{"id":747,"date":"2026-03-01T10:46:34","date_gmt":"2026-03-01T12:46:34","guid":{"rendered":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/?p=747"},"modified":"2026-03-03T16:04:34","modified_gmt":"2026-03-03T18:04:34","slug":"kamien-pomorski-tysiacletnia-historia-biskupiego-grodu-od-wolinian-do-1945-roku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/?p=747","title":{"rendered":"Kamie\u0144 Pomorski: tysi\u0105cletnia historia biskupiego grodu. Od Wolinian do 1945 roku"},"content":{"rendered":"<p data-start=\"226\" data-end=\"766\">Patrz\u0105c na historyczne zdj\u0119cia z prze\u0142omu XIX i XX wieku, widzimy grupy rybak\u00f3w z sieciami nad brzegiem Dziwny, a w tle majestatyczne mury \u015bredniowiecznej katedry. To obrazy codziennego \u017cycia Kamienia Pomorskiego \u2013 miasta, kt\u00f3re przez ponad tysi\u0105c lat by\u0142o \u015bwiadkiem narodzin Polski, chrystianizacji Pomorza, pot\u0119gi biskupiej, wojen religijnych oraz dw\u00f3ch \u015bwiatowych konflikt\u00f3w totalnych. Historia tego niewielkiego dzi\u015b miasta jest fascynuj\u0105c\u0105 opowie\u015bci\u0105 o wielkich aspiracjach, dramatycznych zwrotach akcji i niezwyk\u0142ej ci\u0105g\u0142o\u015bci dziej\u00f3w.<\/p>\n<h2 data-start=\"768\" data-end=\"804\">Kamie\u0144 Wolinian \u2013 u \u017ar\u00f3de\u0142 pot\u0119gi<\/h2>\n<p data-start=\"806\" data-end=\"1139\">Zanim powsta\u0142a Polska Mieszka I, zanim Otto z Bambergu przyby\u0142 chrystianizowa\u0107 poga\u0144skie Pomorze, nad brzegami Dziwny istnia\u0142a ju\u017c osada Wolinian. To w\u0142a\u015bnie tutaj, mi\u0119dzy VIII a IX wiekiem, plemi\u0119 Wolinian \u2013 jedno z najwa\u017cniejszych plemion lechickich \u2013 za\u0142o\u017cy\u0142o obronny gr\u00f3d portowy, strzeg\u0105cy szlaku wodnego prowadz\u0105cego na Ba\u0142tyk.<\/p>\n<p data-start=\"1141\" data-end=\"1317\">Archeologiczne \u015blady wskazuj\u0105, \u017ce okolice Kamienia by\u0142y zamieszkane ju\u017c od epoki kamienia, jednak dopiero we wczesnym \u015bredniowieczu miejsce to nabra\u0142o znaczenia strategicznego.<\/p>\n<p data-start=\"1319\" data-end=\"1617\">Rok 967 przyni\u00f3s\u0142 pierwsze wielkie wydarzenie: Mieszko I w\u0142\u0105czy\u0142 pa\u0144stwo Wolinian wraz z Kamieniem do Polski. Gr\u00f3d nad Dziwn\u0105 sta\u0142 si\u0119 rezydencj\u0105 ksi\u0105\u017c\u0105t zachodniopomorskich, w tym Warcis\u0142awa I. Prawdziwy prze\u0142om mia\u0142 jednak nast\u0105pi\u0107 w XII wieku, gdy na scen\u0119 wkroczy\u0142y religia i polityka Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n<h2 data-start=\"1619\" data-end=\"1657\">Misja Ottona \u2013 narodziny biskupstwa<\/h2>\n<p data-start=\"1659\" data-end=\"1916\">W 1124 roku Boles\u0142aw Krzywousty postanowi\u0142 ostatecznie doko\u0144czy\u0107 dzie\u0142o chrystianizacji Pomorza. Jego wys\u0142annikiem zosta\u0142 Otto z Bambergu \u2013 biskup-misjonarz, kt\u00f3ry metodycznie przemierza\u0142 pomorskie grody, chrzci\u0142 ksi\u0105\u017c\u0119ce dwory i zak\u0142ada\u0142 pierwsze ko\u015bcio\u0142y.<\/p>\n<p data-start=\"1918\" data-end=\"2188\">W Kamieniu Pomorskim zbudowano w\u00f3wczas prawdopodobnie dwa pierwsze ko\u015bcio\u0142y, a dw\u00f3r ksi\u0105\u017c\u0119cy przyj\u0105\u0142 chrzest. Prze\u0142om nast\u0105pi\u0142 w 1140 roku, kiedy papie\u017c Innocenty II ustanowi\u0142 biskupstwo pomorskie. Jego pierwszym biskupem zosta\u0142 Wojciech, kapelan Boles\u0142awa Krzywoustego.