\n
Inne rody pomorskie<\/h2>\n
\n
Co zosta\u0142o do dzi\u015b?<\/h2>\n
\n