{"id":589,"date":"2026-01-29T04:00:07","date_gmt":"2026-01-29T06:00:07","guid":{"rendered":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/?p=589"},"modified":"2026-01-29T04:38:47","modified_gmt":"2026-01-29T06:38:47","slug":"historia-trzcinska-zdroju-do-1945-roku-uzdrowisko-z-tradycjami","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/?p=589","title":{"rendered":"Trzci\u0144sko-Zdr\u00f3j \u2013 uzdrowisko z tradycjami"},"content":{"rendered":"

Trzci\u0144sko-Zdr\u00f3j<\/strong>, malownicze miasteczko po\u0142o\u017cone nad Jeziorem Miejskim w po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci wojew\u00f3dztwa zachodniopomorskiego, kryje w sobie fascynuj\u0105c\u0105 histori\u0119 si\u0119gaj\u0105c\u0105 ponad tysi\u0105ca lat. To miejsce, kt\u00f3re niegdy\u015b znane by\u0142o jako Bad Sch\u00f6nflie\u00df, przez wieki pe\u0142ni\u0142o rol\u0119 wa\u017cnego o\u015brodka handlowego, a pod koniec XIX wieku sta\u0142o si\u0119 jednym z najbardziej cenionych uzdrowisk w regionie. Jego dzieje to opowie\u015b\u0107 o przemianach politycznych, rozwoju gospodarczym i niezwyk\u0142ym dziedzictwie kulturowym, kt\u00f3re przetrwa\u0142o do naszych czas\u00f3w.<\/p>\n

Pocz\u0105tek osadnictwa i \u015bredniowieczne korzenie<\/h2>\n

Historia Trzci\u0144ska-Zdroju rozpoczyna si\u0119 w X wieku, kiedy na brzegu jeziora powsta\u0142a s\u0142owia\u0144ska osada. Tereny te zosta\u0142y w\u0142\u0105czone do pa\u0144stwa Mieszka I i pozostawa\u0142y w jego zale\u017cno\u015bci do pocz\u0105tk\u00f3w XI wieku. W okresie rozbicia dzielnicowego Polski region znajdowa\u0142 si\u0119 pod wp\u0142ywem ksi\u0105\u017c\u0105t pomorskich, jednak w po\u0142owie XIII wieku, w wyniku os\u0142abienia pa\u0144stwa polskiego, miejscowo\u015b\u0107 przej\u0119li margrabiowie brandenburscy, w\u0142\u0105czaj\u0105c j\u0105 do Nowej Marchii.<\/p>\n

Najstarsza pisemna wzmianka o Trzci\u0144sku pochodzi z 1248 roku i wymienia je pod nazw\u0105 Sconenvlete<\/strong> jako wie\u015b nale\u017c\u0105c\u0105 do klasztoru cysterek. Nazwa ewoluowa\u0142a przez stulecia, przyjmuj\u0105c formy Schowenfliet<\/strong> (1281), Schonevliet<\/strong> (1338), by ostatecznie ustabilizowa\u0107 si\u0119 jako Sch\u00f6nfliess<\/strong>.<\/p>\n

W latach 1373\u20131402 miasto wraz z Now\u0105 Marchi\u0105 nale\u017ca\u0142o do Korony Czeskiej pod panowaniem dynastii Luksemburg\u00f3w. Istnia\u0142y plany ponownego w\u0142\u0105czenia tych ziem do Polski, jednak w 1402 roku region zosta\u0142 sprzedany zakonowi krzy\u017cackiemu, kt\u00f3rego panowanie trwa\u0142o do 1454 roku.<\/p>\n

Nadanie praw miejskich i rozkwit \u015bredniowieczny<\/h2>\n

Trzci\u0144sko-Zdr\u00f3j uzyska\u0142o prawa miejskie w drugiej po\u0142owie XIII wieku, a za przybli\u017con\u0105 dat\u0119 tego wydarzenia przyjmuje si\u0119 rok 1281. W dokumencie z tego roku margrabiowie potwierdzili nadane przywileje, w tym prawo do wyboru w\u00f3jta, posiadania ziemi i budowy dom\u00f3w. W 1320 roku wykszta\u0142ci\u0142a si\u0119 rada miejska, a dwadzie\u015bcia lat p\u00f3\u017aniej miasto uzyska\u0142o prawo do s\u0105downictwa wy\u017cszego.<\/p>\n

W XIV wieku Trzci\u0144sko otrzyma\u0142o kolejne przywileje, takie jak wolny targ i zwolnienie z ce\u0142 na terenie Nowej Marchii. W centrum miasta wzniesiono dom kupiecki, kt\u00f3ry z czasem przekszta\u0142cono w ratusz \u2013 budowl\u0119, kt\u00f3ra przetrwa\u0142a do naszych czas\u00f3w i jest uwa\u017cana za jeden z najstarszych i najlepiej zachowanych ratusz\u00f3w w Polsce.<\/p>\n

