{"id":1400,"date":"2026-10-19T09:22:42","date_gmt":"2026-10-19T11:22:42","guid":{"rendered":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/?p=1400"},"modified":"2026-10-19T09:30:22","modified_gmt":"2026-10-19T11:30:22","slug":"pomniki-przyrody-na-terenie-wojewodztwa-zachodniopomorskiego-prawem-chronione","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/?p=1400","title":{"rendered":"Pomniki przyrody na terenie wojew\u00f3dztwa zachodniopomorskiego prawem chronione"},"content":{"rendered":"<p>Pot\u0119\u017cny pie\u0144 o \u0142uszcz\u0105cej si\u0119, c\u0119tkowanej korze, konary grube jak osobne drzewa, a u podstawy \u2013 kuty, metalowy p\u0142otek, kt\u00f3ry nie wi\u0119zi, lecz chroni. Takie drzewa spotyka si\u0119 na Pomorzu Zachodnim nierzadko, a ka\u017cde z nich to \u015bwiadek stuleci. Pot\u0119\u017cny platan ze zdj\u0119cia nale\u017cy do grona najcenniejszych twor\u00f3w naszej przyrody \u2013 <strong>pomnik\u00f3w przyrody<\/strong>, czyli obiekt\u00f3w obj\u0119tych w Polsce ochron\u0105 prawn\u0105. Warto wiedzie\u0107, czym dok\u0142adnie jest ta ochrona, dlaczego powsta\u0142a i jak bogate pod tym wzgl\u0119dem jest nasze wojew\u00f3dztwo.<\/p>\n<h2>Czym jest pomnik przyrody?<\/h2>\n<p>Pomnik przyrody to jedna z <strong>indywidualnych form ochrony przyrody<\/strong> w Polsce. Definiuje j\u0105 art. 40 ustawy z 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody. Zgodnie z ni\u0105 pomnikami przyrody s\u0105 pojedyncze twory przyrody \u017cywej i nieo\u017cywionej lub ich skupiska, kt\u00f3re wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 szczeg\u00f3ln\u0105 warto\u015bci\u0105 przyrodnicz\u0105, naukow\u0105, kulturow\u0105, historyczn\u0105 lub krajobrazow\u0105 i odznaczaj\u0105 si\u0119 indywidualnymi cechami.<\/p>\n<p>W praktyce chroni si\u0119 w ten spos\u00f3b przede wszystkim:<\/p>\n<ul>\n<li>okaza\u0142e, s\u0119dziwe drzewa i krzewy \u2013 rodzime i obce;<\/li>\n<li>aleje i grupy drzew;<\/li>\n<li>twory przyrody nieo\u017cywionej: g\u0142azy narzutowe (eratyki), \u017ar\u00f3d\u0142a, wodospady, ska\u0142ki, jary i jaskinie.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Pomnik przyrody to jedna z dziesi\u0119ciu ustawowych form ochrony przyrody w Polsce \u2013 obok park\u00f3w narodowych, rezerwat\u00f3w, park\u00f3w krajobrazowych, obszar\u00f3w Natura 2000 czy ochrony gatunkowej.<\/p>\n<h2>Jak powstaje i co daje ochrona?<\/h2>\n<p>Pomnik przyrody ustanawia si\u0119 <strong>uchwa\u0142\u0105 rady gminy<\/strong>. W dokumencie tym okre\u015bla si\u0119 nazw\u0119 obiektu, jego po\u0142o\u017cenie, cele ochrony oraz obowi\u0105zuj\u0105ce wobec niego zakazy. Przy chronionym obiekcie umieszcza si\u0119 tablic\u0119 informacyjn\u0105 wed\u0142ug urz\u0119dowego wzoru \u2013 to w\u0142a\u015bnie ta niewielka zielona tabliczka, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna dostrzec na pniu drzewa ze zdj\u0119cia.<\/p>\n<p>Ochrona oznacza realne zakazy: nie wolno niszczy\u0107 ani uszkadza\u0107 obiektu, prowadzi\u0107 w jego pobli\u017cu prac ziemnych zniekszta\u0142caj\u0105cych teren, zmienia\u0107 stosunk\u00f3w wodnych czy umieszcza\u0107 na nim reklam. Co istotne, na terenach niezabudowanych drzewo b\u0119d\u0105ce pomnikiem przyrody podlega ochronie a\u017c do jego ca\u0142kowitego, samoistnego rozpadu. Umy\u015blne naruszenie zakaz\u00f3w grozi kar\u0105 aresztu lub grzywny.