Przez niemal sto lat, od 1849 do 1944 roku, przy dzisiejszym Placu \u017bo\u0142nierza Polskiego w Szczecinie sta\u0142 okaza\u0142y gmach Teatru Miejskiego \u2013 budowla, kt\u00f3ra przez dziesi\u0119ciolecia stanowi\u0142a serce kulturalnego \u017cycia miasta. Jego historia to fascynuj\u0105ca opowie\u015b\u0107 o ambicjach, artystycznym rozkwicie i tragicznym ko\u0144cu, kt\u00f3ry do dzi\u015b budzi kontrowersje.<\/p>\n
Zanim powsta\u0142 Teatr Miejski, \u017cycie teatralne w Szczecinie opiera\u0142o si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na dzia\u0142alno\u015bci grup w\u0119drownych i scen amatorskich. Istnia\u0142a scena przy Domu \u017beglarza, a kupcy prowadzili niewielki teatr w zabudowaniach przy Dziedzi\u0144cu Loitz\u00f3w, funkcjonuj\u0105cy od 1792 roku jako \u201eComedienhaus\u201d. Jednak rosn\u0105ce miasto potrzebowa\u0142o reprezentacyjnej, sta\u0142ej sceny.<\/p>\n
Inicjatywa wysz\u0142a od szczeci\u0144skiego stowarzyszenia kupc\u00f3w, kt\u00f3re posiada\u0142o kr\u00f3lewsk\u0105 koncesj\u0119 na prowadzenie teatru. W 1844 roku magistrat zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do nich z pro\u015bb\u0105 o rozwa\u017cenie budowy nowego obiektu. Formalna decyzja zapad\u0142a 3 kwietnia 1846 roku. Na lokalizacj\u0119 wybrano presti\u017cowy \u201eBia\u0142y Plac Parad\u201d, s\u0142u\u017c\u0105cy wcze\u015bniej jako plac \u0107wicze\u0144 wojskowych \u2013 dzisiejszy Plac \u017bo\u0142nierza Polskiego.<\/p>\n
Projekt powierzono wybitnemu niemieckiemu architektowi Carlowi Ferdinandowi Langhansowi, specjali\u015bcie od budowli teatralnych. Budow\u0119 rozpocz\u0119to w 1846 roku pod kierunkiem mistrza budowlanego Degnera. Proces napotka\u0142 jednak powa\u017cne trudno\u015bci \u2013 budynek wznoszono na niestabilnym gruncie dawnej, g\u0142\u0119bokiej na 20 metr\u00f3w fosy, co wymaga\u0142o specjalnego wzmocnienia fundament\u00f3w.<\/p>\n
Po trzech latach prac, 21 pa\u017adziernika 1849 roku, Teatr Miejski zosta\u0142 uroczy\u015bcie otwarty. Na inauguracj\u0119 wystawiono tragedi\u0119 Johanna Wolfganga von Goethego \u201eEgmont\u201d. Ca\u0142kowity koszt budowy zamkn\u0105\u0142 si\u0119 w kwocie 107 789 marek, 17 srebrnych groszy i 5 fenig\u00f3w \u2013 suma jak na owe czasy imponuj\u0105ca.<\/p>\n
Pierwotny budynek projektu Langhansa charakteryzowa\u0142 si\u0119 efektown\u0105, klasycystyczn\u0105 fasad\u0105 i nowoczesnym wn\u0119trzem. Wyposa\u017cono go w zaawansowane jak na tamte czasy rozwi\u0105zania techniczne, takie jak scena obrotowa i zapadnia, co pozwala\u0142o na realizacj\u0119 skomplikowanych widowisk.<\/p>\n
Wysokie koszty utrzymania sprawi\u0142y, \u017ce Stowarzyszenie Kupieckie zdecydowa\u0142o si\u0119 sprzeda\u0107 budynek miastu za 120 000 marek. Przej\u0119cie gmachu przez w\u0142adze miejskie oko\u0142o 1892 roku otworzy\u0142o drog\u0119 do jego modernizacji i rozbudowy.<\/p>\n
Najbardziej znacz\u0105ca przebudowa mia\u0142a miejsce w 1899 roku wed\u0142ug projektu architekta Franza Schwechtena. Dobudowano w\u00f3wczas monumentalny westybul z charakterystycznymi wie\u017cyczkami, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 nowym, rozpoznawalnym elementem fasady. Rozbudowano tak\u017ce cz\u0119\u015b\u0107 zakulisow\u0105.<\/p>\n
Kolejne modernizacje nast\u0119powa\u0142y regularnie: w latach 1905\u20131906 dobudowano pomieszczenia magazynowe i biurowe, w latach 1924\u20131925 od strony p\u00f3\u0142nocnej powsta\u0142y pomieszczenia restauracyjne, w 1929 roku zmodernizowano biura i garderoby, a w 1937 roku przeprowadzono ostatni remont. Dzi\u0119ki tym inwestycjom Teatr Miejski sta\u0142 si\u0119 jednym z najnowocze\u015bniejszych i najbardziej okaza\u0142ych budynk\u00f3w publicznych w regionie.<\/p>\n
Po przej\u0119ciu przez miasto i gruntownym remoncie na prze\u0142omie wiek\u00f3w Teatr Miejski systematycznie podnosi\u0142 sw\u00f3j poziom artystyczny. Sta\u0142 si\u0119 scen\u0105, na kt\u00f3rej wystawiano widowiska na bardzo wysokim poziomie, przyci\u0105gaj\u0105c gwiazdy wielkiego formatu z Niemiec i ca\u0142ej Europy.<\/p>\n
Repertuar by\u0142 niezwykle zr\u00f3\u017cnicowany i obejmowa\u0142 dramaty, opery, operetki oraz koncerty. Rocznie na deski teatru trafia\u0142o oko\u0142o 12 premier operowych i ponad sto innych sztuk, a widownia niemal zawsze by\u0142a zape\u0142niona. Teatr by\u0142 niekwestionowanym centrum \u017cycia towarzyskiego i kulturalnego Szczecina, miejscem spotka\u0144 elity i symbolem miejskiego presti\u017cu.<\/p>\n