Aby zapewni\u0107 bezpiecze\u0144stwo mieszka\u0144com, w XIV wieku miasto otoczono pot\u0119\u017cnymi murami obronnymi z kamienia polnego. Te imponuj\u0105ce fortyfikacje, z pierwotnej d\u0142ugo\u015bci 1697 metr\u00f3w, zachowa\u0142y si\u0119 w 92% (1564 metry) i stanowi\u0105 dzi\u015b jedn\u0105 z najwi\u0119kszych atrakcji turystycznych. Mury osi\u0105ga\u0142y do 9 metr\u00f3w wysoko\u015bci i 1,2 metra grubo\u015bci, a w ich ci\u0105gu znajdowa\u0142y si\u0119 baszty \u2013 w tym zachowane do dzi\u015b Bociania, Prochowa i Lodowa \u2013 oraz trzy bramy, z kt\u00f3rych dwie przetrwa\u0142y: Brama My\u015bliborska i Brama Choje\u0144ska.<\/p>\n

Okres \u015bredniowiecza nie by\u0142 jednak wolny od konflikt\u00f3w. W 1433 roku miasto zosta\u0142o zniszczone i spalone podczas wojen husyckich, co stanowi\u0142o powa\u017cny cios dla jego rozwoju.<\/p>\n

Reformacja i zniszczenia wojenne<\/h2>\n

W 1538 roku margrabia Jan z Kostrzyna wprowadzi\u0142 w mie\u015bcie nauki reformacji protestanckiej, co na trwa\u0142e zmieni\u0142o charakter religijny spo\u0142eczno\u015bci. XVII wiek przyni\u00f3s\u0142 kolejne zniszczenia, tym razem w wyniku wojny trzydziestoletniej (1618\u20131648). Sch\u00f6nfliess by\u0142o okupowane przez wojska cesarskie w 1627 roku i szwedzkie w 1630 roku, a w 1634 roku zosta\u0142o spalone przez oddzia\u0142y Wallensteina.<\/p>\n

Pomimo tych dramatycznych wydarze\u0144 miasto zdo\u0142a\u0142o si\u0119 odbudowa\u0107. Znacz\u0105cy wzrost gospodarczy nast\u0105pi\u0142 w XVIII wieku, kiedy rozwija\u0142y si\u0119 warsztaty rzemie\u015blnicze, a lokalna gospodarka przynosi\u0142a coraz wi\u0119ksze zyski. Populacja miasta wzros\u0142a do oko\u0142o 1000 mieszka\u0144c\u00f3w zamieszkuj\u0105cych 248 dom\u00f3w. Wznoszono r\u00f3wnie\u017c nowe budynki u\u017cyteczno\u015bci publicznej, w tym szko\u0142\u0119.<\/p>\n

Rozw\u00f3j w XIX wieku<\/h2>\n

Po wojnach napoleo\u0144skich i reformach Steina i Hardenberga Trzci\u0144sko-Zdr\u00f3j, jako cz\u0119\u015b\u0107 Kr\u00f3lestwa Prus (od 1701 roku), zosta\u0142o w\u0142\u0105czone do powiatu K\u00f6nigsberg\/Neumark (Chojna) w Prowincji Brandenburgia. W XIX wieku nast\u0105pi\u0142 dalszy rozw\u00f3j infrastruktury. Po 1845 roku wybudowano szos\u0119 \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 miasto z Chojn\u0105 i My\u015bliborzem, a 8 stycznia 1899 roku uruchomiono lini\u0119 kolejow\u0105 relacji Godk\u00f3w \u2013 Trzci\u0144sko \u2013 Pyrzyce.<\/p>\n

W latach 1800\u20131895 liczba ludno\u015bci wzros\u0142a o 1151 os\u00f3b. W mie\u015bcie funkcjonowa\u0142a r\u00f3wnie\u017c spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowska, posiadaj\u0105ca w\u0142asn\u0105 synagog\u0119 i cmentarz. W 1871 roku miasto, wraz z ca\u0142ymi Prusami, sta\u0142o si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 zjednoczonego Cesarstwa Niemieckiego.<\/p>\n

Odkrycie leczniczej borowiny \u2013 narodziny uzdrowiska<\/h2>\n

Prze\u0142omowym momentem w historii miasta by\u0142o odkrycie w 1895 roku przez miejscowego lekarza dr. Badinga bogatych z\u0142\u00f3\u017c leczniczej borowiny na bagnistym terenie zwanym \u201eFaules Bruch\u201d, dwa kilometry na po\u0142udnie od miasta. Analiza chemiczna przeprowadzona w Szczecinie potwierdzi\u0142a jej wyj\u0105tkowe w\u0142a\u015bciwo\u015bci. Stwierdzono wysok\u0105 zawarto\u015b\u0107 kwasu humusowego (42,29%), wapnia (23,52%), tlenku \u017celaza (1,24%) i kwasu siarkowego (1,32%), a tak\u017ce magnezu, potasu i innych cennych zwi\u0105zk\u00f3w.<\/p>\n

