Wa\u0142y Chrobrego, znane przed 1945 rokiem jako Hakenterrasse, to jeden z najbardziej rozpoznawalnych i monumentalnych kompleks\u00f3w architektoniczno-urbanistycznych w Szczecinie. Stanowi\u0105 one wizyt\u00f3wk\u0119 miasta, tworz\u0105c imponuj\u0105c\u0105 sylwetk\u0119 nadodrza\u0144sk\u0105.<\/p>\n
Decyzja o budowie taras\u00f3w zapad\u0142a na pocz\u0105tku XX wieku i by\u0142a zwie\u0144czeniem d\u0105\u017ce\u0144 do przekszta\u0142cenia Szczecina w nowoczesn\u0105 metropoli\u0119. Po likwidacji osiemnastowiecznych fortyfikacji w 1873 roku, tereny po dawnym Forcie Leopold, po\u0142o\u017cone na wysokiej skarpie nad Odr\u0105, czeka\u0142y na nowe zagospodarowanie.<\/p>\n
Kluczow\u0105 postaci\u0105 dla tego projektu by\u0142 nadburmistrz Szczecina, Hermann Haken<\/strong>, urz\u0119duj\u0105cy w latach 1878\u20131907. Dzi\u0119ki jego zaanga\u017cowaniu, w 1901 roku podj\u0119to decyzj\u0119 o realizacji ambitnego projektu. Prace budowlane, prowadzone w latach 1902\u20131921<\/strong>, doprowadzi\u0142y do powstania tarasu widokowego o d\u0142ugo\u015bci oko\u0142o 500 metr\u00f3w, wznosz\u0105cego si\u0119 na wysoko\u015b\u0107 19 metr\u00f3w nad poziomem Odry. Na cze\u015b\u0107 inicjatora, kompleks nazwano Hakenterrasse<\/strong> (Taras Hakena).<\/p>\n G\u0142\u00f3wnym projektantem za\u0142o\u017cenia by\u0142 miejski radca budowlany, Wilhelm Meyer-Schwartau<\/strong>. Kompleks zosta\u0142 zaprojektowany jako r\u00f3\u017cnorodny stylowo, \u0142\u0105cz\u0105c nowoczesno\u015b\u0107 z tradycj\u0105. Centralna cz\u0119\u015b\u0107 ma charakter osiowej, symetrycznej kompozycji, podczas gdy flankuj\u0105ce j\u0105 budynki i park charakteryzuj\u0105 si\u0119 swobodniejszym uk\u0142adem.<\/p>\n W architekturze dominuj\u0105 formy neorenesansowe (nawi\u0105zuj\u0105ce do renesansu niderlandzkiego) i neobarokowe, widoczne w budynkach z czerwonej ceg\u0142y z kamiennymi detalami. Sam taras i centralnie po\u0142o\u017cone muzeum reprezentuj\u0105 wczesny modernizm, z elewacjami ob\u0142o\u017conymi piaskowcem.<\/p>\n Na tarasach wzniesiono monumentalne gmachy publiczne, kt\u00f3re mia\u0142y \u015bwiadczy\u0107 o pot\u0119dze i znaczeniu miasta:<\/p>\n Hakenterrasse szybko sta\u0142y si\u0119 sercem reprezentacyjnej cz\u0119\u015bci miasta i ulubionym miejscem spacer\u00f3w mieszka\u0144c\u00f3w niemieckiego Stettina. Organizowano tu wa\u017cne uroczysto\u015bci i wydarzenia. Rze\u017aba „Walka Herkulesa z Centaurem”<\/strong> autorstwa Ludwiga Manzla, fontanna oraz dwie wie\u017ce stylizowane na latarnie morskie stanowi\u0142y o wyj\u0105tkowo\u015bci tego miejsca.<\/p>\n Kompleks przetrwa\u0142 obie wojny \u015bwiatowe bez wi\u0119kszych zniszcze\u0144. Dzia\u0142ania wojenne omin\u0119\u0142y t\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 miasta, dzi\u0119ki czemu oryginalna substancja architektoniczna w du\u017cej mierze zosta\u0142a zachowana.<\/p>\n Po zako\u0144czeniu II wojny \u015bwiatowej i przyznaniu Szczecina Polsce, Hakenterrasse sta\u0142y si\u0119 jednym z symboli „polonizacji” miasta. Ju\u017c w lipcu 1945 roku, pierwszy polski prezydent Szczecina, Piotr Zaremba<\/strong>, nada\u0142 im now\u0105 nazw\u0119 \u2013 Wa\u0142y Chrobrego<\/strong>. Mia\u0142a ona symbolicznie nawi\u0105zywa\u0107 do piastowskiej przesz\u0142o\u015bci i powrotu tych ziem do Polski. Istniej\u0105 poszlaki, \u017ce nazwa ta mog\u0142a by\u0107 u\u017cywana w polskich kr\u0119gach ju\u017c przed wojn\u0105, m.in. przez prof. Zygmunta Wojciechowskiego.