{"id":800,"date":"2026-03-15T04:00:21","date_gmt":"2026-03-15T06:00:21","guid":{"rendered":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/?p=800"},"modified":"2026-03-15T06:56:49","modified_gmt":"2026-03-15T08:56:49","slug":"chociwel-od-slowianskiego-grodu-do-niemieckiego-freienwalde-historia-miasta-do-1945-roku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/?p=800","title":{"rendered":"Chociwel: od s\u0142owia\u0144skiego grodu do niemieckiego Freienwalde \u2013 historia miasta do 1945 roku"},"content":{"rendered":"<p data-start=\"97\" data-end=\"511\">Historia Chociwla si\u0119ga wczesnego \u015bredniowiecza, kiedy to na terenach dzisiejszego miasta istnia\u0142y liczne osady s\u0142owia\u0144skie. Plemiona te, przyby\u0142e z rejonu Morza Kaspijskiego, znalaz\u0142y dogodne warunki do \u017cycia nad rzek\u0105 Kr\u0105piel\u0105 i jeziorem Starzyc. W X wieku istnia\u0142 tu gr\u00f3d obronny, kt\u00f3ry chroni\u0142 lokaln\u0105 ludno\u015b\u0107. W 967 roku, wraz z ca\u0142ym Pomorzem, ziemie te zosta\u0142y w\u0142\u0105czone do pa\u0144stwa polskiego przez Mieszka I.<\/p>\n<p data-start=\"513\" data-end=\"999\">Pierwsze pisemne wzmianki o osadzie pochodz\u0105 z 1190 roku, kiedy to r\u00f3d von Wedel przej\u0105\u0142 kontrol\u0119 nad s\u0142owia\u0144sk\u0105 osad\u0105, nazywaj\u0105c j\u0105 Freienwalde. Nazwa ta, oznaczaj\u0105ca w wolnym t\u0142umaczeniu \u201ewolny las\u201d, przetrwa\u0142a w r\u00f3\u017cnych formach przez wieki. Formalne nadanie praw miejskich na prawie magdeburskim nast\u0105pi\u0142o 12 marca 1338 roku przez braci Wedego i Hruninga von Wedel. Co ciekawe, dzisiejsza polska nazwa \u201eChociwel\u201d jest rekonstrukcj\u0105 \u015bredniowiecznej nazwy pobliskiego jeziora Kotzavil.<\/p>\n<h3 data-section-id=\"17yzykg\" data-start=\"1001\" data-end=\"1027\">\u015aredniowiecze i rozw\u00f3j<\/h3>\n<p data-start=\"1029\" data-end=\"1470\">W XIV i XV wieku miasto pr\u0119\u017cnie si\u0119 rozwija\u0142o. Otoczono je pot\u0119\u017cnymi murami obronnymi z dwiema bramami \u2013 Wysok\u0105 i M\u0142y\u0144sk\u0105. Wewn\u0105trz mur\u00f3w znajdowa\u0142 si\u0119 zamek, kaplica \u015bw. Ducha, a p\u00f3\u017aniej tak\u017ce szpital i kaplica \u015bw. Jerzego. W pierwszej po\u0142owie XV wieku rozpocz\u0119to budow\u0119 monumentalnego, gotyckiego ko\u015bcio\u0142a farnego pw. Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny, kt\u00f3rego budowa trwa\u0142a ponad 50 lat. Pierwsza wzmianka o szkole w Chociwlu pochodzi z 1474 roku.<\/p>\n<p data-start=\"1472\" data-end=\"1825\">Niestety rozw\u00f3j miasta hamowa\u0142y liczne katastrofy. W 1492 roku wielki po\u017car strawi\u0142 ca\u0142e miasto, niszcz\u0105c przy tym wszystkie dokumenty lokacyjne. W XVII wieku Chociwel nawiedzi\u0142a epidemia d\u017cumy (w latach 1630 i 1637), kt\u00f3ra poch\u0142on\u0119\u0142a 760 ofiar, czyli niemal ca\u0142\u0105 populacj\u0119. Kolejny wielki po\u017car w 1660 roku ponownie zniszczy\u0142 miasto niemal doszcz\u0119tnie.<\/p>\n<h3 data-section-id=\"1d9iti1\" data-start=\"1827\" data-end=\"1866\">Pod panowaniem pruskim i niemieckim<\/h3>\n<p data-start=\"1868\" data-end=\"2105\">Od po\u0142owy XVII wieku, po upadku Ksi\u0119stwa Pomorskiego, Chociwel znalaz\u0142 si\u0119 w granicach Brandenburgii, a od 1701 roku \u2013 Kr\u00f3lestwa Prus. Mimo wojen i niepokoj\u00f3w miasto powoli si\u0119 odbudowywa\u0142o. W XVIII wieku wzniesiono nowy, ryglowy ratusz.<\/p>\n<p data-start=\"2107\" data-end=\"2451\">Prawdziwy prze\u0142om nast\u0105pi\u0142 w drugiej po\u0142owie XIX wieku. Budowa utwardzonej drogi do Stargardu w 1843 roku oraz linii kolejowej ze Stargardu do \u0141obza w 1859 roku znacz\u0105co o\u017cywi\u0142a gospodark\u0119. Rozebrano stare mury obronne, a na ich miejscu za\u0142o\u017cono ogrody miejskie. W 1852 roku zburzono zniszczone bramy miejskie, otwieraj\u0105c miasto na nowe tereny.