{"id":849,"date":"2026-03-23T13:00:24","date_gmt":"2026-03-23T15:00:24","guid":{"rendered":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/?p=849"},"modified":"2026-03-23T14:07:00","modified_gmt":"2026-03-23T16:07:00","slug":"szczecinek-od-neustettin-do-perly-pojezierza-historia-i-wspolczesnosc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/?p=849","title":{"rendered":"Szczecinek: od Neustettin do per\u0142y pojezierza. Historia i wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107"},"content":{"rendered":"

Szczecinek, malowniczo po\u0142o\u017cony w sercu Pojezierza Drawskiego, na przesmyku mi\u0119dzy jeziorami Trzesiecko i Wielimie, to miasto o niezwykle bogatej i z\u0142o\u017conej historii. Jego dzieje, naznaczone zmianami przynale\u017cno\u015bci pa\u0144stwowej, wojnami i okresami dynamicznego rozwoju, stanowi\u0105 fascynuj\u0105c\u0105 opowie\u015b\u0107 o transformacji z niemieckiego Neustettin w t\u0119tni\u0105c\u0105 \u017cyciem polsk\u0105 miejscowo\u015b\u0107. Ten artyku\u0142 zabierze czytelnik\u00f3w w podr\u00f3\u017c przez wieki, odkrywaj\u0105c dwa oblicza Szczecinka: dawne, historyczne, oraz wsp\u00f3\u0142czesne \u2014 pe\u0142ne energii i nowych perspektyw.<\/p>\n

Historia miasta si\u0119ga g\u0142\u0119bokiego \u015bredniowiecza, a jego losy nierozerwalnie splataj\u0105 si\u0119 z burzliwymi dziejami Pomorza Zachodniego. Przez stulecia, jako Neustettin, by\u0142o wa\u017cnym o\u015brodkiem administracyjnym, wojskowym i kulturalnym w ramach Ksi\u0119stwa Pomorskiego, Brandenburgii, Prus oraz zjednoczonych Niemiec.<\/p>\n

Pocz\u0105tki i \u015bredniowiecze: narodziny na wyspie<\/h2>\n

Cho\u0107 \u015blady osadnictwa na tym terenie si\u0119gaj\u0105 epoki br\u0105zu, oficjalna historia miasta rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w 1310 roku. W\u00f3wczas ksi\u0105\u017c\u0119 pomorski Warcis\u0142aw IV za\u0142o\u017cy\u0142 gr\u00f3d, nadaj\u0105c mu nazw\u0119 \u201eNowy Szczecin\u201d (niem. Neustettin lub Klein Stettin), co mia\u0142o nawi\u0105zywa\u0107 do stolicy ksi\u0119stwa. Lokalizacja na wyspie, otoczonej jeziorami i bagnami, nie by\u0142a przypadkowa \u2014 zapewnia\u0142a doskona\u0142e warunki obronne, zw\u0142aszcza w kontek\u015bcie ekspansjonistycznych d\u0105\u017ce\u0144 Marchii Brandenburskiej. Miasto otrzyma\u0142o prawa miejskie, a jego centralnym punktem sta\u0142 si\u0119 zamek obronny.<\/p>\n

Okres \u015bredniowiecza by\u0142 czasem zar\u00f3wno rozwoju, jak i kl\u0119sk. W 1356 roku miasto nawiedzi\u0142a d\u017cuma. W podzi\u0119ce za ocalenie ksi\u0105\u017c\u0119ta Bogus\u0142aw V, Barnim IV i Warcis\u0142aw V ufundowali na po\u0142udniowym brzegu jeziora Trzesiecko klasztor augustian\u00f3w Marientron. W latach 1367\u20131390 Szczecinek sta\u0142 si\u0119 nawet stolic\u0105 niewielkiego, samodzielnego ksi\u0119stwa pod rz\u0105dami Warcis\u0142awa V.<\/p>\n