<\/p>\n<p data-start=\"2190\" data-end=\"2342\">Katedra mia\u0142a stan\u0105\u0107 w Wolinie \u2013 w\u00f3wczas najwi\u0119kszym i najbogatszym mie\u015bcie regionu. Tak te\u017c si\u0119 sta\u0142o. Los mia\u0142 jednak inne plany dla biskup\u00f3w Pomorza.<\/p>\n<h2 data-start=\"2344\" data-end=\"2374\">1175 \u2013 wielka przeprowadzka<\/h2>\n<p data-start=\"2376\" data-end=\"2599\">Du\u0144czycy, nieprzejednani w\u0142adcy p\u00f3\u0142nocy, kilkakrotnie najechali Pomorze Zachodnie. Ich celem by\u0142a grabie\u017c i podporz\u0105dkowanie regionu. W latach 1170\u20131185 Wolin zosta\u0142 wielokrotnie spustoszony i spalony, a katedra zniszczona.<\/p>\n<p data-start=\"2601\" data-end=\"2835\">W 1175 roku (lub 1176 \u2013 \u017ar\u00f3d\u0142a r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 w tej kwestii) biskup Konrad podj\u0105\u0142 decyzj\u0119 o przeniesieniu siedziby biskupiej z Wolina do Kamienia Pomorskiego. Nowa lokalizacja by\u0142a bezpieczniejsza i posiada\u0142a silniejsze zaplecze ksi\u0105\u017c\u0119ce.<\/p>\n<p data-start=\"2837\" data-end=\"3311\">Ksi\u0105\u017c\u0119 Kazimierz I hojnie wspar\u0142 przeprowadzk\u0119: wyposa\u017cy\u0142 biskupstwo w ziemie oraz sfinansowa\u0142 budow\u0119 nowej katedry i zabudowa\u0144 kapitulnych.<br data-start=\"2977\" data-end=\"2980\" \/>25 lutego 1188 roku papie\u017c Klemens III potwierdzi\u0142 przeniesienie bull\u0105 <em data-start=\"3051\" data-end=\"3076\">Ex iniuncta nobis a Deo<\/em>. Nada\u0142 tak\u017ce biskupstwu kamie\u0144skiemu wyj\u0105tkowy przywilej \u2013 egzempcj\u0119, czyli bezpo\u015brednie podporz\u0105dkowanie Stolicy Apostolskiej, z pomini\u0119ciem metropolii w Magdeburgu, Gnie\u017anie i Lund. Oznacza\u0142o to realn\u0105 niezale\u017cno\u015b\u0107 i znaczn\u0105 pot\u0119g\u0119.<\/p>\n<h2 data-start=\"3313\" data-end=\"3352\">Z\u0142oty wiek \u2013 katedra, miasto, w\u0142adza<\/h2>\n<p data-start=\"3354\" data-end=\"3571\">Budow\u0119 katedry pw. \u015bw. Jana Chrzciciela rozpocz\u0119to w 1176 roku i prowadzono \u2013 z przerwami \u2013 przez ponad 200 lat. Najstarsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 stanowi\u0105 roma\u0144ski ch\u00f3r i transept, wzniesione z ceg\u0142y uk\u0142adanej w wi\u0105zaniu flamandzkim.<\/p>\n<p data-start=\"3573\" data-end=\"4025\">Prace budowlane nie przebiega\u0142y spokojnie. W 1308 roku Brandenburgczycy najechali Pomorze, spalili Kamie\u0144 i zniszczyli katedr\u0119. Przez d\u0142ugi czas s\u0105dzono, \u017ce budowla zosta\u0142a ca\u0142kowicie zniszczona. Najnowsze badania dendrochronologiczne dowiod\u0142y jednak, \u017ce drewniana konstrukcja dachu nad skrzy\u017cowaniem naw przetrwa\u0142a. Pochodzi ona z lat 1260\u20131268, a dach nawy g\u0142\u00f3wnej z lat 1360\u20131361. Jest to najstarsza zachowana drewniana konstrukcja dachowa w Polsce.<\/p>\n<p data-start=\"4027\" data-end=\"4201\">Po 1308 roku katedr\u0119 odbudowano w stylu wczesnogotyckim i gotyckim. Dodano kru\u017cganki z wirydarzem \u2013 nowatorskim w\u00f3wczas ogrodem klasztornym, miejscem kontemplacji i modlitwy.