{"id":1388,"date":"2026-10-19T04:36:39","date_gmt":"2026-10-19T06:36:39","guid":{"rendered":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/?p=1388"},"modified":"2026-10-19T04:36:39","modified_gmt":"2026-10-19T06:36:39","slug":"maszewo-dawniej-i-dzis","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/?p=1388","title":{"rendered":"Maszewo dawniej i dzi\u015b"},"content":{"rendered":"

Brukowana uliczka, turkusowa kamienica z wykuszem, obok niej skromny dom o szachulcowej konstrukcji, a naprzeciwko budynek z \u0142uszcz\u0105cym si\u0119 tynkiem i starym szyldem kawiarni. Tak dzi\u015b wygl\u0105da historyczne centrum Maszewa<\/strong> \u2013 niewielkiego miasta w powiecie goleniowskim, po\u0142o\u017conego mi\u0119dzy Goleniowem, Nowogardem a Stargardem. To miejsce, w kt\u00f3rym w kilku krokach mo\u017cna przej\u015b\u0107 przez siedem stuleci historii: od \u015bredniowiecznych mur\u00f3w, przez gotyck\u0105 far\u0119, po XIX-wieczne kamienice i wsp\u00f3\u0142czesne panele s\u0142oneczne na dachach.<\/p>\n

Pocz\u0105tki: od grodu do miasta biskup\u00f3w<\/h2>\n

Zanim Maszewo sta\u0142o si\u0119 miastem, na tym terenie istnia\u0142 pomorski gr\u00f3d, funkcjonuj\u0105cy od X do XII wieku. Na wsch\u00f3d od niego rozwin\u0119\u0142a si\u0119 osada targowa. Pierwsza pisemna wzmianka o miejscowo\u015bci \u2013 zapisanej jako Massov<\/em> \u2013 pochodzi z 1232 roku<\/strong>, kiedy wymieniono w dokumencie miejscowego proboszcza Bertrama. Niemiecka nazwa miasta, Massow<\/em>, przetrwa\u0142a a\u017c do 1945 roku.<\/p>\n

W 1269 roku ksi\u0105\u017c\u0119 Barnim I przekaza\u0142 Maszewo kapitule kamie\u0144skiej. Kilka lat p\u00f3\u017aniej, w 1278 roku<\/strong>, biskup kamie\u0144ski Hermann von Gleichen nada\u0142 miastu prawa miejskie na prawie magdeburskim. W 1286 roku przywilej powt\u00f3rzono, tym razem na prawie lubeckim \u2013 i w\u0142a\u015bnie w tym dokumencie biskup zobowi\u0105za\u0142 mieszczan do zbudowania umocnie\u0144.<\/p>\n

Mury i Baszta Francuska<\/h2>\n

Budowa mur\u00f3w obronnych trwa\u0142a od prze\u0142omu XIII i XIV wieku a\u017c do ko\u0144ca XV stulecia. Pier\u015bcie\u0144 o d\u0142ugo\u015bci oko\u0142o 600 metr\u00f3w wzniesiono najpierw z kamieni polnych spajanych glin\u0105 i zapraw\u0105 wapienn\u0105, a w XV wieku podwy\u017cszono go ceg\u0142\u0105. Mury mia\u0142y od 1 do 1,6 metra grubo\u015bci i co najmniej 5 metr\u00f3w wysoko\u015bci. Wzmacnia\u0142o je oko\u0142o 25 prostok\u0105tnych p\u00f3\u0142baszt, a do miasta prowadzi\u0142y dwie bramy: Stargardzka<\/strong> od po\u0142udnia i Nowogardzka<\/strong> od p\u00f3\u0142nocy.<\/p>\n

Do dzi\u015b zachowa\u0142y si\u0119 fragmenty mur\u00f3w oraz najcenniejszy element dawnych fortyfikacji \u2013 Baszta Francuska<\/strong>, stoj\u0105ca w pobli\u017cu dawnej Bramy Nowogardzkiej. Ma prostok\u0105tny parter i cylindryczn\u0105 g\u00f3rn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107, nakryt\u0105 sto\u017ckowym dachem. Bramy miejskie nie przetrwa\u0142y: rozebrano je w 1866 roku podczas budowy brukowanych dr\u00f3g.<\/p>\n