Okres po I wojnie \u015bwiatowej oraz Wielki Kryzys postawi\u0142y teatr w trudnej sytuacji finansowej. Ratunkiem okaza\u0142a si\u0119 zmiana repertuaru na l\u017cejszy i bardziej rozrywkowy, co zapewni\u0142o masowy nap\u0142yw publiczno\u015bci i pozwoli\u0142o przetrwa\u0107 trudne czasy. Teatr pozosta\u0142 miejscem, gdzie spotyka\u0142o si\u0119 ca\u0142e miasto.<\/p>\n
Rozw\u00f3j teatru zosta\u0142 brutalnie przerwany przez wybuch II wojny \u015bwiatowej. Jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 zawieszono w 1939 roku. Gmach przetrwa\u0142 wi\u0119kszo\u015b\u0107 wojny w nienaruszonym stanie, jednak jego los odmieni\u0142 si\u0119 podczas alianckiego nalotu dywanowego w nocy z 16 na 17 sierpnia 1944 roku. Bomby zapalaj\u0105ce uszkodzi\u0142y g\u00f3rne partie budynku, a wn\u0119trze zosta\u0142o cz\u0119\u015bciowo wypalone.<\/p>\n
Mimo zniszcze\u0144 podstawowa konstrukcja gmachu pozosta\u0142a stabilna. Ekspertyzy wykonane po wojnie jednoznacznie stwierdza\u0142y, \u017ce budynek nadawa\u0142 si\u0119 do odbudowy. Szczeci\u0144ska Dyrekcja Odbudowy przygotowa\u0142a nawet gotowy projekt rekonstrukcji.<\/p>\n
W 1945 roku zrujnowany teatr zosta\u0142 przej\u0119ty przez polsk\u0105 administracj\u0119. Mimo istnienia projektu odbudowy zgoda na rekonstrukcj\u0119 nigdy nie nadesz\u0142a. Pierwszy polski prezydent Szczecina, Piotr Zaremba, podj\u0105\u0142 kontrowersyjn\u0105 decyzj\u0119 o wyburzeniu gmachu. Oficjalnym argumentem by\u0142a ch\u0119\u0107 otwarcia osi widokowej na Odr\u0119, kt\u00f3r\u0105 teatr mia\u0142 rzekomo zas\u0142ania\u0107. Decyzji towarzyszy\u0142a negatywna kampania w lokalnej prasie, przygotowuj\u0105ca opini\u0119 publiczn\u0105 na likwidacj\u0119 \u201eniemieckiego\u201d obiektu.<\/p>\n
Ostatecznie w 1954 roku gmach Teatru Miejskiego zosta\u0142 rozebrany. W ten spos\u00f3b Szczecin bezpowrotnie straci\u0142 jeden ze swoich najcenniejszych zabytk\u00f3w architektury i symbol blisko stuletniej historii kulturalnej.<\/p>\n
Plac po teatrze przez ponad dwie dekady pozostawa\u0142 pusty. Dopiero w 1978 roku przeci\u0119\u0142a go nowo budowana Trasa Zamkowa. W latach 1990\u20132013 w miejscu dawnego teatru sta\u0142 Maszt Maciejewicza, upami\u0119tniaj\u0105cy kapitana \u017ceglugi wielkiej Konstantego Maciejewicza.<\/p>\n
Historia Teatru Miejskiego w Szczecinie to opowie\u015b\u0107 o tym, jak kultura mo\u017ce kszta\u0142towa\u0107 to\u017csamo\u015b\u0107 miasta, ale tak\u017ce o tym, jak \u0142atwo mo\u017cna straci\u0107 bezcenne dziedzictwo. Dzi\u015b, gdy patrzymy na puste miejsce po tym wspania\u0142ym gmachu, mo\u017cemy tylko wyobra\u017ca\u0107 sobie, jak wygl\u0105da\u0142by Szczecin, gdyby ta architektoniczna per\u0142a przetrwa\u0142a do naszych czas\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Przez niemal sto lat, od 1849 do 1944 roku, przy dzisiejszym Placu \u017bo\u0142nierza Polskiego w Szczecinie sta\u0142 okaza\u0142y gmach Teatru Miejskiego \u2013 budowla, kt\u00f3ra przez dziesi\u0119ciolecia stanowi\u0142a serce kulturalnego \u017cycia miasta. Jego historia to fascynuj\u0105ca opowie\u015b\u0107 o ambicjach, artystycznym rozkwicie i tragicznym ko\u0144cu, kt\u00f3ry do dzi\u015b budzi kontrowersje. Narodziny sceny Zanim powsta\u0142 Teatr Miejski, \u017cycie […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":612,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"two_page_speed":[],"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[117],"tags":[],"class_list":["post-611","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultura-i-sztuka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/611","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=611"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/611\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":615,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/611\/revisions\/615"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/612"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=611"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=611"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=611"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}