<\/p>\n Cho\u0107 zniszczenia wojenne by\u0142y niewielkie, w okresie powojennym dokonano szeregu zmian, maj\u0105cych na celu adaptacj\u0119 kompleksu do nowych potrzeb i zatarcie niemieckiej przesz\u0142o\u015bci:<\/p>\n Dzi\u015b Wa\u0142y Chrobrego to jedno z najwa\u017cniejszych miejsc na kulturalnej i turystycznej mapie Polski. Mieszcz\u0105 si\u0119 tu kluczowe instytucje:<\/p>\n Wa\u0142y s\u0105 miejscem organizacji najwi\u0119kszych imprez plenerowych w mie\u015bcie, takich jak Dni Morza czy fina\u0142 regat The Tall Ships Races.<\/p>\n Po 1989 roku przeprowadzono szereg prac renowacyjnych. Oczyszczono elewacje budynk\u00f3w i taras\u00f3w, przywracaj\u0105c im dawny blask. Odrestaurowano r\u00f3wnie\u017c tablic\u0119 dedykacyjn\u0105 po\u015bwi\u0119con\u0105 Hermannowi Hakenowi, co jest symbolicznym gestem uznania dla niemieckiego dziedzictwa miasta. W 2024 roku na wie\u017cy Muzeum Narodowego otwarto nowoczesny taras widokowy.<\/p>\n Wa\u0142y Chrobrego, wpisane do rejestru zabytk\u00f3w w 1996 roku, s\u0105 niekwestionowan\u0105 atrakcj\u0105 turystyczn\u0105. Oferuj\u0105 niezapomniane widoki na Odr\u0119, port i wysp\u0119 \u0141asztowni\u0119. Stanowi\u0105 popularne miejsce spotka\u0144, spacer\u00f3w i rekreacji zar\u00f3wno dla mieszka\u0144c\u00f3w, jak i turyst\u00f3w, b\u0119d\u0105c \u017cywym \u015bwiadectwem skomplikowanej, lecz fascynuj\u0105cej historii Szczecina.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" CZ\u0118\u015a\u0106 HISTORYCZNA (do 1945 roku) Geneza i budowa Hakenterrasse Wa\u0142y Chrobrego, znane przed 1945 rokiem jako Hakenterrasse, to jeden z najbardziej rozpoznawalnych i monumentalnych kompleks\u00f3w architektoniczno-urbanistycznych w Szczecinie. Stanowi\u0105 one wizyt\u00f3wk\u0119 miasta, tworz\u0105c imponuj\u0105c\u0105 sylwetk\u0119 nadodrza\u0144sk\u0105. Decyzja o budowie taras\u00f3w zapad\u0142a na pocz\u0105tku XX wieku i by\u0142a zwie\u0144czeniem d\u0105\u017ce\u0144 do przekszta\u0142cenia Szczecina w nowoczesn\u0105 metropoli\u0119. […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":845,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"two_page_speed":[],"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-844","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-szczecin"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/844","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=844"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/844\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":848,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/844\/revisions\/848"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/845"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=844"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=844"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=844"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Architekt i styl architektoniczny<\/h3>\n
Budynki i ich przeznaczenie<\/h3>\n
\n
Znaczenie kulturowe i spo\u0142eczne<\/h3>\n
Okres I i II wojny \u015bwiatowej<\/h3>\n
CZ\u0118\u015a\u0106 POWOJENNA (po 1945 roku)<\/h2>\n
Przej\u0119cie przez polsk\u0105 administracj\u0119 i zmiana nazwy<\/h3>\n
Odbudowa i zmiany w architekturze<\/h3>\n
\n
Wsp\u00f3\u0142czesne znaczenie i instytucje<\/h3>\n
\n
Renowacje i modernizacje<\/h3>\n
Status jako atrakcja turystyczna<\/h3>\n