{"id":787,"date":"2026-03-12T02:00:12","date_gmt":"2026-03-12T04:00:12","guid":{"rendered":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/?p=787"},"modified":"2026-03-12T03:46:07","modified_gmt":"2026-03-12T05:46:07","slug":"od-panoramy-do-kina-historia-kina-urania-w-szczecinie-do-1945-roku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/?p=787","title":{"rendered":"Od panoramy do kina: historia kina Urania w Szczecinie do 1945 roku"},"content":{"rendered":"

Kino Urania<\/strong>, znane r\u00f3wnie\u017c jako Stettiner Urania<\/strong>, by\u0142o jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych instytucji kulturalnych w przedwojennym Szczecinie. Jego historia \u2014 od pawilonu z malarstwem panoramicznym po ambitne centrum filmowe i edukacyjne \u2014 stanowi fascynuj\u0105cy rozdzia\u0142 w dziejach miasta, zako\u0144czony zniszczeniem podczas II wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n

Geneza: Pawilon Panoram Historycznych<\/h2>\n

Historia obiektu, kt\u00f3ry p\u00f3\u017aniej sta\u0142 si\u0119 Kinem Urania, rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 oko\u0142o 1910 roku<\/strong>. W\u00f3wczas na rogu dzisiejszych ulic Zygmunta Starego<\/strong> (w\u00f3wczas Dohrnstra\u00dfe<\/em>) i Juliusza S\u0142owackiego<\/strong> (Behr-Negendank-Stra\u00dfe<\/em>) wzniesiono specjalny pawilon. Budynek ten, po raz pierwszy odnotowany w ksi\u0119gach adresowych w 1911 roku<\/strong> jako \u201ePanorama\u201d, zosta\u0142 zbudowany na terenach pofortecznych na p\u00f3\u0142noc od Domu Koncertowego (Konzerthaus)<\/strong>.<\/p>\n

Jego pierwotnym przeznaczeniem by\u0142a prezentacja wielkoformatowych obraz\u00f3w panoramicznych, g\u0142\u00f3wnie o tematyce batalistycznej. W\u0142a\u015bcicielem obiektu by\u0142a sp\u00f3\u0142ka akcyjna Allgemeine Rundgem\u00e4lde Aktiengesellschaft<\/strong>, specjalizuj\u0105ca si\u0119 w tego typu malarstwie. Przypuszcza si\u0119, \u017ce prezentowane panoramy przedstawia\u0142y sceny z wojny francusko-pruskiej (1870\u20131871)<\/strong> lub innych konflikt\u00f3w XIX wieku.<\/p>\n

Transformacja w Stettiner Urania<\/h2>\n

Funkcja pawilonu jako miejsca wystawiania panoram nie trwa\u0142a d\u0142ugo. Ju\u017c w czerwcu 1914 roku<\/strong> w lokalnej prasie pojawi\u0142y si\u0119 wzmianki o nowo powsta\u0142ej instytucji \u2014 \u201eStettiner Urania\u201d<\/strong>. W tym samym roku budynek zosta\u0142 przebudowany i zaadaptowany na potrzeby kinematografu, staj\u0105c si\u0119 jednym z pierwszych publicznych kin w Szczecinie. Nowa sala kinowa mog\u0142a pomie\u015bci\u0107 oko\u0142o 800 widz\u00f3w<\/strong>.<\/p>\n

W ksi\u0119gach adresowych formalny wpis dotycz\u0105cy kina pojawi\u0142 si\u0119 w 1915 roku<\/strong>, a jego operatorem by\u0142a sp\u00f3\u0142ka \u201eStettiner Urania Lichtbild- und Vortrags-B\u00fchne G.m.b.H.\u201d<\/strong>.<\/p>\n

Architektonicznie budynek mia\u0142 lekko kanciasty, cz\u0119\u015bciowo zaokr\u0105glony kszta\u0142t, z wej\u015bciem g\u0142\u00f3wnym usytuowanym bezpo\u015brednio na naro\u017cniku ulic. Wewn\u0105trz, po obu stronach wej\u015bcia, znajdowa\u0142y si\u0119 szatnie oraz toalety. W sali projekcyjnej, za rz\u0119dami foteli, umieszczono trzy prywatne lo\u017ce, z kt\u00f3rych \u015brodkowa by\u0142a najdro\u017csza. Bezpiecze\u0144stwo zapewnia\u0142o sze\u015b\u0107 symetrycznie rozmieszczonych wyj\u015b\u0107 ewakuacyjnych<\/strong>.<\/p>\n

Rola kulturalna i ambitny repertuar<\/h2>\n

Kino Urania od samego pocz\u0105tku wyr\u00f3\u017cnia\u0142o si\u0119 na tle innych tego typu obiekt\u00f3w. Jego misja wykracza\u0142a daleko poza czyst\u0105 rozrywk\u0119. Statut za\u0142o\u017cycielski zak\u0142ada\u0142, \u017ce repertuar kina b\u0119dzie ambitny i b\u0119dzie mia\u0142 na celu \u201ekszta\u0142cenie dobrego gustu\u201d<\/strong> w\u015br\u00f3d publiczno\u015bci.<\/p>\n

