Widuchowa, malowniczo po\u0142o\u017cona nad wschodnim brzegiem Odry, jest dzi\u015b spokojn\u0105 wsi\u0105 w wojew\u00f3dztwie zachodniopomorskim. Jednak jej historia, si\u0119gaj\u0105ca wczesnego \u015bredniowiecza, jest niezwykle burzliwa i bogata. Przez wieki, znana pod niemieck\u0105 nazw\u0105 Fiddichow, by\u0142a \u015bwiadkiem panowania s\u0142owia\u0144skich plemion, pomorskich ksi\u0105\u017c\u0105t, szwedzkich wojsk i pruskich administrator\u00f3w. By\u0142a pr\u0119\u017cnym miastem \u2013 o\u015brodkiem handlu i rzemios\u0142a \u2013 kt\u00f3rego rozw\u00f3j brutalnie przerwa\u0142a II wojna \u015bwiatowa. Zapraszamy w podr\u00f3\u017c przez dzieje Widuchowej: od s\u0142owia\u0144skiego grodu po kres niemieckiego miasta w 1945 roku.<\/p>\n
Historia osadnictwa na terenie dzisiejszej Widuchowej jest znacznie starsza ni\u017c pierwsze pisemne wzmianki. Znaleziska archeologiczne, w tym monety arabskie z IX i X wieku, \u015bwiadcz\u0105 o istnieniu w tym miejscu wa\u017cnego szlaku handlowego. S\u0142owia\u0144ski gr\u00f3d warowny (burgwall) pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 stra\u017cnicy i komory celnej przy strategicznej przeprawie przez Odr\u0119.<\/p>\n
Pierwszy historyczny dokument, w kt\u00f3rym pojawia si\u0119 nazwa osady, pochodzi z 8 czerwca 1159 roku. Biskup pomorski Adalbert wspomina w nim o grodzie zwanym castrum Viduchous<\/em> (lub Uiduchoua<\/em>), przekazuj\u0105c cz\u0119\u015b\u0107 dochod\u00f3w z niego na rzecz klasztoru w Grobe na wyspie Uznam. W XIII wieku Widuchowa funkcjonowa\u0142a ju\u017c jako typowy o\u015brodek rolniczy z w\u0142asnym targiem, pozostaj\u0105c w\u0142asno\u015bci\u0105 prywatn\u0105.<\/p>\n Dynamiczny rozw\u00f3j osady zosta\u0142 jednak zahamowany. W 1278 roku, w wyniku konfliktu mi\u0119dzy ksi\u0105\u017c\u0119tami pomorskimi a Brandenburczykami, ziemia widuchowska zosta\u0142a na kr\u00f3tko przy\u0142\u0105czona do Brandenburgii. Co wa\u017cniejsze, w 1283 roku, na polecenie ksi\u0119cia Bogus\u0142awa IV, Widuchowa utraci\u0142a prawa targowe na rzecz pr\u0119\u017cnie rozwijaj\u0105cego si\u0119 Gryfina (Greifenhagen), co na d\u0142ugi czas os\u0142abi\u0142o jej pozycj\u0119 gospodarcz\u0105.<\/p>\n Na pocz\u0105tku XIV wieku losy Widuchowej ponownie zwi\u0105za\u0142y si\u0119 z Pomorzem. W 1302 roku powr\u00f3ci\u0142a w granice Ksi\u0119stwa Szczeci\u0144skiego, a 17 kwietnia 1347 roku nast\u0105pi\u0142 prze\u0142omowy moment w jej historii. Ksi\u0105\u017c\u0119 Barnim III Wielki nada\u0142 osadzie magdeburskie prawa miejskie, a wraz z nimi herb i piecz\u0119\u0107. Fiddichow, jak odt\u0105d brzmia\u0142a oficjalna nazwa, sta\u0142o si\u0119 miastem.<\/p>\n Mimo uzyskania praw miejskich Fiddichow przez stulecia pozostawa\u0142o tzw. miastem mediatyzowanym, czyli podleg\u0142ym bezpo\u015brednio lokalnemu feuda\u0142owi, a nie suwerennemu w\u0142adcy. Przechodzi\u0142o z r\u0105k do r\u0105k r\u00f3\u017cnych rod\u00f3w szlacheckich. W 1478 roku, w wyniku cz\u0119\u015bciowej sprzeda\u017cy, dosz\u0142o do nietypowej sytuacji \u2013 miasto znalaz\u0142o si\u0119 pod podw\u00f3jnym zwierzchnictwem lennym, cz\u0119\u015bciowo pomorskim, a cz\u0119\u015bciowo brandenburskim.