<\/p>\n<h3 data-section-id=\"1m0ptc7\" data-start=\"2453\" data-end=\"2499\">Rozw\u00f3j gospodarczy, kulturalny i spo\u0142eczny<\/h3>\n<p data-start=\"2501\" data-end=\"2869\">Podstaw\u0105 gospodarki Chociwla przez wieki by\u0142o rolnictwo i rzemios\u0142o. Dzi\u0119ki strategicznemu po\u0142o\u017ceniu na szlaku handlowym wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odgrywa\u0142 r\u00f3wnie\u017c handel. W mie\u015bcie odbywa\u0142y si\u0119 regularne jarmarki, kt\u00f3re przyci\u0105ga\u0142y kupc\u00f3w z ca\u0142ej okolicy. W XIX wieku, dzi\u0119ki nowym inwestycjom, nast\u0105pi\u0142 gwa\u0142towny rozw\u00f3j przemys\u0142u. Powsta\u0142y m.in. m\u0142yny, tartaki, browar i gorzelnie.<\/p>\n<p data-start=\"2871\" data-end=\"3300\">Na pocz\u0105tku XX wieku miasto wesz\u0142o w okres intensywnej modernizacji. Uporz\u0105dkowano ulice, wprowadzono o\u015bwietlenie elektryczne (1925), a tak\u017ce wodoci\u0105gi i kanalizacj\u0119. W 1933 roku Chociwel liczy\u0142 3277 mieszka\u0144c\u00f3w. Dzia\u0142a\u0142y tu dwie szko\u0142y powszechne, szko\u0142a rolnicza, a tak\u017ce szko\u0142a zawodowa. \u017bycie kulturalne i spo\u0142eczne kwit\u0142o \u2013 istnia\u0142y liczne sklepy, restauracje, hotel, a nawet dom towarowy z tradycjami si\u0119gaj\u0105cymi 1775 roku.<\/p>\n<h3 data-section-id=\"1uc19ie\" data-start=\"3302\" data-end=\"3344\">I wojna \u015bwiatowa i okres mi\u0119dzywojenny<\/h3>\n<p data-start=\"3346\" data-end=\"3644\">Okres I wojny \u015bwiatowej nie przyni\u00f3s\u0142 miastu bezpo\u015brednich zniszcze\u0144, jednak jego skutki gospodarcze by\u0142y odczuwalne. W okresie mi\u0119dzywojennym Chociwel, jako cz\u0119\u015b\u0107 Niemiec, kontynuowa\u0142 sw\u00f3j rozw\u00f3j. Modernizowano handel, powstawa\u0142y nowe sklepy, a rolnictwo stawa\u0142o si\u0119 coraz bardziej zmechanizowane.<\/p>\n<h3 data-section-id=\"1alc7wx\" data-start=\"3646\" data-end=\"3681\">II wojna \u015bwiatowa i losy miasta<\/h3>\n<p data-start=\"3683\" data-end=\"4026\">II wojna \u015bwiatowa przynios\u0142a tragiczny koniec niemieckiej historii miasta. Na pocz\u0105tku 1945 roku w rejonie Chociwla toczy\u0142y si\u0119 ci\u0119\u017ckie walki mi\u0119dzy wojskami niemieckimi a nacieraj\u0105c\u0105 Armi\u0105 Czerwon\u0105. 3 marca 1945 roku miasto zosta\u0142o zdobyte przez Armi\u0119 Czerwon\u0105. W wyniku walk zniszczeniu uleg\u0142a ca\u0142a star\u00f3wka, z wyj\u0105tkiem gotyckiego ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n<p data-start=\"4028\" data-end=\"4484\">Po konferencji poczdamskiej Chociwel, wraz z ca\u0142ym Pomorzem Zachodnim, zosta\u0142 przyznany Polsce. Dotychczasowa niemiecka ludno\u015b\u0107 miasta zosta\u0142a wysiedlona. Na ich miejsce zacz\u0119li nap\u0142ywa\u0107 polscy osadnicy, g\u0142\u00f3wnie z teren\u00f3w wschodnich II Rzeczypospolitej, kt\u00f3re znalaz\u0142y si\u0119 w granicach Zwi\u0105zku Radzieckiego. W 1946 roku miasto liczy\u0142o zaledwie 402 mieszka\u0144c\u00f3w, a jego odbudowa i integracja z Polsk\u0105 stanowi\u0142y wielkie wyzwanie na nadchodz\u0105ce dziesi\u0119ciolecia.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Historia Chociwla si\u0119ga wczesnego \u015bredniowiecza, kiedy to na terenach dzisiejszego miasta istnia\u0142y liczne osady s\u0142owia\u0144skie. Plemiona te, przyby\u0142e z rejonu Morza Kaspijskiego, znalaz\u0142y dogodne warunki do \u017cycia nad rzek\u0105 Kr\u0105piel\u0105 i jeziorem Starzyc. W X wieku istnia\u0142 tu gr\u00f3d obronny, kt\u00f3ry chroni\u0142 lokaln\u0105 ludno\u015b\u0107. W 967 roku, wraz z ca\u0142ym Pomorzem, ziemie te zosta\u0142y w\u0142\u0105czone [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":803,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"two_page_speed":[],"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[136],"tags":[],"class_list":["post-800","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-pomorze-zachodnie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/800","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=800"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/800\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":806,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/800\/revisions\/806"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/803"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=800"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=800"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=800"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}