Szczecin od lat przypomina jeden wielki plac budowy. Finansowane w du\u017cej mierze ze \u015brodk\u00f3w unijnych strategiczne inwestycje drogowe i tramwajowe mia\u0142y odmieni\u0107 oblicze miasta, podnosz\u0105c komfort i bezpiecze\u0144stwo mieszka\u0144c\u00f3w. Mimo to zamiast satysfakcji w\u015br\u00f3d szczecinian narasta frustracja. Coraz g\u0142o\u015bniej s\u0142ycha\u0107 pytania o jako\u015b\u0107 i trwa\u0142o\u015b\u0107 nowej infrastruktury. Dlaczego ulice, na kt\u00f3re wydano dziesi\u0105tki milion\u00f3w z\u0142otych, niszczej\u0105 w zastraszaj\u0105cym tempie? Nasze \u015bledztwo ujawnia systemowy problem, w kt\u00f3rym po\u015bpiech, braki w nadzorze i b\u0142\u0119dy projektowe prowadz\u0105 do marnotrawienia publicznych pieni\u0119dzy.<\/p>\n
Skala prowadzonych w Szczecinie prac jest imponuj\u0105ca. Miasto prze\u017cywa prawdziw\u0105 \u201ekumulacj\u0119 inwestycji drogowo-tramwajowych\u201d, co w du\u017cej mierze jest efektem maksymalnego wykorzystania funduszy z perspektywy unijnej na lata 2014\u20132020. W\u0142adze miasta, \u015bwiadome niepewno\u015bci co do przysz\u0142ych bud\u017cet\u00f3w UE, staraj\u0105 si\u0119 zrealizowa\u0107 jak najwi\u0119cej projekt\u00f3w, p\u00f3ki \u015brodki s\u0105 dost\u0119pne.<\/p>\n
Na li\u015bcie kluczowych przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 znajduj\u0105 si\u0119 m.in.:<\/p>\n
\u2022 \u201eTorowa Rewolucja\u201d, obejmuj\u0105ca przebudow\u0119 torowisk od Dworca Niebuszewo do placu Rod\u0142a oraz modernizacj\u0119 ulic Kolumba i Powsta\u0144c\u00f3w Wielkopolskich.
\u2022 Modernizacja alei Wojska Polskiego i placu Zwyci\u0119stwa.
\u2022 Przebudowa alei Jana Paw\u0142a II.
\u2022 Budowa w\u0119z\u0142a Granitowa i estakady Pomorskiej.
\u2022 Przebudowy kluczowych ulic, takich jak Boles\u0142awa \u015amia\u0142ego, Modra, Koralowa czy Bu\u0142garska.<\/p>\n
Cho\u0107 celem jest stworzenie nowej i bezpiecznej infrastruktury, intensywno\u015b\u0107 prac prowadzi do parali\u017cu komunikacyjnego i \u2014 jak si\u0119 okazuje \u2014 nie zawsze idzie w parze z jako\u015bci\u0105.<\/p>\n
Historyczne relacje z lat 60., 70. i 80. XX wieku pe\u0142ne s\u0105 opis\u00f3w \u201efuszerki budowlanej\u201d w Szczecinie. Przeci\u0105gaj\u0105ce si\u0119 latami modernizacje, p\u0119kaj\u0105cy asfalt, braki materia\u0142owe i chaos organizacyjny by\u0142y na porz\u0105dku dziennym. Dzi\u015b, cho\u0107 realia gospodarcze s\u0105 inne, niepokoj\u0105ce sygna\u0142y sugeruj\u0105, \u017ce niekt\u00f3re patologie przetrwa\u0142y.<\/p>\n
Najbardziej jaskrawym przyk\u0142adem jest sytuacja na ulicy Ko\u0142\u0142\u0105taja. Zaledwie kilka miesi\u0119cy po oddaniu do u\u017cytku nawierzchnia na odcinku mi\u0119dzy rondem Sybirak\u00f3w a ulic\u0105 Barbary zu\u017cy\u0142a si\u0119 tak szybko, \u017ce wymaga\u0142a natychmiastowej wymiany. To sytuacja, kt\u00f3ra budzi fundamentalne pytania o jako\u015b\u0107 u\u017cytych materia\u0142\u00f3w i nadz\u00f3r nad wykonawc\u0105.<\/p>\n
