Oko\u0142o 2,5 kilometra na po\u0142udnie od Chojny, mi\u0119dzy drogami w kierunku Cedyni i Kostrzyna nad Odr\u0105, rozci\u0105ga si\u0119 rozleg\u0142y teren dawnego lotniska wojskowego. Dzieje tego miejsca, trwaj\u0105ce od po\u0142owy lat 30. XX wieku do 1992 roku, s\u0105 nierozerwalnie zwi\u0105zane z dwoma totalitarnymi re\u017cimami: III Rzesz\u0105 i Zwi\u0105zkiem Radzieckim. Jako baza Luftwaffe, a nast\u0119pnie Armii Radzieckiej, odgrywa\u0142o strategiczn\u0105 rol\u0119 w kluczowych momentach historii Europy, od kampanii wrze\u015bniowej po zimn\u0105 wojn\u0119.<\/p>\n
Pocz\u0105tki: Fliegerhorst K\u00f6nigsberg\/Neumark<\/strong><\/p>\n Pocz\u0105tki lotniska w Chojnie (w\u00f3wczas K\u00f6nigsberg in der Neumark) si\u0119gaj\u0105 po\u0142owy lat 30. XX wieku i s\u0105 bezpo\u015brednio zwi\u0105zane z remilitaryzacj\u0105 Niemiec po doj\u015bciu do w\u0142adzy Adolfa Hitlera. Obiekt zosta\u0142 sklasyfikowany jako lotnisko drugiej kategorii – mniejsze i skromniej wyposa\u017cone ni\u017c bazy w g\u0142\u0119bi kraju, ale o wi\u0119kszym znaczeniu ni\u017c lotniska polowe przy granicy. Jego budowa rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w latach 1937-1938.<\/p>\n Wrze\u015bnie\u0144 1939: pierwsze naloty<\/strong><\/p>\n W momencie wybuchu wojny lotnisko podlega\u0142o 1. Flocie Powietrznej Luftwaffe pod dow\u00f3dztwem genera\u0142a Alberta Kesselringa. Ju\u017c 1 wrze\u015bnia 1939 roku na lotnisko przebazowano bombowce Heinkel He-111P z III. Dywizjonu 27. Pu\u0142ku Bombowego „Boelcke”. Samoloty te startowa\u0142y z Chojny do nalot\u00f3w na Warszaw\u0119 oraz inne miasta w centralnej Polsce, w tym Pozna\u0144 i Gniezno.<\/p>\n Od 1 listopada 1939 roku do czerwca 1943 roku w Chojnie funkcjonowa\u0142a Szko\u0142a Pilot\u00f3w Kategorii A\/B nr 12, przeniesiona z Kluczewa. O\u015brodek prowadzi\u0142 podstawowe i zaawansowane szkolenie pilot\u00f3w na samolotach jedno- i dwusilnikowych.<\/p>\n Obrona Berlina: my\u015bliwce nocne<\/strong><\/p>\n W 1943 roku, w odpowiedzi na nasilaj\u0105c\u0105 si\u0119 aliancka ofensyw\u0119 bombow\u0105, lotnisko przekszta\u0142cono w baz\u0119 my\u015bliwc\u00f3w nocnych. Stacjonowa\u0142 tu III. Dywizjon 5. Pu\u0142ku My\u015bliwc\u00f3w Nocnych (III.\/NJG 5), wyposa\u017cony w samoloty Messerschmitt Bf-110 G-4. Maszyny te, uzbrojone w pok\u0142adowe radary FuG-220 i FuG-212, mia\u0142y za zadanie obron\u0119 przestrzeni powietrznej nad Berlinem (oddalonym o 112 km) i Szczecinem (50 km). God\u0142em jednostki by\u0142a tarcza z pikuj\u0105cym or\u0142em i herbem Chojny.<\/p>\n Mroczny rozdzia\u0142: praca przymusowa<\/strong><\/p>\n Rozbudowa lotniska w czasie wojny odbywa\u0142a si\u0119 z wykorzystaniem pracy przymusowej. W pobli\u017cu funkcjonowa\u0142 podob\u00f3z kobiecy obozu koncentracyjnego Ravensbr\u00fcck, nazywany „Fuggerhaus”. Wi\u0119\u017aniarki, g\u0142\u00f3wnie Polki (w tym deportowane po Powstaniu Warszawskim) i Francuzki, by\u0142y zmuszane do ci\u0119\u017ckich prac fizycznych przy budowie pas\u00f3w startowych i wycinaniu las\u00f3w w skrajnie trudnych warunkach.<\/p>\n Pion \u015bledczy Instytutu Pami\u0119ci Narodowej w Szczecinie prowadzi dochodzenie w sprawie zbrodni pope\u0142nionych na wi\u0119\u017aniarkach, analizuj\u0105c archiwalne zdj\u0119cia lotnicze w poszukiwaniu potencjalnych miejsc poch\u00f3wku ofiar. To mroczny rozdzia\u0142 historii lotniska, kt\u00f3ry dopiero teraz jest szczeg\u00f3\u0142owo badany.