<\/p>\n<p>G\u0142\u00f3wnym kryterium przy uznawaniu drzewa za pomnik jest zwykle <strong>obw\u00f3d pnia mierzony na wysoko\u015bci 130 cm<\/strong>, ale bierze si\u0119 te\u017c pod uwag\u0119 wiek, pokr\u00f3j oraz walory krajobrazowe, historyczne i kulturowe.<\/p>\n<h2>Pomorze Zachodnie \u2013 bogactwo pomnik\u00f3w przyrody<\/h2>\n<p>Nasz region nale\u017cy do najbogatszych w Polsce pod wzgl\u0119dem pomnik\u00f3w przyrody. Wed\u0142ug danych Regionalnej Dyrekcji Las\u00f3w Pa\u0144stwowych w Szczecinie (stan na kwiecie\u0144 2020 roku), na administrowanym przez ni\u0105 terenie ustanowiono \u0142\u0105cznie <strong>1135 pomnik\u00f3w przyrody<\/strong>, w tym:<\/p>\n<ul>\n<li>953 pojedyncze drzewa,<\/li>\n<li>104 grupy drzew,<\/li>\n<li>14 alei drzew,<\/li>\n<li>43 g\u0142azy narzutowe,<\/li>\n<li>10 ska\u0142ek,<\/li>\n<li>11 pomnik\u00f3w powierzchniowych (\u017ar\u00f3dliska, torfowiska, drzewostany).<\/li>\n<\/ul>\n<p>To tylko obiekty na gruntach le\u015bnych \u2013 prawdziwa liczba chronionych twor\u00f3w w ca\u0142ym wojew\u00f3dztwie jest jeszcze wi\u0119ksza, bo wiele z nich ro\u015bnie w parkach miejskich, na cmentarzach czy w prywatnych ogrodach.<\/p>\n<h2>Najs\u0142ynniejsze okazy regionu<\/h2>\n<p>W\u015br\u00f3d pomorskich pomnik\u00f3w przyrody jest kilka prawdziwych gwiazd:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Platan \u201eOlbrzym\u201d w Chojnie<\/strong> \u2013 najgrubszy i najstarszy platan klonolistny w Polsce, rosn\u0105cy w dawnym parku nad Rurzyc\u0105. Jego wiek szacuje si\u0119 na oko\u0142o 300 lat, wysoko\u015b\u0107 na 33\u201335 metr\u00f3w, a obw\u00f3d pnia \u2013 w zale\u017cno\u015bci od metody pomiaru \u2013 na ponad 10 metr\u00f3w. Status pomnika przyrody ma od 1995 roku. Wielokrotnie podpalany, w 2011 roku zosta\u0142 poddany pracom konserwatorskim i otoczony ochronnym p\u0142otem.<\/li>\n<li><strong>G\u0142az \u201eTryg\u0142aw\u201d w Tychowie<\/strong> \u2013 najwi\u0119kszy g\u0142az narzutowy w Polsce, o obwodzie 44,7 metra i masie szacowanej na oko\u0142o 1,5 tysi\u0105ca ton, le\u017c\u0105cy na terenie tamtejszego cmentarza.<\/li>\n<li><strong>Aleja 212 platan\u00f3w klonolistnych na Jasnych B\u0142oniach w Szczecinie<\/strong> \u2013 jeden z najbardziej rozpoznawalnych pomnik\u00f3w przyrody w stolicy regionu.<\/li>\n<li><strong>D\u0105b szypu\u0142kowy \u201eRegalinda\u201d w Mi\u0119dzyzdrojach<\/strong> \u2013 najstarsze drzewo na tamtejszym \u201eSzlaku drzew pomnikowych\u201d, licz\u0105ce 350\u2013400 lat.<\/li>\n<li><strong>Lipa szerokolistna \u201eDobros\u0142awa\u201d<\/strong> w Nadle\u015bnictwie Cz\u0142opa \u2013 w 2002 roku uznana za najgrubsze drzewo swojego gatunku w Lasach Pa\u0144stwowych.<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Platany \u2013 znaki rozpoznawcze pomorskich park\u00f3w<\/h2>\n<p>Drzewo ze zdj\u0119cia to platan \u2013 gatunek, kt\u00f3ry na Pomorzu Zachodnim znalaz\u0142 doskona\u0142e warunki i kt\u00f3rego s\u0119dziwe okazy cz\u0119sto trafiaj\u0105 pod ochron\u0119. Charakterystyczna, odpadaj\u0105ca p\u0142atami kora, ods\u0142aniaj\u0105ca jasne \u201e\u0142aty\u201d, oraz roz\u0142o\u017cysty pokr\u00f3j sprawiaj\u0105, \u017ce platany s\u0105 ozdob\u0105 wielu park\u00f3w i alei regionu. Metalowe ogrodzenie wok\u00f3\u0142 pnia to nie ozdoba, lecz zabezpieczenie: chroni korzenie przed udeptywaniem, a samo drzewo przed uszkodzeniami i aktami wandalizmu.