Jednak nie chodzi wy\u0142\u0105cznie o pojedyncze przypadki. Prawdziwy obraz problemu wy\u0142ania si\u0119 z oficjalnego dokumentu pa\u0144stwowego.<\/p>\n
W 2023 roku Najwy\u017csza Izba Kontroli (NIK) wzi\u0119\u0142a pod lup\u0119 trzy kluczowe inwestycje w centrum Szczecina: przebudow\u0119 alei Jana Paw\u0142a II, ulicy Jagiello\u0144skiej oraz deptaka Bogus\u0142awa X. Wnioski z audytu s\u0105 druzgoc\u0105ce i stanowi\u0105 formalne potwierdzenie obaw mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n
NIK negatywnie oceni\u0142a realizacj\u0119, nadz\u00f3r i utrzymanie wszystkich trzech projekt\u00f3w. Kontrolerzy wytkn\u0119li szereg nieprawid\u0142owo\u015bci:<\/p>\n
\u2022 B\u0142\u0119dy projektowe i wady wykonawcze<\/strong> \u2014 stwierdzono liczne usterki i fuszerki budowlane, a sygna\u0142y o b\u0142\u0119dach w projektach by\u0142y ignorowane. Raport NIK to nie opinia anonimowego internauty, lecz oficjalny dokument demaskuj\u0105cy s\u0142abo\u015b\u0107 systemu nadzoru nad inwestycjami w mie\u015bcie.<\/p>\n Problem szybkiej degradacji szczeci\u0144skich dr\u00f3g jest z\u0142o\u017cony i wynika z na\u0142o\u017cenia si\u0119 kilku czynnik\u00f3w.<\/p>\n G\u0142\u00f3wnym motorem nap\u0119dowym inwestycji jest ch\u0119\u0107 wykorzystania ko\u0144cz\u0105cych si\u0119 \u015brodk\u00f3w unijnych. Ten po\u015bpiech prowadzi do kumulacji projekt\u00f3w, co utrudnia koordynacj\u0119 i rzetelny nadz\u00f3r. W\u0142adze miasta przyznaj\u0105, \u017ce unikni\u0119cie nak\u0142adania si\u0119 prac jest trudne, gdy realizuje si\u0119 wiele zada\u0144 z odr\u0119bnymi harmonogramami i zobowi\u0105zaniami finansowymi. Presja czasu staje si\u0119 wrogiem jako\u015bci.<\/p>\n Jak wykaza\u0142 raport NIK, problem tkwi g\u0142\u0119boko w procesie przygotowania i realizacji inwestycji. Wyd\u0142u\u017caj\u0105ce si\u0119 przetargi, nieprzewidziane prace dodatkowe (jak w przypadku niespodzianek gruntowych przy ul. Kolumba) oraz \u2014 jak twierdz\u0105 mieszka\u0144cy \u2014 bezmy\u015blne planowanie tworz\u0105 chaos. Gdy do tego dochodzi pob\u0142a\u017cliwo\u015b\u0107 wobec wykonawc\u00f3w i brak egzekwowania standard\u00f3w jako\u015bciowych, efekt w postaci p\u0119kaj\u0105cego asfaltu czy zapadaj\u0105cej si\u0119 kostki jest niemal pewny.<\/p>\n Coraz cz\u0119stsze i gwa\u0142towniejsze ulewy obna\u017caj\u0105 kolejn\u0105 s\u0142abo\u015b\u0107 miejskiej infrastruktury. Zalewane ulice na Pogodnie, Pomorzanach czy pod Tras\u0105 Zamkow\u0105 to dow\u00f3d na niewydolno\u015b\u0107 systemu odwadniaj\u0105cego. Post\u0119puj\u0105ca \u201ebetonoza\u201d \u2014 zast\u0119powanie teren\u00f3w zielonych parkingami i chodnikami \u2014 ogranicza naturaln\u0105 retencj\u0119 wody, pot\u0119guj\u0105c problem. Woda stoj\u0105ca na jezdniach i wnikaj\u0105ca w podbudow\u0119 dr\u00f3g znacz\u0105co przyspiesza ich niszczenie.