Strategiczne po\u0142o\u017cenie miasta czyni\u0142o je miejscem wa\u017cnych spotka\u0144 politycznych. W 1409 i 1423 roku na zamku odby\u0142y si\u0119 zjazdy antypolskie z udzia\u0142em ksi\u0105\u017c\u0105t pomorskich, wielkiego mistrza zakonu krzy\u017cackiego, a nawet kr\u00f3la Danii, Norwegii i Szwecji, Eryka VII. Zmienne sojusze lokalnych w\u0142adc\u00f3w w trakcie wojny trzynastoletniej przynios\u0142y miastu zniszczenia. W 1461 roku Neustettin zosta\u0142o spl\u0105drowane i spalone przez wojska polskie oraz tatarskie w odwecie za wspieranie przez ksi\u0119cia Eryka II strony krzy\u017cackiej.<\/p>\n

Pod panowaniem pruskim i niemieckim: wzloty i upadki<\/h2>\n

Wiek XVI przyni\u00f3s\u0142 zmiany religijne \u2014 w 1534 roku, po sejmie w Trzebiatowie, na Pomorzu Zachodnim dominuj\u0105cym wyznaniem sta\u0142 si\u0119 luteranizm. By\u0142 to r\u00f3wnie\u017c okres naznaczony licznymi po\u017carami (1537, 1540, 1547) oraz tragicznym epizodem polowa\u0144 na czarownice, w wyniku kt\u00f3rych w latach 1581\u20131592 spalono w mie\u015bcie 27 os\u00f3b. Mimo to w 1601 roku w Neustettin powsta\u0142a szko\u0142a polska.<\/p>\n

Prawdziw\u0105 katastrof\u0105 okaza\u0142a si\u0119 wojna trzydziestoletnia (1618\u20131648). Miasto by\u0142o wielokrotnie okupowane i grabione przez wojska szwedzkie i austriackie, co doprowadzi\u0142o do ruiny i ub\u00f3stwa mieszka\u0144c\u00f3w. W tym mrocznym okresie wa\u017cn\u0105 postaci\u0105 by\u0142a ksi\u0119\u017cna Jadwiga Brunszwicka, wdowa po ksi\u0119ciu Ulryku I, kt\u00f3ra osiad\u0142a w Szczecinku w 1623 roku. Z jej inicjatywy powsta\u0142o jedno z pierwszych na Pomorzu gimnazj\u00f3w (1640) oraz szpital dla ubogich. Jej duch, nazywany przez pracownik\u00f3w zamku \u201eJadzi\u0105\u201d, wed\u0142ug legend wci\u0105\u017c b\u0142\u0105ka si\u0119 po zamkowych korytarzach.<\/p>\n

Po pokoju westfalskim, w 1653 roku, Neustettin znalaz\u0142o si\u0119 w granicach Brandenburgii, a od 1701 roku \u2014 Kr\u00f3lestwa Prus. Kolejne stulecia przynios\u0142y dalsze konflikty i kl\u0119ski \u017cywio\u0142owe. Podczas wojny siedmioletniej miasto by\u0142o pl\u0105drowane przez wojska rosyjskie (1759\u20131760), a w okresie wojen napoleo\u0144skich, w 1807 roku, zosta\u0142o zdobyte przez oddzia\u0142y polskie pod dow\u00f3dztwem Tomasza \u0141ubie\u0144skiego.<\/p>\n

Wiek XIX to czas stabilizacji i modernizacji. W latach 1780\u20131784 obni\u017cono poziom w\u00f3d w jeziorach, uzyskuj\u0105c nowe tereny pod zabudow\u0119. W 1852 roku wzniesiono nowy ratusz, a w 1878 roku miasto uzyska\u0142o po\u0142\u0105czenie kolejowe, co sta\u0142o si\u0119 impulsem do rozwoju przemys\u0142u. W 1845 roku zacz\u0119\u0142a si\u0119 ukazywa\u0107 pierwsza lokalna gazeta \u201eNorddeutsche Zeitung\u201d.<\/p>\n

Architektoniczne per\u0142y dawnego Neustettin<\/h2>\n

Do dzi\u015b w Szczecinku zachowa\u0142y si\u0119 budowle \u015bwiadcz\u0105ce o jego bogatej przesz\u0142o\u015bci:<\/p>\n