<\/p>\n XV wiek przyni\u00f3s\u0142 stagnacj\u0119 gospodarcz\u0105 na ca\u0142ym Pomorzu Zachodnim, co nie omin\u0119\u0142o r\u00f3wnie\u017c Fiddichow. Prawdziw\u0105 katastrof\u0105 okaza\u0142a si\u0119 jednak wojna trzydziestoletnia (1618\u20131648). Konflikt ten zdziesi\u0105tkowa\u0142 miasto. Z populacji licz\u0105cej przed wojn\u0105 936 mieszka\u0144c\u00f3w po jej zako\u0144czeniu pozosta\u0142o zaledwie oko\u0142o trzydziestu. Na mocy pokoju westfalskiego od 1648 roku Fiddichow znalaz\u0142o si\u0119 w granicach Pomorza Szwedzkiego. Panowanie szwedzkie nie trwa\u0142o jednak d\u0142ugo. W wyniku wojny brandenbursko-szwedzkiej i postanowie\u0144 pokoju w Saint-Germain-en-Laye w 1679 roku miasto wraz z pasem ziem na prawym brzegu Odry zosta\u0142o ostatecznie scedowane na rzecz Brandenburgii.<\/p>\n Przej\u015bcie pod panowanie brandenburskie, a p\u00f3\u017aniej pruskie, otworzy\u0142o nowy rozdzia\u0142 w historii Fiddichow. Pocz\u0105tek XVIII wieku naznaczony by\u0142 ambitnymi, lecz rujnuj\u0105cymi planami lokalnego pana, Hildebranda Magnusa von Wulffena, kt\u00f3ry wzni\u00f3s\u0142 na Wzg\u00f3rzu Zamkowym (Amtsberg) okaza\u0142y pa\u0142ac. Inwestycja ta doprowadzi\u0142a go do bankructwa, a gdy w 1725 roku miasto naby\u0142 margrabia Fryderyk Wilhelm ze Schwedt, nakaza\u0142 on rozbi\u00f3rk\u0119 pa\u0142acu \u2013 rzekomo dlatego, \u017ce zbytnio przypomina\u0142 jego w\u0142asn\u0105 rezydencj\u0119.<\/p>\n Kluczowa zmiana nast\u0105pi\u0142a w 1788 roku, kiedy Fiddichow sta\u0142o si\u0119 w\u0142asno\u015bci\u0105 pruskiej rodziny kr\u00f3lewskiej. Zako\u0144czy\u0142o to okres prywatnego panowania nad miastem i zapocz\u0105tkowa\u0142o czas o\u017cywienia gospodarczego oraz demograficznego. Rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 powolna industrializacja. Powsta\u0142y browary, a w 1872 roku \u2013 du\u017ca cukrownia. Rozwin\u0119\u0142o si\u0119 rzemios\u0142o, w tym tkactwo; w mie\u015bcie dzia\u0142a\u0142y trzy fabryki mat z trzciny. Wa\u017cn\u0105 ga\u0142\u0119zi\u0105 gospodarki sta\u0142 si\u0119 handel zbo\u017cem sp\u0142awianym Odr\u0105 do Szczecina oraz przetw\u00f3rstwo tytoniu. Mimo braku bezpo\u015bredniego po\u0142\u0105czenia kolejowego (najbli\u017csza stacja na linii Szczecin\u2013Kostrzyn powsta\u0142a w 1877 roku), intensywny ruch towarowy na rzece zapewnia\u0142 miastu sta\u0142y rozw\u00f3j.<\/p>\n Wzrost gospodarczy prze\u0142o\u017cy\u0142 si\u0119 na gwa\u0142towny przyrost liczby ludno\u015bci. W 1794 roku Fiddichow liczy\u0142o 853 mieszka\u0144c\u00f3w, by w 1864 roku osi\u0105gn\u0105\u0107 szczytow\u0105 liczb\u0119 3010 os\u00f3b. Mimo rozwoju przemys\u0142u miasto a\u017c do XX wieku zachowa\u0142o charakter tzw. Ackerb\u00fcrgerstadt<\/em>, w kt\u00f3rym wielu mieszczan wci\u0105\u017c trudni\u0142o si\u0119 rolnictwem. Wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odgrywa\u0142o r\u00f3wnie\u017c rybo\u0142\u00f3wstwo, s\u0142yn\u0105ce zw\u0142aszcza z po\u0142owu minog\u00f3w.