<\/p>\n Inwestycje drogowe w Szczecinie to ogromne wydatki z publicznej kasy. Przyk\u0142adowe koszty projekt\u00f3w m\u00f3wi\u0105 same za siebie:<\/p>\n \u2022 Przebudowa ulic Smoczej i Krzemiennej \u2014 ponad 35 mln z\u0142. Do tych gigantycznych kwot nale\u017cy doliczy\u0107 koszty poprawek, jak w przypadku ulicy Ko\u0142\u0142\u0105taja, oraz straty wynikaj\u0105ce z niegospodarno\u015bci, jak 1,5 mln z\u0142 zidentyfikowane przez NIK. Ka\u017cda \u017ale wykonana inwestycja to podw\u00f3jny koszt \u2014 raz p\u0142acimy za jej budow\u0119, a drugi raz za przedwczesny remont. To pieni\u0105dze, kt\u00f3re mog\u0142yby zosta\u0107 przeznaczone na inne potrzeby miasta.<\/p>\n Problem zosta\u0142 zdiagnozowany. Czas wdro\u017cy\u0107 rozwi\u0105zania, kt\u00f3re zapobiegn\u0105 powtarzaniu tych samych b\u0142\u0119d\u00f3w w przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n Wdro\u017cenie zalece\u0144 NIK<\/strong> \u2014 miasto powinno potraktowa\u0107 raport jako map\u0119 drogow\u0105 do naprawy systemu. Oznacza to rygorystyczn\u0105 weryfikacj\u0119 dokumentacji projektowej, bezwzgl\u0119dne egzekwowanie kar umownych za wady oraz wprowadzenie transparentnego systemu zarz\u0105dzania materia\u0142ami z odzysku.<\/p>\n<\/li>\n Jako\u015b\u0107 ponad szybko\u015b\u0107<\/strong> \u2014 w przetargach i umowach z wykonawcami kluczowym kryterium musi sta\u0107 si\u0119 trwa\u0142o\u015b\u0107 i jako\u015b\u0107, a nie wy\u0142\u0105cznie cena i termin. ZDiTM powinien precyzyjnie definiowa\u0107 wymagania dla materia\u0142\u00f3w i technologii, opieraj\u0105c je na prognozach nat\u0119\u017cenia ruchu.<\/p>\n<\/li>\n Wzmocnienie nadzoru<\/strong> \u2014 konieczne jest zwi\u0119kszenie kompetencji i zasob\u00f3w ZDiTM w zakresie nadzoru inwestorskiego. Inspektorzy musz\u0105 by\u0107 obecni na budowach i mie\u0107 realne narz\u0119dzia do egzekwowania jako\u015bci.<\/p>\n<\/li>\n Adaptacja do klimatu<\/strong> \u2014 nowe inwestycje musz\u0105 uwzgl\u0119dnia\u0107 zmiany klimatyczne. Projektowanie nowoczesnych system\u00f3w odwadniaj\u0105cych, zbiornik\u00f3w retencyjnych oraz wprowadzanie zielonej infrastruktury (np. zielone parkingi, ogrody deszczowe) to konieczno\u015b\u0107, by chroni\u0107 drogi przed niszczycielskim dzia\u0142aniem wody.<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n Boom inwestycyjny w Szczecinie to historyczna szansa na modernizacj\u0119 miasta. Jednak obecne problemy z jako\u015bci\u0105 nowych dr\u00f3g pokazuj\u0105, \u017ce szansa ta jest cz\u0119\u015bciowo marnowana. Szybka degradacja infrastruktury to nie pech czy wy\u0142\u0105cznie wina pogody, lecz efekt systemowych zaniedba\u0144 w planowaniu, nadzorze i egzekwowaniu jako\u015bci. Mieszka\u0144cy Szczecina zas\u0142uguj\u0105 na drogi, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 im s\u0142u\u017cy\u0107 przez dziesi\u0119ciolecia, a nie do pierwszej zimy czy ulewy. Najwy\u017cszy czas, aby w\u0142adze miasta wyci\u0105gn\u0119\u0142y wnioski z dotychczasowych b\u0142\u0119d\u00f3w i raportu NIK, zapewniaj\u0105c, \u017ce przysz\u0142e miliony nie zostan\u0105 ponownie \u201ewylane