Fara Matki Bo\u017cej Cz\u0119stochowskiej<\/h2>\n

Najwa\u017cniejszym zabytkiem miasta jest gotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny pw. Matki Bo\u017cej Cz\u0119stochowskiej<\/strong>. Jego budowa przebiega\u0142a w dw\u00f3ch etapach. Pod koniec XIII wieku wzniesiono kamienn\u0105 wie\u017c\u0119 i korpus (\u015bwi\u0105tynia by\u0142a konsekrowana przed 1358 rokiem). W pierwszej po\u0142owie XV wieku kamienne \u015bciany zast\u0105piono ceglanymi, a ko\u015bci\u00f3\u0142 przebudowano na tr\u00f3jnawow\u0105 hal\u0119 wspart\u0105 na o\u015bmiobocznych filarach. Obecn\u0105 wie\u017c\u0119 zbudowano w latach 1821\u20131822, a jej he\u0142m uko\u0144czono w 1868 roku.<\/p>\n

W\u015br\u00f3d zabytk\u00f3w miasta jest te\u017c ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Alberta Chmielowskiego<\/strong> \u2013 dawna kaplica \u015bw. Jerzego.<\/p>\n

Panowie na Maszewie i czas kl\u0119sk<\/h2>\n

Przez stulecia Maszewo zmienia\u0142o w\u0142a\u015bcicieli. Ju\u017c w XIII wieku po\u0142ow\u0119 miasta trzyma\u0142 w lennie rycerski r\u00f3d von Massow<\/strong>. W 1466 roku miasto oddano w lenno rodowi von Eberstein<\/strong>, a w 1523 roku ksi\u0105\u017c\u0119 Bogus\u0142aw X potwierdzi\u0142 Ebersteinom prawa do Maszewa. W 1635 roku hrabiowie wydzier\u017cawili miasto Melchiorowi i Ewaldowi von Wedel<\/strong> \u2013 przedstawicielom rodu, o kt\u00f3rym pisali\u015bmy ju\u017c na \u0142amach OG\u015a.<\/p>\n

Pierwsza po\u0142owa XVII wieku przynios\u0142a seri\u0119 nieszcz\u0119\u015b\u0107. W 1625 roku epidemia zmniejszy\u0142a liczb\u0119 mieszka\u0144c\u00f3w o po\u0142ow\u0119, a po\u017cary w latach 1628, 1638 i 1639 strawi\u0142y niemal ca\u0142\u0105 zabudow\u0119. Do tego dosz\u0142y zniszczenia wojny trzydziestoletniej. Po wyga\u015bni\u0119ciu rodu Eberstein\u00f3w w 1663 roku miasto przesz\u0142o pod w\u0142adz\u0119 Brandenburgii. W 1664 roku odkupi\u0142a je Jadwiga Eleonora zu Wied, jednak po 1692 roku Maszewo ponownie wr\u00f3ci\u0142o do Brandenburgii.<\/p>\n

Wiek XIX: miasto si\u0119 otwiera<\/h2>\n

\u015aredniowieczne umocnienia straci\u0142y znaczenie militarne ju\u017c w XVII wieku. W latach 1784\u20131786 rada miejska zleci\u0142a likwidacj\u0119 obwa\u0142owa\u0144 i zasypanie fosy, a na ich miejscu za\u0142o\u017cono ogrody. W latach 20. XIX wieku zbudowano nowy ratusz<\/strong>, kt\u00f3ry do dzi\u015b stoi przy placu Wolno\u015bci. W tym okresie powsta\u0142a te\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 kamienic, kt\u00f3re nadaj\u0105 dzi\u015b charakter centrum \u2013 w tym budynki przy ulicach Wojska Polskiego i Mickiewicza. W 1903 roku Maszewo zyska\u0142o po\u0142\u0105czenie kolejowe z Goleniowem.<\/p>\n

Zabudowa, kt\u00f3r\u0105 wida\u0107 na zdj\u0119ciu, dobrze oddaje ten miejski krajobraz: obok murowanych kamienic z bogatym detalem stoj\u0105 skromniejsze domy w konstrukcji szachulcowej \u2013 typowe dla ma\u0142ych miast Pomorza, w kt\u00f3rych drewno i glina przez wieki by\u0142y najta\u0144szym budulcem.<\/p>\n