<\/p>\n<p data-start=\"4203\" data-end=\"4374\">W XIV wieku powsta\u0142y sklepienia krzy\u017cowo-\u017cebrowe, kaplica Lepel\u00f3w (1419) oraz ceglane attyki. Kamie\u0144 Pomorski sta\u0142 si\u0119 zar\u00f3wno duchowym, jak i politycznym centrum regionu.<\/p>\n<p data-start=\"4376\" data-end=\"4696\">W 1274 roku ksi\u0105\u017c\u0119 Barnim I nada\u0142 miastu prawa lubeckie, otwieraj\u0105c drog\u0119 do rozwoju handlu i rzemios\u0142a. W po\u0142owie XIV wieku Kamie\u0144 przyst\u0105pi\u0142 do Hanzy. Biskupi kontrolowali oko\u0142o jednej \u00f3smej ksi\u0119stw zachodniopomorskich, posiadali w\u0142asn\u0105 mennic\u0119, zamki (m.in. Golczewo, nabyte w 1304 roku) oraz rozleg\u0142e dobra ziemskie.<\/p>\n<h2 data-start=\"4698\" data-end=\"4727\">Upadek pot\u0119gi i reformacja<\/h2>\n<p data-start=\"4729\" data-end=\"4937\">Pot\u0119ga biskup\u00f3w kamie\u0144skich zacz\u0119\u0142a s\u0142abn\u0105\u0107 w drugiej po\u0142owie XIV wieku. Po \u015bmierci biskupa Jana w 1372 roku ksi\u0105\u017c\u0119ta przej\u0119li kontrol\u0119 nad miastem. W 1385 roku biskupi przenie\u015bli sta\u0142\u0105 rezydencj\u0119 do Karlina.<\/p>\n<p data-start=\"4939\" data-end=\"5156\">13 grudnia 1534 roku, podczas sejmiku w Trzebiatowie, przyj\u0119to protestantyzm jako religi\u0119 pa\u0144stwow\u0105 Pomorza Zachodniego. Maj\u0105tek ko\u015bcielny zosta\u0142 zsekularyzowany, a \u015bwi\u0105tynie przesz\u0142y pod zarz\u0105d wsp\u00f3lnot lutera\u0144skich.<\/p>\n<p data-start=\"5158\" data-end=\"5245\">Ostatni katolicki biskup Kamienia Pomorskiego, Erazm von Manteuffel, zmar\u0142 w 1544 roku.<\/p>\n<h2 data-start=\"5247\" data-end=\"5296\">Wojna trzydziestoletnia \u2013 zniszczenie i upadek<\/h2>\n<p data-start=\"5298\" data-end=\"5467\">Wojna trzydziestoletnia (1618\u20131648) przynios\u0142a Pomorzu ogromne zniszczenia. Przez region wielokrotnie przechodzi\u0142y wojska cesarskie, szwedzkie, du\u0144skie i brandenburskie.<\/p>\n<p data-start=\"5469\" data-end=\"5662\">Kamie\u0144 Pomorski zosta\u0142 spalony przez wycofuj\u0105ce si\u0119 oddzia\u0142y cesarskie. W 1630 roku miasto zaj\u0119li Szwedzi. Po \u015bmierci Bogus\u0142awa XIV rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 sp\u00f3r sukcesyjny mi\u0119dzy Szwecj\u0105 a Brandenburgi\u0105.<\/p>\n<p data-start=\"5664\" data-end=\"5776\">Na mocy pokoju westfalskiego Kamie\u0144 znalaz\u0142 si\u0119 ostatecznie w granicach Brandenburgii, a p\u00f3\u017aniej Kr\u00f3lestwa Prus.<\/p>\n<h2 data-start=\"5778\" data-end=\"5818\">XIX wiek \u2013 od rzemios\u0142a do uzdrowiska<\/h2>\n<p data-start=\"5820\" data-end=\"5964\">XIX wiek przyni\u00f3s\u0142 rozw\u00f3j infrastruktury. W 1842 roku uruchomiono po\u0142\u0105czenie \u017ceglugowe ze Szczecinem, a w 1892 roku doprowadzono lini\u0119 kolejow\u0105.<\/p>\n<p data-start=\"5966\" data-end=\"6109\">Prze\u0142omem by\u0142o odkrycie w 1876 roku \u017ar\u00f3de\u0142 solankowych. Kamie\u0144 Pomorski przekszta\u0142ci\u0142 si\u0119 w uzdrowisko balneologiczne, zyskuj\u0105c now\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107.<\/p>\n<h2 data-start=\"6111\" data-end=\"6140\">1945 \u2013 koniec pewnej epoki<\/h2>\n<p data-start=\"6142\" data-end=\"6309\">Druga wojna \u015bwiatowa dotar\u0142a do miasta pod koniec lutego 1945 roku. Walki o rejon Dziwny i Wyspy Wolin trwa\u0142y do maja 1945 roku. Miasto zosta\u0142o zniszczone w oko\u0142o 60%.