w b\u0142oto\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Szczecin od lat przypomina jeden wielki plac budowy. Finansowane w du\u017cej mierze ze \u015brodk\u00f3w unijnych strategiczne inwestycje drogowe i tramwajowe mia\u0142y odmieni\u0107 oblicze miasta, podnosz\u0105c komfort i bezpiecze\u0144stwo mieszka\u0144c\u00f3w. Mimo to zamiast satysfakcji w\u015br\u00f3d szczecinian narasta frustracja. Coraz g\u0142o\u015bniej s\u0142ycha\u0107 pytania o jako\u015b\u0107 i trwa\u0142o\u015b\u0107 nowej infrastruktury. Dlaczego ulice, na kt\u00f3re wydano dziesi\u0105tki milion\u00f3w z\u0142otych, […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":704,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"two_page_speed":[],"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[116],"tags":[],"class_list":["post-703","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-miasto-i-ludzie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/703","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=703"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/703\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":708,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/703\/revisions\/708"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/704"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=703"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=703"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=703"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\u2022 Brak nadzoru<\/strong> \u2014 Zarz\u0105d Dr\u00f3g i Transportu Miejskiego (ZDiTM) nie sprawowa\u0142 nale\u017cytego nadzoru nad inwestycjami.
\u2022 Niska jako\u015b\u0107 materia\u0142\u00f3w<\/strong> \u2014 ZDiTM nie okre\u015bli\u0142 w dokumentacji wymaga\u0144 dotycz\u0105cych trwa\u0142o\u015bci nawierzchni ani jako\u015bci materia\u0142\u00f3w. Wyb\u00f3r dostawc\u00f3w i pochodzenie surowc\u00f3w nie by\u0142y konsultowane z jednostk\u0105 miejsk\u0105.
\u2022 Niegospodarno\u015b\u0107<\/strong> \u2014 Izba wykaza\u0142a, \u017ce niegospodarnie wydano 1,5 mln z\u0142 na plac sk\u0142adowy, mimo \u017ce miasto dysponowa\u0142o w\u0142asnym, dost\u0119pnym terenem.
\u2022 Chaos w gospodarowaniu materia\u0142ami z rozbi\u00f3rki<\/strong> \u2014 NIK skrytykowa\u0142a brak rzetelnej ewidencji odzyskanych materia\u0142\u00f3w, takich jak historyczna kostka granitowa, co utrudnia\u0142o \u015bledzenie ich ilo\u015bci i dalszych los\u00f3w.<\/p>\nAnaliza przyczyn: dlaczego tak si\u0119 dzieje?<\/h2>\n
Po\u015bpiech, presja i fundusze unijne<\/h3>\n
B\u0142\u0119dy w planowaniu i wykonawstwie<\/h3>\n
Czynniki \u015brodowiskowe i brak adaptacji<\/h3>\n
Koszty fuszerki: ile p\u0142acimy za poprawki?<\/h2>\n
\u2022 Modernizacja alei Jana Paw\u0142a II \u2014 22,2 mln z\u0142.
\u2022 Przebudowa ulicy Emilii Plater \u2014 ponad 17,3 mln z\u0142.
\u2022 Droga przez Ustowo \u2014 11,5 mln z\u0142.<\/p>\nDroga do naprawy: jak budowa\u0107 m\u0105drzej?<\/h2>\n
\n
Wnioski<\/h2>\n