Jednym ze wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycieli instytucji by\u0142 dr Erwin Ackerknecht<\/strong>, szanowany dyrektor Biblioteki Miejskiej w Szczecinie<\/strong>, co dodatkowo podkre\u015bla\u0142o edukacyjny i kulturotw\u00f3rczy charakter kina.<\/p>\n

Program Kina Urania obejmowa\u0142 nie tylko projekcje filmowe, ale r\u00f3wnie\u017c liczne prelekcje popularnonaukowe<\/strong>. Instytucja anga\u017cowa\u0142a si\u0119 tak\u017ce w gromadzenie, zakup oraz archiwizowanie film\u00f3w \u2014 zw\u0142aszcza o tematyce edukacyjnej i spo\u0142ecznej \u2014 kt\u00f3re nie by\u0142y dost\u0119pne w innych miejscach.<\/p>\n

Dzia\u0142alno\u015b\u0107 kulturalna Kina Urania by\u0142a niezwykle bogata:<\/p>\n

    \n
  • \n

    Wydarzenia edukacyjne:<\/strong> w marcu 1920 roku dyrektor Keller zorganizowa\u0142 pokaz slajd\u00f3w o tematyce ojczy\u017anianej ze zbior\u00f3w Uranii.<\/p>\n<\/li>\n

  • \n

    Spotkania spo\u0142eczne:<\/strong> w tym samym miesi\u0105cu w sali kinowej odby\u0142a si\u0119 konferencja spo\u0142eczna powiatu Randow, kt\u00f3rej przewodniczy\u0142 radny dr Carl Tewaag<\/strong>.<\/p>\n<\/li>\n

  • \n

    Niezwykli go\u015bcie:<\/strong> w okresie wielkanocnym 1925 roku<\/strong> Stettiner Urania go\u015bci\u0142a tybeta\u0144skich mnich\u00f3w (lam\u00f3w).<\/p>\n<\/li>\n

  • \n

    Sukcesy frekwencyjne:<\/strong> do 1928 roku<\/strong> film \u201eStary Fritz\u201d (Der Alte Fritz)<\/strong> obejrza\u0142o w Szczecinie oko\u0142o 28 000 widz\u00f3w<\/strong>, a Kino Urania odegra\u0142o znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 w jego dystrybucji.<\/p>\n<\/li>\n

  • \n

    Wydarzenia polityczne:<\/strong> 9 marca 1929 roku<\/strong> w kinie odby\u0142 si\u0119 Pomorski Dzie\u0144 Rolnika<\/strong>, w kt\u00f3rym uczestniczy\u0142 m.in. \u00f3wczesny minister rolnictwa Rzeszy Hermann Dietrich<\/strong>.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n

    Losy wojenne i zniszczenie<\/h2>\n

    Kino Urania funkcjonowa\u0142o przez ca\u0142y okres mi\u0119dzywojenny, pozostaj\u0105c wa\u017cnym punktem na kulturalnej mapie Szczecina. Niestety budynek nie przetrwa\u0142 II wojny \u015bwiatowej<\/strong>. Zosta\u0142 zniszczony podczas alianckich nalot\u00f3w bombowych na miasto.<\/p>\n

    Po zako\u0144czeniu wojny ruiny rozebrano, a teren przez wiele lat pozostawa\u0142 niezabudowany. Ostatecznie na miejscu dawnego kina wzniesiono cerkiew prawos\u0142awn\u0105 pod wezwaniem \u015bw. Miko\u0142aja<\/strong>, kt\u00f3ra stoi tam do dzi\u015b.<\/p>\n

    Historia Kina Urania to opowie\u015b\u0107 o miejscu, kt\u00f3re w kr\u00f3tkim czasie przekszta\u0142ci\u0142o si\u0119 z atrakcji wizualnej w pr\u0119\u017cnie dzia\u0142aj\u0105ce centrum kultury filmowej i edukacji<\/strong>. Jego ambitna misja i bogaty program \u015bwiadcz\u0105 o wyj\u0105tkowej roli, jak\u0105 odgrywa\u0142o w \u017cyciu spo\u0142ecznym przedwojennego Szczecina \u2014 a\u017c do tragicznego ko\u0144ca w 1945 roku<\/strong>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Kino Urania, znane r\u00f3wnie\u017c jako Stettiner Urania, by\u0142o jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych instytucji kulturalnych w przedwojennym Szczecinie. Jego historia \u2014 od pawilonu z malarstwem panoramicznym po ambitne centrum filmowe i edukacyjne \u2014 stanowi fascynuj\u0105cy rozdzia\u0142 w dziejach miasta, zako\u0144czony zniszczeniem podczas II wojny \u015bwiatowej. Geneza: Pawilon Panoram Historycznych Historia obiektu, kt\u00f3ry p\u00f3\u017aniej sta\u0142 si\u0119 Kinem Urania, […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":788,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"two_page_speed":[],"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[117],"tags":[],"class_list":["post-787","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultura-i-sztuka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/787","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=787"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/787\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":791,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/787\/revisions\/791"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/788"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=787"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=787"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=787"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}