Dar\u0142owo, historycznie znane jako R\u00fcgenwalde, to miasto o bogatej i wielow\u0105tkowej historii, si\u0119gaj\u0105cej swoimi korzeniami epoki kamienia. Po\u0142o\u017cone u uj\u015bcia rzeki Wieprzy do Ba\u0142tyku, przez wieki pe\u0142ni\u0142o funkcj\u0119 wa\u017cnego o\u015brodka handlowego, portu, a tak\u017ce siedziby ksi\u0105\u017c\u0119cej. Jego dzieje to opowie\u015b\u0107 o okresie \u015bwietno\u015bci w ramach Hanzy, panowaniu pot\u0119\u017cnych ksi\u0105\u017c\u0105t pomorskich, zmaganiach z kl\u0119skami \u017cywio\u0142owymi, a tak\u017ce o transformacji w pruski kurort i strategiczny poligon wojskowy w mrocznych czasach II wojny \u015bwiatowej. Historia miasta do 1945 roku to fascynuj\u0105ca podr\u00f3\u017c przez zmieniaj\u0105ce si\u0119 epoki, kultury i granice pa\u0144stwowe.<\/p>\n
Najstarsze \u015blady obecno\u015bci cz\u0142owieka na ziemi dar\u0142owskiej pochodz\u0105 z oko\u0142o 8000 r. p.n.e., o czym \u015bwiadczy odnaleziona w pobli\u017cu Dar\u0142\u00f3wka motyka wykonana z rogu renifera. W p\u00f3\u017aniejszych wiekach, oko\u0142o 100 r. n.e., region ten zamieszkiwa\u0142o wschodniogerma\u0144skie plemi\u0119 Rugi\u00f3w, a geograf Ptolemeusz w swoich pismach wspomina\u0142 o osadzie zwanej Rugium, lokalizowanej w miejscu p\u00f3\u017aniejszego miasta.<\/p>\n
W X wieku, za panowania Mieszka I, obszar ten znalaz\u0142 si\u0119 w granicach pa\u0144stwa polskiego. Do XI wieku u uj\u015bcia Wieprzy istnia\u0142 ju\u017c znacz\u0105cy o\u015brodek handlowy i gr\u00f3d warowny o nazwie Dirlow lub Dirlovo. Jego mieszka\u0144cy zajmowali si\u0119 \u017ceglug\u0105, rybo\u0142\u00f3wstwem, przetw\u00f3rstwem ryb, tkactwem i innymi rzemios\u0142ami. Gr\u00f3d ten pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 administracyjn\u0105 dla okolicznego okr\u0119gu, nale\u017c\u0105cego do kasztelanii s\u0142awie\u0144skiej.<\/p>\n
Za za\u0142o\u017cyciela miasta uwa\u017ca si\u0119 ksi\u0119cia rugijskiego Wis\u0142awa II, kt\u00f3ry w\u0142ada\u0142 w\u00f3wczas ziemiami s\u0142awie\u0144sk\u0105 i s\u0142upsk\u0105. Lokacja nast\u0105pi\u0142a prawdopodobnie oko\u0142o 1270 roku, a pierwsza pisemna wzmianka o mie\u015bcie pochodzi z 5 lutego 1271 roku. Niestety, pierwotna osada nie przetrwa\u0142a d\u0142ugo. W wyniku konfliktu mi\u0119dzy Wis\u0142awem II a ksi\u0119ciem gda\u0144skim M\u015bciwojem II zosta\u0142a zniszczona w 1283 roku.<\/p>\n
Po \u015bmierci M\u015bciwoja II w 1294 roku, na mocy uk\u0142adu w K\u0119pnie, miasto przesz\u0142o pod panowanie ksi\u0119cia Przemys\u0142a II. Jednak ju\u017c w 1308 roku region ten, w tym Dar\u0142owo, zosta\u0142 najechany i zaj\u0119ty przez Brandenburczyk\u00f3w. Miasto zosta\u0142o odbudowane, a 21 maja 1312 roku otrzyma\u0142o prawa miejskie na prawie lubeckim z r\u0105k mo\u017cnow\u0142adczego rodu \u015awi\u0119c\u00f3w, kt\u00f3rzy byli wasalami margrabi\u00f3w brandenburskich. Pami\u0105tk\u0105 po ich panowaniu jest herb miasta \u2013 rybogryf, czyli gryf pomorski z rybim ogonem.<\/p>\n
W 1347 roku Dar\u0142owo sta\u0142o si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 Ksi\u0119stwa Pomorskiego, rz\u0105dzonego przez dynasti\u0119 Gryfit\u00f3w. By\u0142 to pocz\u0105tek okresu najwi\u0119kszej \u015bwietno\u015bci miasta. W 1352 roku ksi\u0105\u017c\u0119 Bogus\u0142aw V, zi\u0119\u0107 kr\u00f3la Polski Kazimierza Wielkiego, rozpocz\u0105\u0142 budow\u0119 zamku obronnego, kt\u00f3ry z czasem sta\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wn\u0105 siedzib\u0105 ksi\u0105\u017c\u0105t s\u0142upskich. R\u00f3wnocze\u015bnie miasto nawi\u0105za\u0142o \u015bcis\u0142\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Hanz\u0105, pot\u0119\u017cnym zwi\u0105zkiem miast handlowych, by w 1412 roku sta\u0107 si\u0119 jego pe\u0142noprawnym cz\u0142onkiem. Dar\u0142owo rozwin\u0119\u0142o znacz\u0105c\u0105 flot\u0119 handlow\u0105, wi\u0119ksz\u0105 ni\u017c w okolicznych miastach, prowadz\u0105c o\u017cywiony handel z Lubek\u0105 i wysy\u0142aj\u0105c swoje statki a\u017c do Normandii i Hiszpanii.<\/p>\n
