Bud\u017cet obywatelski, w teorii jedno z najciekawszych narz\u0119dzi demokracji bezpo\u015bredniej, pozwala mieszka\u0144com decydowa\u0107 o przeznaczeniu cz\u0119\u015bci publicznych pieni\u0119dzy. W Szczecinie, podobnie jak w wielu innych polskich miastach, idea ta cieszy si\u0119 zainteresowaniem. Mieszka\u0144cy zg\u0142aszaj\u0105 setki projekt\u00f3w, a dziesi\u0105tki tysi\u0119cy bior\u0105 udzia\u0142 w g\u0142osowaniu. Jednak za fasad\u0105 obywatelskiego zaanga\u017cowania kryje si\u0119 powa\u017cny problem, kt\u00f3ry podwa\u017ca sens ca\u0142ego przedsi\u0119wzi\u0119cia: wieloletnie op\u00f3\u017anienia w realizacji zwyci\u0119skich inwestycji. Projekty, kt\u00f3re zdoby\u0142y poparcie w g\u0142osowaniu, zamiast szybko zmienia\u0107 miejsk\u0105 przestrze\u0144, trafiaj\u0105 do administracyjnego „czy\u015b\u0107ca”, a zaufanie obywateli do w\u0142adz miasta ulega erozji.<\/p>\n
Szczeci\u0144ski Bud\u017cet Obywatelski (SBO) z roku na rok dysponuje coraz wi\u0119kszymi \u015brodkami. W edycji na rok 2026 do dyspozycji mieszka\u0144c\u00f3w by\u0142o 20 milion\u00f3w z\u0142otych, a w edycji 2027 kwota ta wzros\u0142a do ponad 22,5 miliona z\u0142otych. W\u0142adze miasta chwal\u0105 si\u0119 rosn\u0105c\u0105 frekwencj\u0105 \u2013 w g\u0142osowaniu na projekty SBO 2026 oddano oko\u0142o 31 tysi\u0119cy g\u0142os\u00f3w. Krytycy wskazuj\u0105 jednak, \u017ce ten „rekord” jest w du\u017cej mierze efektem wyd\u0142u\u017cenia okresu g\u0142osowania do 21 dni, podczas gdy jeszcze kilka lat temu, przy 14-dniowym g\u0142osowaniu, dzienna \u015brednia liczba g\u0142osuj\u0105cych by\u0142a wy\u017csza.<\/p>\n
Pomimo deklaracji o usprawnieniach i organizowania spotka\u0144 w ramach „Akademii SBO”, kluczowe problemy pozostaj\u0105 nierozwi\u0105zane, a system jest postrzegany bardziej jako narz\u0119dzie wizerunkowe ni\u017c realna przestrze\u0144 do wsp\u00f3\u0142decydowania o mie\u015bcie.<\/p>\n
G\u0142\u00f3wnym zarzutem wobec SBO jest przewlek\u0142o\u015b\u0107 realizacji. Projekty, kt\u00f3re wygrywaj\u0105 w grudniu, cz\u0119sto czekaj\u0105 latami na wbicie pierwszej \u0142opaty. Przyczyny tego stanu rzeczy s\u0105 z\u0142o\u017cone i g\u0142\u0119boko zakorzenione w sposobie funkcjonowania miejskiej administracji.<\/p>\n
Zwyci\u0119skie projekty musz\u0105 przej\u015b\u0107 przez g\u0105szcz procedur administracyjnych, uzgodnie\u0144 i przetarg\u00f3w. Jak przyzna\u0142 wiceprezydent Szczecina, \u0141ukasz Kad\u0142ubowski, standardowy cykl realizacji projektu inwestycyjnego to oko\u0142o dwa lata. Ten okres obejmuje wpisanie zadania do bud\u017cetu, przygotowanie dokumentacji, og\u0142oszenie przetargu i wreszcie sam\u0105 budow\u0119. Problem w tym, \u017ce wiele projekt\u00f3w z SBO znacznie przekracza ten termin, co sugeruje, \u017ce nie s\u0105 one traktowane priorytetowo.<\/p>\n
Kolejnym czynnikiem spowalniaj\u0105cym jest du\u017ce rozdrobnienie zada\u0144. Ka\u017cdego roku do realizacji trafia od 25 do 35 projekt\u00f3w, co stanowi ogromne obci\u0105\u017cenie dla miejskich jednostek. Co wi\u0119cej, od lat ignorowany jest postulat przeniesienia g\u0142osowania z p\u00f3\u017anej jesieni na okres wiosenny lub wczesnojesienny. Obecny termin nie sprzyja publicznej debacie i spotkaniom s\u0105siedzkim, kt\u00f3re mog\u0142yby odbywa\u0107 si\u0119 w plenerze i budowa\u0107 wi\u0119ksze zaanga\u017cowanie wok\u00f3\u0142 zg\u0142aszanych pomys\u0142\u00f3w.<\/p>\n
Jednym z najpowa\u017cniejszych zarzut\u00f3w wobec SBO jest jego upolitycznienie. Idea, w kt\u00f3rej ka\u017cdy mieszkaniec ma r\u00f3wne szanse, jest wypaczana przez zaanga\u017cowanie lokalnych polityk\u00f3w, kt\u00f3rzy wykorzystuj\u0105 bud\u017cet do w\u0142asnej promocji. Radni i pos\u0142owie, u\u017cywaj\u0105c struktur partyjnych i w\u0142asnego wizerunku, promuj\u0105 konkretne projekty, co zaburza konkurencj\u0119.<\/p>\n
