Przed 1945 rokiem \u015awinouj\u015bcie, w\u00f3wczas znane jako Swinem\u00fcnde, by\u0142o jednym z najznakomitszych i najbardziej eleganckich uzdrowisk w Europie P\u00f3\u0142nocnej. W ci\u0105gu XIX wieku przekszta\u0142ci\u0142o si\u0119 z osady rybackiej w \u015bwiatowej klasy kurort, nazywany „Nice\u0105 P\u00f3\u0142nocy” oraz „wann\u0105 Berlina”. Zapraszamy w podr\u00f3\u017c do z\u0142otej ery tego wyj\u0105tkowego miejsca.<\/p>\n
Pocz\u0105tki miasta i rozwoju infrastrukturalny<\/strong><\/p>\n Historia \u015awinouj\u015bcia jako miasta rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w po\u0142owie XVIII wieku. W 1748 roku na miejscu osady Westswine za\u0142o\u017cono Swinem\u00fcnde, kt\u00f3re w 1765 roku otrzyma\u0142o prawa miejskie z r\u0105k kr\u00f3la Prus Fryderyka II Wielkiego. Jego strategiczne po\u0142oenie u uj\u015bcia rzeki \u015awiny do Ba\u0142tyku od pocz\u0105tku determinowa\u0142o jego rozw\u00f3j, zar\u00f3wno jako portu, jak i twierdzy.<\/p>\n Wczesny XIX wiek przyni\u00f3s\u0142 kluczowe inwestycje infrastrukturalne. W latach 1818-1823 uj\u015bcie \u015awiny uj\u0119to w dwa kamienne falochrony, co ustabilizowa\u0142o tor wodny i umo\u017cliwi\u0142o rozw\u00f3j portu. Dost\u0119pno\u015b\u0107 miasta znacznie poprawi\u0142o uruchomienie po\u0142\u0105czenia kolejowego z Berlinem w 1876 roku, co sta\u0142o si\u0119 jednym z motor\u00f3w nap\u0119dowych dla rozwijaj\u0105cej si\u0119 turystyki.<\/p>\n Narodziny kurortu (1824-1895)<\/strong><\/p>\n Oficjalna historia \u015awinouj\u015bcia jako uzdrowiska rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w 1824 roku, kiedy to zosta\u0142o ono og\u0142oszone k\u0105pieliskiem morskim i zainaugurowano pierwszy sezon wakacyjny. Ju\u017c dwa lata p\u00f3\u017aniej, w 1826 roku, wzniesiono pierwszy Dom Zdrojowy (Kurhaus), kt\u00f3ry szybko sta\u0142 si\u0119 centrum \u017cycia towarzyskiego i rozrywkowego dla przybywaj\u0105cych go\u015bci.<\/p>\n Kolejnym kamieniem milowym by\u0142o za\u0142o\u017cenie w 1827 roku Parku Zdrojowego (Kurpark). Projekt powierzono wybitnemu architektowi krajobrazu, Peterowi Josephowi Lenn\u00e9, tw\u00f3rcy kr\u00f3lewskich ogrod\u00f3w w Berlinie i Poczdamie. Lenn\u00e9 zaprojektowa\u0142 park z misternym uk\u0142adem alejek, plac\u00f3w i osi widokowych, zorientowanych wok\u00f3\u0142 Domu Zdrojowego. Park, obsadzony rzadkimi gatunkami drzew, takimi jak platany, d\u0119by czerwone i magnolie, sta\u0142 si\u0119 oaz\u0105 zieleni oddzielaj\u0105c\u0105 dzielnic\u0119 uzdroiskow\u0105 od centrum miasta.<\/p>\n Z\u0142ota era uzdrowiska (1895-1939)<\/strong><\/p>\n Prawdziwy prze\u0142om, kt\u00f3ry ugruntowa\u0142 pozycj\u0119 \u015awinouj\u015bcia jako wiod\u0105cego uzdrowiska, nast\u0105pi\u0142 w 1895 roku wraz z odkryciem bogatych z\u0142\u00f3\u017c leczniczej solanki i borowiny. To wydarzenie, poparte pozytywnymi opiniami autorytet\u00f3w medycznych na temat w\u0142a\u015bciwo\u015bci terapeutycznych lokalnego klimatu morskiego, zapocz\u0105tkowa\u0142o budow\u0119 specjalistycznych zak\u0142ad\u00f3w przyrodoleczniczych.<\/p>\n Oferta kuracyjna obejmowa\u0142a k\u0105piele solankowe i borowinowe, kt\u00f3re w po\u0142\u0105czeniu z morskimi i spacerami po sosnowych lasach mia\u0142y przynosi\u0107 ulg\u0119 w chorobach p\u0142uc, serca i uk\u0142adu nerwowego.