Rok 1945 i nowy pocz\u0105tek<\/h2>\n

7 marca 1945 roku Maszewo zaj\u0119\u0142a Armia Czerwona. Miasto zosta\u0142o zniszczone w oko\u0142o 30 procentach. Dotychczasowych mieszka\u0144c\u00f3w wysiedlono do Niemiec, a na ich miejsce przybyli polscy osadnicy. Skala zmiany by\u0142a ogromna: w 1939 roku miasto liczy\u0142o 3838 mieszka\u0144c\u00f3w, a w 1946 roku \u2013 zaledwie 1219.<\/p>\n

Ucierpia\u0142a tak\u017ce fara: dach ko\u015bcio\u0142a by\u0142 zniszczony w oko\u0142o 80 procentach, a \u017co\u0142nierze radzieccy urz\u0105dzili w \u015bwi\u0105tyni magazyn fortepian\u00f3w i pianin zrabowanych z okolicznych maj\u0105tk\u00f3w. Pierwsi polscy mieszka\u0144cy szybko naprawili dach i 19 sierpnia 1945 roku<\/strong> ko\u015bci\u00f3\u0142 zosta\u0142 po\u015bwi\u0119cony jako katolicki.<\/p>\n

Maszewo dzi\u015b<\/h2>\n

Wsp\u00f3\u0142czesne Maszewo liczy nieco ponad 3,3 tysi\u0105ca mieszka\u0144c\u00f3w i jest siedzib\u0105 gminy miejsko-wiejskiej, w kt\u00f3rej \u2013 wed\u0142ug danych na koniec 2024 roku \u2013 mieszka ponad 8,5 tysi\u0105ca os\u00f3b. \u017bycie kulturalne skupia si\u0119 wok\u00f3\u0142 O\u015brodka Kultury i Sportu oraz Biblioteki Publicznej, a sportowe \u2013 m.in. wok\u00f3\u0142 klubu LKS Masovia Maszewo. Miasto wsp\u00f3\u0142pracuje z niemieckimi partnerami: M\u00f6lln (od 1993 roku) i Loitz (od 2008 roku).<\/p>\n

Spacer po Maszewie to lekcja kontrast\u00f3w. Odnowione kamienice s\u0105siaduj\u0105 z budynkami, kt\u00f3re wci\u0105\u017c czekaj\u0105 na remont, a nad dachami z czerwonej dach\u00f3wki pojawiaj\u0105 si\u0119 panele fotowoltaiczne. Zachowany \u015bredniowieczny uk\u0142ad ulic, fragmenty mur\u00f3w, Baszta Francuska i gotycka fara sprawiaj\u0105 jednak, \u017ce miasto wci\u0105\u017c opowiada swoj\u0105 siedmiowiekow\u0105 histori\u0119 \u2013 trzeba tylko zwolni\u0107 krok i si\u0119 rozejrze\u0107.<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142a: Wikipedia (has\u0142a \u201eMaszewo\u201d i \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 Matki Bo\u017cej Cz\u0119stochowskiej w Maszewie\u201d), pomeranica.pl, medievalheritage.eu, zamki.pl, maszewo.pl, sztetl.org.pl, niedziela.pl, polskawliczbach.pl (dane GUS).<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u015aredniowieczne mury, Baszta Francuska, gotycka fara i kamienice obok dom\u00f3w szachulcowych. Spacer przez siedem wiek\u00f3w historii Maszewa \u2013 od biskupiego miasta po wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1387,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10,116,136],"tags":[229,224,230,226,225,228,227,231],"class_list":["post-1388","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","category-miasto-i-ludzie","category-pomorze-zachodnie","tag-baszta-francuska","tag-historia-pomorza","tag-kosciol-matki-bozej-czestochowskiej","tag-massow","tag-maszewo","tag-mury-obronne","tag-powiat-goleniowski","tag-von-eberstein"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1388","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1388"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1388\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1389,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1388\/revisions\/1389"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1387"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1388"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1388"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1388"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}