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"769\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/pomnik-przyrody-platan-konary-769x1024.jpg\" alt=\"Roz\u0142o\u017cysty, wielopniowy pomnikowy platan otoczony kutym ogrodzeniem\" class=\"wp-image-1404\" srcset=\"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/pomnik-przyrody-platan-konary-769x1024.jpg 769w, https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/pomnik-przyrody-platan-konary-451x600.jpg 451w, https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/pomnik-przyrody-platan-konary-768x1022.jpg 768w, https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/pomnik-przyrody-platan-konary-225x300.jpg 225w, https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/pomnik-przyrody-platan-konary.jpg 900w\" sizes=\"auto, (max-width: 769px) 100vw, 769px\" \/><figcaption>Roz\u0142o\u017cyste konary pomnikowego platana. Fot. Waldemar A. Dylewski<\/figcaption><\/figure>\n<h2>Dlaczego to wa\u017cne?<\/h2>\n<p>Pomniki przyrody to \u017cywe archiwa. Niekt\u00f3re drzewa pami\u0119taj\u0105 czasy, gdy region nosi\u0142 inne nazwy i nale\u017ca\u0142 do innego pa\u0144stwa; g\u0142azy narzutowe przyw\u0119drowa\u0142y tu ze Skandynawii wraz z lodowcem dziesi\u0105tki tysi\u0119cy lat temu. Chroni\u0105c je, chronimy nie tylko przyrod\u0119, ale i pami\u0119\u0107 krajobrazu. Nast\u0119pnym razem, gdy miniemy stare drzewo z zielon\u0105 tabliczk\u0105, warto si\u0119 zatrzyma\u0107 \u2013 to nie zwyk\u0142y element otoczenia, lecz obiekt, kt\u00f3ry prawo uzna\u0142o za szczeg\u00f3lnie cenny i godny zachowania dla nast\u0119pnych pokole\u0144.<\/p>\n<p><em>\u0179r\u00f3d\u0142a: ustawa z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody; Regionalna Dyrekcja Las\u00f3w Pa\u0144stwowych w Szczecinie (szczecin.lasy.gov.pl); Generalna Dyrekcja Ochrony \u015arodowiska (gov.pl\/gdos); pomniki-przyrody.pl; Wikipedia (has\u0142a \u201ePlatan Olbrzym\u201d, \u201ePomniki przyrody w Mi\u0119dzyzdrojach\u201d).<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Czym jest pomnik przyrody, jak powstaje ochrona i kt\u00f3re okazy s\u0105 najcenniejsze na Pomorzu Zachodnim? W regionie chronionych jest ponad 1100 pomnik\u00f3w przyrody \u2013 od s\u0119dziwych platan\u00f3w po najwi\u0119kszy g\u0142az narzutowy w Polsce.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1403,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10,136],"tags":[246,245,241,243,244,240,247,242],"class_list":["post-1400","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","category-pomorze-zachodnie","tag-drzewa-pomnikowe","tag-glaz-tryglaw","tag-ochrona-przyrody","tag-platan","tag-platan-olbrzym","tag-pomniki-przyrody","tag-przyroda-pomorza","tag-wojewodztwo-zachodniopomorskie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1400","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1400"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1400\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1405,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1400\/revisions\/1405"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1403"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1400"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1400"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1400"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}