<\/p>\n Architektura uzdrowiskowa \u2013 B\u00e4derarchitektur<\/strong><\/p>\n Zraz z rosn\u0105c\u0105 popularno\u015bci\u0105 kurortu, pod koniec XIX i na pocz\u0105tku XX wieku, ukszta\u0142towa\u0142a si\u0119 charakterystyczna dzielnica nadmorska z unikalnym stylem architektonicznym, znanym jako B\u00e4derarchitektur (architektura uzdrowiskowa). Styl ten, typowy dla kurort\u00f3w nadbaltyckich, cechowa\u0142 si\u0119 lekko\u015bci\u0105, elegancj\u0105 i bogactwem zdobie\u0144.<\/p>\n Wille i pensjonaty wyr\u00f3\u017cnia\u0142y si\u0119 dekoracyjnymi fasadami w jasnych kolorach, drewnianymi werandami, misternie rze\u017abionymi balkonami i balustradami oraz elementami nawiazuj\u0105cymi do klasycyzmu, baroku i renesansu. Wiele z tych pere\u0142ek architektonicznych przetrwa\u0142o do dzi\u015b przy ulicach \u017beromskiego, Kasprowicza, Gierczak i S\u0142owackiego.<\/p>\n \u017bycie towarzyskie i elita Europy<\/strong><\/p>\n \u017bycie w przedwojennym \u015awinouj\u015bciu t\u0119tni\u0142o elegancj\u0105 i kultur\u0105. Promenada stanowi\u0142a serce kurortu i g\u0142\u00f3wne miejsce spotka\u0144 towarzyskich. Spacerowali ni\u0105 elegancko ubrani go\u015bcie, przesiaduj\u0105c w kawiarniach z widokiem na morze i s\u0142uchaj\u0105c koncert\u00f3w granych na \u017cywo w muszli koncertowej.<\/p>\n Pla\u017ca, ju\u017c wtedy uznawana za jedn\u0105 z najpi\u0119kniejszych nad Ba\u0142tykiem, szeroka i piaszczysta, przyci\u0105ga\u0142a arystokracj\u0119, artyst\u00f3w i rodziny. Wzd\u0142u\u017c niej sta\u0142y kabiny k\u0105pielowe, a z mola odp\u0142ywa\u0142y statki wycieczkowe.<\/p>\n Kurort sta\u0142 si\u0119 ulubionym miejscem wypoczynku europejskich elit. Go\u015bcili tu m.in. cesarz Niemiec Wilhelm II, car Rosji Miko\u0142aj I, a tak\u017ce pisarze i arty\u015bci. S\u0142ynny niemiecki powie\u015bciopisarz Theodor Fontane sp\u0119dzi\u0142 tu dzieci\u0144stwo, a akcj\u0119 swojej najs\u0142ynniejszej powie\u015bci „Effi Briest” cz\u0119\u015bciowo osadzi\u0142 w\u0142a\u015bnie w \u015awinouj\u015bciu.<\/p>\n Na pocz\u0105tku XX wieku \u015awinouj\u015bcie by\u0142o jednym z najpopularniejszych k\u0105pielisk w Europie, przyjmuj\u0105c rocznie ponad 40 000 go\u015bci \u2013 liczb\u0119 znacznie przewy\u017cszaj\u0105c\u0105 sta\u0142\u0105 populacj\u0119 miasta. W 1939 roku dzia\u0142a\u0142o tu 38 hoteli i 153 pensjonaty.<\/p>\n II wojna \u015bwiatowa i koniec ery<\/strong><\/p>\n Przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 II wojny \u015bwiatowej \u015awinouj\u015bcie pozostawa\u0142o z dala od bezpo\u015brednich dzia\u0142a\u0144 wojennych. Sytuacja zmieni\u0142a si\u0119 diametralnie na pocz\u0105tku 1945 roku, gdy miasto sta\u0142o si\u0119 kluczowym punktem ewakuacyjnym dla dziesi\u0105tk\u00f3w tysi\u0119cy niemieckich uchod\u017ac\u00f3w uciekaj\u0105cych przed nacieraj\u0105c\u0105 Armi\u0105 Czerwon\u0105 z Prus Wschodnich i Pomorza.<\/p>\n 12 marca 1945 roku miasto sta\u0142o si\u0119 celem zmasowanego nalotu dywanowego przeprowadzonego przez Ameryka\u0144skie Si\u0142y Powietrzne. Atak, w kt\u00f3rym wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 ponad 600 bombowc\u00f3w, mia\u0142 na celu zniszczenie portu i unieruchomienie stacjonuj\u0105cych w nim okr\u0119t\u00f3w.<\/p>\n Skutki by\u0142y katastrofalne \u2013 zniszczeniu uleg\u0142o 55% zabudowy miasta, w tym port, liczne statki oraz historyczny Dom Zdrojowy. Liczba ofiar, g\u0142\u00f3wnie cywil\u00f3w i uchodc\u00f3w, szacowana jest na od 5 000 do 23 000 os\u00f3b. Nalot ten definitywnie zako\u0144czy\u0142 z\u0142ot\u0105 er\u0119 Swinem\u00fcnde jako niemieckiego kurortu.