G\u0142o\u015bnym przyk\u0142adem by\u0142o promowanie SBO przez wiceprezydenta Kad\u0142ubowskiego za pomoc\u0105 billboard\u00f3w, kt\u00f3rych lokalizacja zbiega\u0142a si\u0119 z jego okr\u0119giem wyborczym. Krytyk\u0119 wywo\u0142a\u0142 r\u00f3wnie\u017c projekt zg\u0142oszony przez Marcina Biskupskiego (w\u00f3wczas radnego, obecnie zast\u0119pc\u0119 prezydenta), kt\u00f3ry mia\u0142 by\u0107 realizowany na terenie nale\u017c\u0105cym do sp\u00f3\u0142dzielni mieszkaniowej. Wed\u0142ug radnych opozycji by\u0142o to niezgodne z regulaminem, kt\u00f3ry wyklucza realizacj\u0119 zada\u0144 na gruntach nieb\u0119d\u0105cych w\u0142asno\u015bci\u0105 miasta. Takie dzia\u0142ania prowadz\u0105 do sytuacji, w kt\u00f3rej SBO staje si\u0119 narz\u0119dziem w r\u0119kach polityk\u00f3w, a nie obywateli.<\/p>\n
Problemy z bud\u017cetem obywatelskim nie s\u0105 wy\u0142\u0105czn\u0105 domen\u0105 Szczecina. Wiele polskich miast boryka si\u0119 z podobnymi wyzwaniami. W \u0141odzi i Wroc\u0142awiu r\u00f3wnie\u017c pojawiaj\u0105 si\u0119 zarzuty o wieloletnie op\u00f3\u017anienia w realizacji projekt\u00f3w, co zniech\u0119ca mieszka\u0144c\u00f3w do udzia\u0142u. W Krakowie frekwencja w g\u0142osowaniach oscyluje wok\u00f3\u0142 zaledwie 7%, a w Warszawie, mimo ogromnego bud\u017cetu, w ostatniej edycji zag\u0142osowa\u0142o tylko ok. 85 tysi\u0119cy z blisko 1,8 miliona uprawnionych.<\/p>\n
Eksperci wskazuj\u0105, \u017ce w ca\u0142ej Polsce bud\u017cety obywatelskie cierpi\u0105 na brak transparentno\u015bci, niejasne kryteria oceny projekt\u00f3w i dominacj\u0119 projekt\u00f3w instytucjonalnych (np. zg\u0142aszanych przez szko\u0142y), kt\u00f3re maj\u0105 wi\u0119ksz\u0105 si\u0142\u0119 przebicia ni\u017c inicjatywy pojedynczych mieszka\u0144c\u00f3w. Niekt\u00f3re miasta pr\u00f3buj\u0105 jednak wprowadza\u0107 reformy. Warszawa w edycji na 2026 rok zmieni\u0142a zasady podzia\u0142u \u015brodk\u00f3w, obni\u017cy\u0142a progi podpis\u00f3w pod projektami i, co istotne, przenios\u0142a termin g\u0142osowania na czerwiec, by o\u017cywi\u0107 dyskusj\u0119.<\/p>\n
Aby SBO odzyska\u0142 wiarygodno\u015b\u0107 i sta\u0142 si\u0119 realnym narz\u0119dziem zmiany, konieczne s\u0105 g\u0142\u0119bokie reformy.<\/p>\n
Szczeci\u0144ski Bud\u017cet Obywatelski stoi na rozdro\u017cu. Bez fundamentalnych zmian, kt\u00f3re przywr\u00f3c\u0105 jego obywatelski charakter i zagwarantuj\u0105 sprawn\u0105 realizacj\u0119 zwyci\u0119skich pomys\u0142\u00f3w, pozostanie jedynie iluzj\u0105 partycypacji. To ostatni dzwonek, by w\u0142adze miasta podj\u0119\u0142y realne dzia\u0142ania naprawcze, zanim zaufanie mieszka\u0144c\u00f3w zostanie bezpowrotnie utracone.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bud\u017cet obywatelski, w teorii jedno z najciekawszych narz\u0119dzi demokracji bezpo\u015bredniej, pozwala mieszka\u0144com decydowa\u0107 o przeznaczeniu cz\u0119\u015bci publicznych pieni\u0119dzy. W Szczecinie, podobnie jak w wielu innych polskich miastach, idea ta cieszy si\u0119 zainteresowaniem. Mieszka\u0144cy zg\u0142aszaj\u0105 setki projekt\u00f3w, a dziesi\u0105tki tysi\u0119cy bior\u0105 udzia\u0142 w g\u0142osowaniu. Jednak za fasad\u0105 obywatelskiego zaanga\u017cowania kryje si\u0119 powa\u017cny problem, kt\u00f3ry podwa\u017ca sens […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":931,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"two_page_speed":[],"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-930","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-szczecin"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/930","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=930"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/930\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":935,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/930\/revisions\/935"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/931"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=930"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=930"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=930"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}