Pierwsze k\u0105piele borowinowe zacz\u0119to stosowa\u0107 w miejscowym szpitalu 9 pa\u017adziernika 1897 roku. Sukces terapii by\u0142 tak znacz\u0105cy, \u017ce w\u0142adze zdecydowa\u0142y si\u0119 na budow\u0119 dedykowanego domu zdrojowego (Kurhaus). Zosta\u0142 on wzniesiony w 1898 roku na malowniczym p\u00f3\u0142wyspie Jeziora Miejskiego, zwanym Kirschwall.<\/p>\n

Z\u0142oty wiek Bad Sch\u00f6nflie\u00df<\/h2>\n

W 1907 roku miasto oficjalnie uzyska\u0142o prawo do u\u017cywania predykatu \u201eBad\u201d (Zdr\u00f3j), zmieniaj\u0105c nazw\u0119 na Bad Sch\u00f6nflie\u00df. By\u0142o to jedyne miasto w Nowej Marchii posiadaj\u0105ce taki status. Uzdrowisko szybko zyska\u0142o renom\u0119, a jego z\u0142oty okres przypad\u0142 na lata 20. i 30. XX wieku.<\/p>\n

Kurort przyci\u0105ga\u0142 pacjent\u00f3w z ca\u0142ych Niemiec, zw\u0142aszcza z Berlina, oferuj\u0105c leczenie schorze\u0144 takich jak reumatyzm, dna moczanowa, dolegliwo\u015bci kobiece, parali\u017ce i nerwob\u00f3le. Prasa niemiecka rozpisywa\u0142a si\u0119 o cudownych uzdrowieniach, a pacjenci, kt\u00f3rzy przybywali na w\u00f3zkach inwalidzkich, cz\u0119sto opuszczali kurort o w\u0142asnych si\u0142ach.<\/p>\n

Dziedzictwo architektoniczne<\/h2>\n

Trzci\u0144sko-Zdr\u00f3j do dzi\u015b zachowa\u0142o wiele ze swojego historycznego charakteru, w tym \u015bredniowieczny uk\u0142ad urbanistyczny. Opr\u00f3cz mur\u00f3w obronnych i ratusza szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zas\u0142uguje Ko\u015bci\u00f3\u0142 Matki Bo\u017cej Nieustaj\u0105cej Pomocy \u2013 wczesnogotycka \u015bwi\u0105tynia z XIII wieku, zbudowana z granitowych cios\u00f3w. Pierwotnie jednonawowa, w XV wieku zosta\u0142a przebudowana na trzynawow\u0105 bazylik\u0119. We wn\u0119trzu znajduj\u0105 si\u0119 m.in. neogotycka ambona z 1894 roku i barokowa p\u0142yta nagrobna z 1650 roku.<\/p>\n

II wojna \u015bwiatowa i koniec epoki niemieckiej<\/h2>\n

W momencie wybuchu II wojny \u015bwiatowej Bad Sch\u00f6nflie\u00df liczy\u0142o 2659 mieszka\u0144c\u00f3w i by\u0142o cz\u0119\u015bci\u0105 Niemiec. Wojna spowodowa\u0142a wyludnienie kurortu, jednak jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 by\u0142a kontynuowana a\u017c do ko\u0144ca konfliktu. W przeciwie\u0144stwie do wielu innych miast regionu Trzci\u0144sko-Zdr\u00f3j zosta\u0142o w du\u017cej mierze oszcz\u0119dzone. Zniszczenia obj\u0119\u0142y jedynie oko\u0142o 20% zabudowy.<\/p>\n

W 1945 roku, w wyniku postanowie\u0144 konferencji poczdamskiej, miasto zosta\u0142o przy\u0142\u0105czone do Polski. Niemiecka ludno\u015b\u0107 zosta\u0142a wysiedlona, a na jej miejsce przybyli polscy osadnicy. Miastu nadano now\u0105 nazw\u0119 \u2013 Trzci\u0144sko-Zdr\u00f3j.<\/p>\n

Dzia\u0142alno\u015b\u0107 uzdrowiska zosta\u0142a zako\u0144czona w 1948 roku. Wyposa\u017cenie domu zdrojowego wywieziono do Po\u0142czyna-Zdroju, a budynek przekszta\u0142cono w Dom Pomocy Spo\u0142ecznej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Trzci\u0144sko-Zdr\u00f3j, malownicze miasteczko po\u0142o\u017cone nad Jeziorem Miejskim w po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci wojew\u00f3dztwa zachodniopomorskiego, kryje w sobie fascynuj\u0105c\u0105 histori\u0119 si\u0119gaj\u0105c\u0105 ponad tysi\u0105ca lat. To miejsce, kt\u00f3re niegdy\u015b znane by\u0142o jako Bad Sch\u00f6nflie\u00df, przez wieki pe\u0142ni\u0142o rol\u0119 wa\u017cnego o\u015brodka handlowego, a pod koniec XIX wieku sta\u0142o si\u0119 jednym z najbardziej cenionych uzdrowisk w regionie. Jego dzieje to opowie\u015b\u0107 […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":593,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"two_page_speed":[],"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[17],"tags":[],"class_list":["post-589","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-trzcinsko-zdroj"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/589","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=589"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/589\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":594,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/589\/revisions\/594"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/593"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=589"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=589"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=589"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}