<\/p>\n Losy uzdrowiska po 1945 roku<\/strong><\/p>\n Na mocy postanowie\u0144 konferencji poczdamskiej \u015awinouj\u015bcie zosta\u0142o przyznane Polsce. Pozosta\u0142a ludno\u015b\u0107 niemiecka zosta\u0142a wysiedlona, a miasto zasiedlili polscy osadnicy. Odbudowa funkcji uzdrowiskowej by\u0142a jednak utrudniona. Dzielnica nadmorska wraz z ocala\u0142ymi obiektami sanatoryjnymi pozostawa\u0142a pod kontrol\u0105 wojsk radzieckich a\u017c do lat 1957-1958.<\/p>\n Dopiero po ich wycofaniu si\u0119, 1 lipca 1959 roku, formalnie powo\u0142ano do \u017cycia Przedsi\u0119biorstwo Pa\u0144stwowe „Uzdrowisko \u015awinouj\u015bcie”. Rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 proces odbudowy i adaptacji dawnych pensjonat\u00f3w.<\/p>\n Dziedzictwo i pami\u0119\u0107<\/strong><\/p>\n Niestety, wiele zniszczonych willi zosta\u0142o rozebranych lub przebudowanych w stylu socjalistycznym, przez co bezpowrotnie utraci\u0142y sw\u00f3j pierwotny, elegancki charakter. Mimo to, dziki zachowanym obiektom i kontynuacji tradycji leczniczych, \u015awinouj\u015bcie odzyska\u0142o status jednego z najwa\u017cniejszych uzdrowisk na polskim wybrze\u017cu.<\/p>\n Dzi\u015b, spaceruj\u0105c ulicami \u015awinouj\u015bcia, mo\u017cemy wci\u0105\u017c odnale\u017a \u015blady dawnej \u015bwietno\u015bci. Zachowane wille w stylu B\u00e4derarchitektur, Park Zdrojowy zaprojektowany przez Lenn\u00e9, szeroka piaszczysta pla\u017ca \u2013 wszystko to przypomina o czasach, gdy \u015awinouj\u015bcie by\u0142o nazywane „Nice\u0105 P\u00f3\u0142nocy” i „wann\u0105 Berlina”.<\/p>\n Historia przedwojennego uzdrowiska \u015awinouj\u015bcie to opowie\u015b\u0107 o rozkwicie, elegancji i tragicznym ko\u0144cu. To tak\u017ce przypomnienie o z\u0142o\u017conej historii naszego regionu, kt\u00f3ra \u0142\u0105czy r\u00f3\u017cne kultury i epoki. Pami\u0119\u0107 o tej historii pozwala nam lepiej zrozumie\u0107 warto\u015b\u0107 dziedzictwa, kt\u00f3re odziedziczy\u0142y\u015bmy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Przed 1945 rokiem \u015awinouj\u015bcie, w\u00f3wczas znane jako Swinem\u00fcnde, by\u0142o jednym z najznakomitszych i najbardziej eleganckich uzdrowisk w Europie P\u00f3\u0142nocnej. W ci\u0105gu XIX wieku przekszta\u0142ci\u0142o si\u0119 z osady rybackiej w \u015bwiatowej klasy kurort, nazywany „Nice\u0105 P\u00f3\u0142nocy” oraz „wann\u0105 Berlina”. Zapraszamy w podr\u00f3\u017c do z\u0142otej ery tego wyj\u0105tkowego miejsca. Pocz\u0105tki miasta i rozwoju infrastrukturalny Historia \u015awinouj\u015bcia jako […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":485,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"two_page_speed":[],"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[134],"tags":[],"class_list":["post-484","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-swinoujscie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/484","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=484"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/484\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":505,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/484\/revisions\/505"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/485"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=484"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=484"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=484"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}