Najs\u0142ynniejsz\u0105 postaci\u0105 zwi\u0105zan\u0105 z Dar\u0142owem jest bez w\u0105tpienia Eryk Pomorski. Urodzony na dar\u0142owskim zamku w 1382 roku, jako wnuk siostry kr\u00f3lowej Danii Ma\u0142gorzaty I, zasiad\u0142 na tronach Danii, Szwecji i Norwegii, jednocz\u0105c Skandynawi\u0119 w ramach Unii Kalmarskiej. Po utracie w\u0142adzy w wyniku bunt\u00f3w szlachty, w 1449 roku powr\u00f3ci\u0142 do swojego rodzinnego miasta. Ostatnie dziesi\u0119\u0107 lat \u017cycia sp\u0119dzi\u0142 w Dar\u0142owie, gdzie podj\u0105\u0142 si\u0119 rozbudowy zamku, staraj\u0105c si\u0119 nada\u0107 mu wygl\u0105d zbli\u017cony do du\u0144skiej rezydencji w Helsing\u00f8r. W tym okresie powsta\u0142o m.in. dwukondygnacyjne skrzyd\u0142o zachodnie. Eryk zmar\u0142 w 1459 roku i zosta\u0142 pochowany w dar\u0142owskim ko\u015bciele Mariackim. Jego posta\u0107 jest do dzi\u015b \u017cywa w historii miasta, a po\u015bwi\u0119cone mu ekspozycje mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 w Muzeum Zamkowym.<\/p>\n
Okres prosperity kontynuowany by\u0142 za panowania ksi\u0119cia Bogus\u0142awa X (1454\u20131523), kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c rozbudowywa\u0142 zamek i wspiera\u0142 handel morski z Hanz\u0105 oraz l\u0105dowy z Polsk\u0105, przyczyniaj\u0105c si\u0119 do dalszego bogacenia si\u0119 miasta i regionu.<\/p>\n
Okres \u015bwietno\u015bci Dar\u0142owa zosta\u0142 przerwany przez liczne kl\u0119ski. Pot\u0119\u017cne sztormy w 1497 i 1552 roku zniszczy\u0142y port, znany jako R\u00fcgenwalderm\u00fcnde, oraz cz\u0119\u015b\u0107 zabudowy miejskiej. Miasto wielokrotnie trawi\u0142y tak\u017ce po\u017cary, m.in. w latach 1589, 1624, 1648, 1679 i 1722. W latach 1569\u20131622 Dar\u0142owo pe\u0142ni\u0142o funkcj\u0119 stolicy niewielkiego, wydzielonego ksi\u0119stwa, by nast\u0119pnie powr\u00f3ci\u0107 do zjednoczonego Ksi\u0119stwa Pomorskiego.<\/p>\n
Kres dynastii Gryfit\u00f3w, wraz ze \u015bmierci\u0105 ostatniego ksi\u0119cia Bogus\u0142awa XIV w 1637 roku, oraz zniszczenia wojny trzydziestoletniej (1618\u20131648) przynios\u0142y g\u0142\u0119bokie zmiany polityczne i gospodarcze. Na mocy pokoju westfalskiego Ksi\u0119stwo Pomorskie zosta\u0142o podzielone, a Dar\u0142owo wraz z Pomorzem Tylnym znalaz\u0142o si\u0119 w granicach Brandenburgii-Prus. Dla miasta rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 okres stagnacji gospodarczej. Zniszczony w czasie wojny port zosta\u0142 odbudowany dopiero w 1772 roku na rozkaz kr\u00f3la Prus Fryderyka II. Oko\u0142o 1715 roku wzniesiono pierwsz\u0105 latarni\u0119 morsk\u0105.<\/p>\n
W okresie wojen napoleo\u0144skich niekt\u00f3rzy mieszka\u0144cy Dar\u0142owa, zw\u0142aszcza armatorzy, wzbogacili si\u0119 na przemycie brytyjskich towar\u00f3w na kontynent. W 1871 roku miasto, jako cz\u0119\u015b\u0107 Kr\u00f3lestwa Prus, wesz\u0142o w sk\u0142ad zjednoczonego Cesarstwa Niemieckiego. Kluczowym momentem dla ponownego rozwoju by\u0142o doprowadzenie w 1878 roku linii kolejowej, kt\u00f3ra po\u0142\u0105czy\u0142a Dar\u0142owo (R\u00fcgenwalde) z Gda\u0144skiem (Danzig) i Szczecinem (Stettin). Dogodny dojazd oraz walory klimatyczne sprawi\u0142y, \u017ce miasto zacz\u0119\u0142o zyskiwa\u0107 popularno\u015b\u0107 jako nadmorski kurort i uzdrowisko.<\/p>\n
W tym czasie port przeszed\u0142 gruntown\u0105 modernizacj\u0119, a miasto sta\u0142o si\u0119 znane w ca\u0142ych Niemczech z produkcji R\u00fcgenwalder Teewurst, charakterystycznej, smarownej kie\u0142basy. Tradycja jej wytwarzania zosta\u0142a po 1945 roku przeniesiona przez dawnych mieszka\u0144c\u00f3w do Niemiec Zachodnich.<\/p>\n