<\/p>\n Na pocz\u0105tku XX wieku w Fiddichow funkcjonowa\u0142y: s\u0105d rejonowy (Amtsgericht), ko\u015bci\u00f3\u0142 ewangelicki (dzisiejszy ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. Naj\u015bwi\u0119tszego Serca Pana Jezusa, zbudowany w XIII wieku), cukrownia, fabryki i tartaki. W przededniu II wojny \u015bwiatowej, z populacj\u0105 2496 mieszka\u0144c\u00f3w (1939 r.), Fiddichow by\u0142o czwartym co do wielko\u015bci miastem w powiecie gryfi\u0144skim (Kreis Greifenhagen).<\/p>\n Kres kilkusetletniej historii niemieckiego Fiddichow nadszed\u0142 wraz z ko\u0144cem II wojny \u015bwiatowej. Wiosn\u0105 1945 roku, podczas zaciek\u0142ych walk zwi\u0105zanych z forsowaniem Odry przez wojska radzieckie i polskie, miasto zosta\u0142o zniszczone w oko\u0142o 80%. Po zdobyciu przez Armi\u0119 Czerwon\u0105, na mocy postanowie\u0144 konferencji poczdamskiej, Fiddichow znalaz\u0142o si\u0119 w granicach Polski.<\/p>\n Rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 nowy, polski rozdzia\u0142 w dziejach miejscowo\u015bci. Miasto utraci\u0142o prawa miejskie \u2013 kt\u00f3rych formalnie nigdy mu nie odebrano, lecz w praktyce przesta\u0142o pe\u0142ni\u0107 funkcje miejskie. Zmieniono jego nazw\u0119 na historycznie brzmi\u0105c\u0105 Widuchowa. Dotychczasowa ludno\u015b\u0107 niemiecka, kt\u00f3ra nie uciek\u0142a przed frontem, zosta\u0142a wysiedlona. Skal\u0119 wojennej katastrofy i powojennych zmian demograficznych najlepiej obrazuj\u0105 liczby: w 1947 roku w zrujnowanej Widuchowej mieszka\u0142o ju\u017c tylko oko\u0142o 600 os\u00f3b. Tak zako\u0144czy\u0142a si\u0119 historia Fiddichow, a rozpocz\u0119\u0142a wsp\u00f3\u0142czesna historia polskiej Widuchowej, budowana na gruzach dawnego pomorskiego miasteczka.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Widuchowa, malowniczo po\u0142o\u017cona nad wschodnim brzegiem Odry, jest dzi\u015b spokojn\u0105 wsi\u0105 w wojew\u00f3dztwie zachodniopomorskim. Jednak jej historia, si\u0119gaj\u0105ca wczesnego \u015bredniowiecza, jest niezwykle burzliwa i bogata. Przez wieki, znana pod niemieck\u0105 nazw\u0105 Fiddichow, by\u0142a \u015bwiadkiem panowania s\u0142owia\u0144skich plemion, pomorskich ksi\u0105\u017c\u0105t, szwedzkich wojsk i pruskich administrator\u00f3w. By\u0142a pr\u0119\u017cnym miastem \u2013 o\u015brodkiem handlu i rzemios\u0142a \u2013 kt\u00f3rego rozw\u00f3j […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":679,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"two_page_speed":[],"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[141],"tags":[],"class_list":["post-678","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-widuchowa"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/678","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=678"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/678\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":682,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/678\/revisions\/682"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/679"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=678"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=678"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=678"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}W dobie panowania ksi\u0105\u017c\u0105t pomorskich<\/h3>\n
Pod rz\u0105dami pruskimi i niemieckimi<\/h3>\n
Rok 1945 i koniec niemieckiej historii miasta<\/h3>\n