<\/p>\n Koniec wojny i przej\u0119cie przez Armi\u0119 Czerwon\u0105<\/strong><\/p>\n Pod koniec stycznia 1945 roku, w obliczu zbli\u017caj\u0105cej si\u0119 Armii Czerwonej, komendant lotniska major Rau zarz\u0105dzi\u0142 ewakuacj\u0119. Zdatne do lotu samoloty odlecia\u0142y do Hallen, a pozosta\u0142y sprz\u0119t oraz cz\u0119\u015b\u0107 zabudowa\u0144 (koszary, hangary) zosta\u0142y wysadzone w nocy z 31 stycznia na 1 lutego. Mimo to, po zaj\u0119ciu terenu przez Sowiet\u00f3w, odnaleziono podobno niezniszczone, zatankowane samoloty i zapasy amunicji.<\/p>\n Armia Czerwona zaj\u0119\u0142a Chojn\u0119 i lotnisko 4 lutego 1945 roku. Ze wzgl\u0119du na strategiczne po\u0142o\u017cenie obiekt zosta\u0142 natychmiast w\u0142\u0105czony do systemu radzieckiego lotnictwa wojskowego.<\/p>\n Era radziecka: strategiczna baza zimnej wojny<\/strong><\/p>\n Po utworzeniu P\u00f3\u0142nocnej Grupy Wojsk w czerwcu 1945 roku, lotnisko znalaz\u0142o si\u0119 pod zarz\u0105dem 4. Armii Lotniczej. W 1951 roku Sowieci rozpocz\u0119li gruntown\u0105 przebudow\u0119 i rozbudow\u0119 bazy. Powsta\u0142 nowy, betonowy pas startowy o d\u0142ugo\u015bci 2460 metr\u00f3w, zlokalizowany prostopadle do dawnego pasa niemieckiego. Ca\u0142y garnizon rozr\u00f3s\u0142 si\u0119 do powierzchni blisko 500 hektar\u00f3w i obejmowa\u0142 ponad 260 budynk\u00f3w.<\/p>\n 582. Pu\u0142k Lotnictwa My\u015bliwskiego<\/strong><\/p>\n Od 1955 roku a\u017c do wycofania wojsk, g\u0142\u00f3wn\u0105 jednostk\u0105 stacjonuj\u0105c\u0105 w Chojnie by\u0142 582. Pu\u0142k Lotnictwa My\u015bliwskiego. Na przestrzeni lat pu\u0142k by\u0142 wyposa\u017cany w coraz nowocze\u015bniejsze samoloty: w latach 50. MiG-15 i MiG-17, od 1960 roku nadd\u017awi\u0119kowe MiG-21 w r\u00f3\u017cnych wersjach, a w latach 1989-1991 przezbrojenie na my\u015bliwce przewagi powietrznej Suchoj Su-27S (27 sztuk) oraz szkolno-bojowe Su-27UB (7 sztuk).<\/p>\n Tajemnica broni j\u0105drowej<\/strong><\/p>\n Baza w Chojnie by\u0142a obiektem o ogromnym znaczeniu strategicznym. W latach 70. zbudowano \u017celbetowe schronohangary typu „Lubina” (AU-11 dla MiG-21 i AU-16 dla Su-27), z kt\u00f3rych cz\u0119\u015b\u0107 posiada\u0142a \u015bluzy spalinowe umo\u017cliwiaj\u0105ce uruchamianie silnik\u00f3w wewn\u0105trz. Na terenie bazy znajdowa\u0142y si\u0119 rozleg\u0142e magazyny amunicji (9,4 ha) i paliwa (o pojemno\u015bci 21 700 m\u00b3).<\/p>\n Na podstawie analizy schron\u00f3w typu „Granit” oraz raport\u00f3w CIA istniej\u0105 uzasadnione przypuszczenia, \u017ce w Chojnie mog\u0142a by\u0107 przechowywana taktyczna bro\u0144 j\u0105drowa. Obron\u0119 bazy zapewnia\u0142 89. Pu\u0142k Rakiet Przeciwlotniczych oraz pu\u0142k rakietowy wojsk l\u0105dowych, wyposa\u017cony w pociski ziemia-ziemia R-11, a p\u00f3\u017aniej RSD-10 Pionier.<\/p>\n Garnizon by\u0142 \u015bci\u015ble strze\u017cony i odizolowany od polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa. Wszelkie polskie zdj\u0119cia lotnicze tego obszaru z lat 1945-1993 by\u0142y ca\u0142kowicie wyczernione. Obecno\u015b\u0107 bazy narzuca\u0142a r\u00f3wnie\u017c ograniczenia w rozwoju urbanistycznym Chojny, uniemo\u017cliwiaj\u0105c budow\u0119 wysokich budynk\u00f3w.