Okres II wojny \u015bwiatowej zapisa\u0142 si\u0119 w historii Dar\u0142owa w spos\u00f3b szczeg\u00f3lny. Mi\u0119dzy portem a wsi\u0105 Suckow (\u017bukowo Morskie) Niemcy utworzyli poligon artyleryjski (Heeresschie\u00dfplatz R\u00fcgenwalde-Bad). Testowano na nim najci\u0119\u017csz\u0105 bro\u0144, w tym gigantyczne dzia\u0142a kolejowe, takie jak „Schwerer Gustav” i mo\u017adzierze obl\u0119\u017cnicze „M\u00f6rser Karl”. Lufy o d\u0142ugo\u015bci dochodz\u0105cej do 47 metr\u00f3w wystrzeliwa\u0142y pociski na odleg\u0142o\u015b\u0107 nawet 130 kilometr\u00f3w w g\u0142\u0105b Morza Ba\u0142tyckiego. Poligon wizytowali najwy\u017csi dow\u00f3dcy III Rzeszy, w tym Erich Raeder, Gerd von Rundstedt, Wilhelm Keitel i Hermann G\u00f6ring.<\/p>\n
W mie\u015bcie funkcjonowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c podob\u00f3z jeniecki Stalagu II-B, w kt\u00f3rym przetrzymywano alianckich je\u0144c\u00f3w wojennych zmuszanych do pracy.<\/p>\n
Pod koniec wojny do Dar\u0142owa nap\u0142ywali niemieccy uchod\u017acy z Prus Wschodnich oraz mieszka\u0144cy miast bombardowanych przez aliant\u00f3w. W obliczu zbli\u017caj\u0105cej si\u0119 Armii Czerwonej, 6 marca 1945 roku wydano rozkaz ewakuacji. Niemieckie wojska wysadzi\u0142y umocnienia w porcie, most oraz kluczowe instalacje poligonu. W ramach operacji „Hannibal” oko\u0142o 5600 os\u00f3b zdo\u0142a\u0142o uciec drog\u0105 morsk\u0105, zanim 7 marca 1945 roku do miasta wkroczy\u0142y wojska radzieckie. Mimo strategicznego znaczenia poligonu, samo miasto w du\u017cej mierze unikn\u0119\u0142o zniszcze\u0144 wojennych.<\/p>\n
Zaj\u0119cie miasta przez Armi\u0119 Czerwon\u0105 zako\u0144czy\u0142o jego wielowiekow\u0105 niemieck\u0105 histori\u0119. Na mocy postanowie\u0144 konferencji poczdamskiej Dar\u0142owo zosta\u0142o przyznane Polsce. Pozosta\u0142a w mie\u015bcie ludno\u015b\u0107 niemiecka zosta\u0142a wysiedlona, a na jej miejsce zacz\u0119li przybywa\u0107 polscy osadnicy, w tym przesiedle\u0144cy z Kres\u00f3w Wschodnich oraz \u0141emkowie. Miasto, pocz\u0105tkowo nazywane Dyr\u0142owem, a nast\u0119pnie Dar\u0142owem, rozpocz\u0119\u0142o nowy, polski rozdzia\u0142 swoich dziej\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Dar\u0142owo, historycznie znane jako R\u00fcgenwalde, to miasto o bogatej i wielow\u0105tkowej historii, si\u0119gaj\u0105cej swoimi korzeniami epoki kamienia. Po\u0142o\u017cone u uj\u015bcia rzeki Wieprzy do Ba\u0142tyku, przez wieki pe\u0142ni\u0142o funkcj\u0119 wa\u017cnego o\u015brodka handlowego, portu, a tak\u017ce siedziby ksi\u0105\u017c\u0119cej. Jego dzieje to opowie\u015b\u0107 o okresie \u015bwietno\u015bci w ramach Hanzy, panowaniu pot\u0119\u017cnych ksi\u0105\u017c\u0105t pomorskich, zmaganiach z kl\u0119skami \u017cywio\u0142owymi, a […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":939,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"two_page_speed":[],"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[157],"tags":[],"class_list":["post-936","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-darlowo"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/936","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=936"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/936\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":941,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/936\/revisions\/941"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/939"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=936"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=936"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=936"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}