<\/p>\n<p data-start=\"6311\" data-end=\"6477\">Po wojnie, zgodnie z postanowieniami konferencji poczdamskiej, Kamie\u0144 Pomorski znalaz\u0142 si\u0119 ponownie w granicach Polski. Odbudowa rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w latach 60. XX wieku.<\/p>\n<h2 data-start=\"6479\" data-end=\"6511\">Dziedzictwo, kt\u00f3re przetrwa\u0142o<\/h2>\n<p data-start=\"6513\" data-end=\"6689\">Mimo licznych katastrof dziejowych Kamie\u0144 Pomorski zachowa\u0142 swoje najcenniejsze zabytki. Katedra pw. \u015bw. Jana Chrzciciela wraz z unikatow\u0105 konstrukcj\u0105 dachow\u0105 przetrwa\u0142a wieki.<\/p>\n<p data-start=\"6691\" data-end=\"6858\">W 1972 roku papie\u017c Pawe\u0142 VI ustanowi\u0142 diecezj\u0119 szczeci\u0144sko-kamie\u0144sk\u0105, a w 1992 roku papie\u017c Jan Pawe\u0142 II podni\u00f3s\u0142 j\u0105 do rangi archidiecezji. Katedra zosta\u0142a konkatedr\u0105.<\/p>\n<p data-start=\"6860\" data-end=\"6918\">W 2005 roku kompleks katedralny uznano za Pomnik Historii.<\/p>\n<p data-start=\"6957\" data-end=\"7228\">Patrz\u0105c dzi\u015b na spokojne uliczki Kamienia Pomorskiego, trudno uwierzy\u0107, jak burzliw\u0105 histori\u0119 ma to niewielkie miasto. Od osady Wolinian, przez stolic\u0119 biskupstwa i o\u015brodek Hanzy, po wojenne zniszczenia i powojenn\u0105 odbudow\u0119 \u2013 Kamie\u0144 Pomorski pozostaje symbolem ci\u0105g\u0142o\u015bci.<\/p>\n<p data-start=\"7230\" data-end=\"7390\">Nazwa miasta pochodzi od wielkiego g\u0142azu polodowcowego znajduj\u0105cego si\u0119 na dnie Dziwny \u2013 \u201ekamienia\u201d, kt\u00f3ry przez wieki s\u0142u\u017cy\u0142 \u017ceglarzom jako punkt orientacyjny.<\/p>\n<p data-start=\"7392\" data-end=\"7557\">Historia Kamienia Pomorskiego to historia ca\u0142ego Pomorza Zachodniego \u2013 regionu o z\u0142o\u017conych dziejach, wielokulturowym dziedzictwie i niezwyk\u0142ej zdolno\u015bci przetrwania.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Patrz\u0105c na historyczne zdj\u0119cia z prze\u0142omu XIX i XX wieku, widzimy grupy rybak\u00f3w z sieciami nad brzegiem Dziwny, a w tle majestatyczne mury \u015bredniowiecznej katedry. To obrazy codziennego \u017cycia Kamienia Pomorskiego \u2013 miasta, kt\u00f3re przez ponad tysi\u0105c lat by\u0142o \u015bwiadkiem narodzin Polski, chrystianizacji Pomorza, pot\u0119gi biskupiej, wojen religijnych oraz dw\u00f3ch \u015bwiatowych konflikt\u00f3w totalnych. Historia tego [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":758,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"two_page_speed":[],"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[148],"tags":[],"class_list":["post-747","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kamien-pomorski"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/747","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=747"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/747\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":751,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/747\/revisions\/751"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/758"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=747"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=747"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=747"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}