<\/p>\n Koniec epoki: wycofanie wojsk<\/strong><\/p>\n Proces wycofywania wojsk radzieckich rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 na pocz\u0105tku lat 90. Uroczysto\u015b\u0107 po\u017cegnalna odby\u0142a si\u0119 5 maja 1992 roku. O godzinie 11:00 dow\u00f3dca garnizonu, Jewgienij Dobriecow, wystartowa my\u015bliwcem Su-27, co symbolicznie zapocz\u0105tkowa\u0142o odlot pu\u0142ku. Protok\u00f3\u0142 ostatecznego przekazania obiektu stronie polskiej podpisano 7 lipca 1992 roku.<\/p>\n Dzi\u015b: niemy \u015bwiadek historii<\/strong><\/p>\n Po blisko 50 latach radzieckiej obecno\u015bci, lotnisko w Chojnie zosta\u0142o opuszczone i obecnie jest nieczynne. Rozleg\u0142y teren sta\u0142 si\u0119 niemym \u015bwiadkiem historii, a jego infrastruktura ulega stopniowej degradacji.<\/p>\n Cz\u0119\u015b\u0107 dawnych budynk\u00f3w koszarowych zosta\u0142a zaadaptowana na cele mieszkalne. Niekt\u00f3re hangary s\u0105 w dobrym stanie – w jednym z nich mie\u015bci si\u0119 klub bokserski, a inne s\u0105 wykorzystywane jako magazyny przez prywatne firmy. Jednak wiele obiekt\u00f3w popad\u0142o w ruin\u0119, a teren bywa wykorzystywany jako nielegalne wysypisko \u015bmieci.<\/p>\n W ostatnich latach podj\u0119to dzia\u0142ania w kierunku nowego zagospodarowania cz\u0119\u015bci terenu. Trwa rozbi\u00f3rka niekt\u00f3rych schronohangar\u00f3w, aby zrobi\u0107 miejsce pod budow\u0119 du\u017cej farmy fotowoltaicznej.<\/p>\n Dawne lotnisko w Chojnie pozostaje miejscem o ogromnym potencjale historycznym, przyci\u0105gaj\u0105cym mi\u0142o\u015bnik\u00f3w historii i eksploracji. Jego dzieje, od bazy Luftwaffe po zimnowojenn\u0105 twierdz\u0119 Armii Radzieckiej, stanowi\u0105 wa\u017cny element dziedzictwa regionu i \u015bwiadectwo skomplikowanej przesz\u0142o\u015bci Pomorza Zachodniego.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Oko\u0142o 2,5 kilometra na po\u0142udnie od Chojny, mi\u0119dzy drogami w kierunku Cedyni i Kostrzyna nad Odr\u0105, rozci\u0105ga si\u0119 rozleg\u0142y teren dawnego lotniska wojskowego. Dzieje tego miejsca, trwaj\u0105ce od po\u0142owy lat 30. XX wieku do 1992 roku, s\u0105 nierozerwalnie zwi\u0105zane z dwoma totalitarnymi re\u017cimami: III Rzesz\u0105 i Zwi\u0105zkiem Radzieckim. Jako baza Luftwaffe, a nast\u0119pnie Armii Radzieckiej, […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":531,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"two_page_speed":[],"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[135],"tags":[],"class_list":["post-530","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-chojna"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/530","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=530"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/530\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":540,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/530\/revisions\/540"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/531"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=530"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=530"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=530"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}