{"id":958,"date":"2026-04-19T08:07:02","date_gmt":"2026-04-19T10:07:02","guid":{"rendered":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/?p=958"},"modified":"2026-04-19T08:48:51","modified_gmt":"2026-04-19T10:48:51","slug":"sport-w-przedwojennym-szczecinie-po-stadionach-halach-i-torach-stettina-do-1945-roku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/?p=958","title":{"rendered":"Sport w przedwojennym Szczecinie. Po stadionach, halach i torach Stettina do 1945 roku"},"content":{"rendered":"

Szczecin, znany przed 1945 rokiem jako niemiecki Stettin, by\u0142 miastem t\u0119tni\u0105cym \u017cyciem, wa\u017cnym o\u015brodkiem przemys\u0142owym i portowym. W cieniu monumentalnych gmach\u00f3w przy Wa\u0142ach Chrobrego i dynamicznie rozwijaj\u0105cego si\u0119 portu kwit\u0142a r\u00f3wnie\u017c inna, cz\u0119sto pomijana w popularnych opracowaniach, dziedzina \u017cycia \u2013 sport. Infrastruktura sportowa przedwojennego Szczecina by\u0142a imponuj\u0105ca i zr\u00f3\u017cnicowana, a lokalne kluby odnosi\u0142y sukcesy na arenie krajowej. Zapraszamy w podr\u00f3\u017c po obiektach, kt\u00f3re do 1945 roku tworzy\u0142y sportowe serce miasta, i przypominamy o wydarzeniach oraz postaciach, kt\u00f3re zapisa\u0142y si\u0119 na kartach jego historii.<\/p>\n

Kultura sportu w niemieckim Stettinie<\/h2>\n

Na pocz\u0105tku XX wieku sport sta\u0142 si\u0119 integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 \u017cycia mieszka\u0144c\u00f3w Stettina. Miasto, licz\u0105ce w 1939 roku oko\u0142o 380 000 mieszka\u0144c\u00f3w i b\u0119d\u0105ce trzecim co do wielko\u015bci w Niemczech, oferowa\u0142o szeroki wachlarz mo\u017cliwo\u015bci aktywnego sp\u0119dzania czasu. Kultura fizyczna by\u0142a promowana zar\u00f3wno w\u015br\u00f3d m\u0142odzie\u017cy szkolnej, jak i doros\u0142ych. W mie\u015bcie dzia\u0142a\u0142y liczne kluby i stowarzyszenia sportowe, cz\u0119sto powi\u0105zane z konkretnymi zak\u0142adami pracy, dzielnicami, formacjami wojskowymi czy grupami zawodowymi. Uprawiano futbol, lekkoatletyk\u0119, wio\u015blarstwo, p\u0142ywanie, kolarstwo, a tak\u017ce gimnastyk\u0119, kt\u00f3ra mia\u0142a w Niemczech d\u0142ug\u0105 i bogat\u0105 tradycj\u0119. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 tych niemieckich organizacji sportowych zako\u0144czy\u0142a si\u0119 wraz z wkroczeniem Armii Czerwonej do miasta 26 kwietnia 1945 roku, co symbolicznie zamkn\u0119\u0142o ten rozdzia\u0142 historii Szczecina.<\/p>\n

G\u0142\u00f3wne obiekty sportowe Stettina<\/h2>\n

Infrastruktura, kt\u00f3ra s\u0142u\u017cy\u0142a sportowcom, by\u0142a nowoczesna i dobrze rozwini\u0119ta, a wiele z tych obiekt\u00f3w, po powojennej odbudowie, sta\u0142o si\u0119 fundamentem dla polskiego sportu w Szczecinie.<\/p>\n

Stadiony pi\u0142karskie i lekkoatletyczne<\/h3>\n

Stadion Miejski (Stadion Miejski im. Floriana Krygiera)<\/strong><\/p>\n

Historia dzisiejszego stadionu Pogoni si\u0119ga 1914 roku, kiedy na terenie dawnej \u017cwirowni rosyjscy je\u0144cy wojenni zbudowali pierwsze boisko. Oficjalne otwarcie stadionu miejskiego nast\u0105pi\u0142o jednak w 1925 roku. Obiekt, nazwany na cze\u015b\u0107 profesora Hugo R\u00fchla \u2013 R\u00fchl Kampfbahn<\/em> \u2013 m\u00f3g\u0142 pomie\u015bci\u0107 15 000 widz\u00f3w. Posiada\u0142 pe\u0142nowymiarowe boisko pi\u0142karskie otoczone 400-metrow\u0105 bie\u017cni\u0105 lekkoatletyczn\u0105. G\u0142\u00f3wnym u\u017cytkownikiem stadionu by\u0142 klub Stettiner Turn Verein.<\/p>\n

Stadion Arkonii (Stadion Arkonii)<\/strong><\/p>\n

W 1923 roku w Lesie Arko\u0144skim powsta\u0142 kolejny wielki obiekt, zbudowany dla klubu Stettiner SC. Do 1933 roku nosi\u0142 nazw\u0119 Richard-Lindemann Sportplatz<\/em> i by\u0142 w stanie pomie\u015bci\u0107 a\u017c 32 000 kibic\u00f3w. To tutaj w 1935 roku odby\u0142 si\u0119 mi\u0119dzynarodowy mecz pi\u0142karski mi\u0119dzy reprezentacjami Niemiec i Estonii. Stadion s\u0142u\u017cy\u0142 r\u00f3wnie\u017c niemieckim sportowcom jako baza przygotowawcza do Igrzysk Olimpijskich w Berlinie w 1936 roku.<\/p>\n

Stadion lekkoatletyczny (Stadion Lekkoatletyczny im. Wies\u0142awa Maniaka)<\/strong><\/p>\n

Tradycje lekkoatletyczne w rejonie dzisiejszego stadionu przy ul. Litewskiej si\u0119gaj\u0105 pocz\u0105tk\u00f3w XX wieku. Jeszcze przed 1939 rokiem przy ulicy Tenisowej istnia\u0142 stadion przeznaczony do trening\u00f3w i zawod\u00f3w lekkoatletycznych dla m\u0142odzie\u017cy szkolnej, co \u015bwiadczy o wadze, jak\u0105 przywi\u0105zywano do „kr\u00f3lowej sportu”.<\/p>\n

Inne kluczowe obiekty<\/h3>\n
    \n
  • Tor Kolarski (Tor Kolarski im. Zbys\u0142awa Zaj\u0105ca):<\/strong> Malowniczo po\u0142o\u017cony w Lesie Arko\u0144skim tor zosta\u0142 otwarty w 1925 roku i od pocz\u0105tku by\u0142 wa\u017cnym punktem na sportowej mapie miasta, przyci\u0105gaj\u0105c mi\u0142o\u015bnik\u00f3w kolarstwa torowego.<\/li>\n
  • Hala Miejska (Hala Miejska przy ul. Twardowskiego):<\/strong> Budynek, kt\u00f3ry dzi\u015b s\u0142u\u017cy gimnastykom i szermierzom, pierwotnie pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 uje\u017cd\u017calni koni. Po wojnie zosta\u0142 adaptowany na hal\u0119 sportow\u0105 i przez d\u0142ugi czas by\u0142 jedynym tego typu obiektem w mie\u015bcie.<\/li>\n
  • Obiekty wio\u015blarskie i p\u0142ywackie:<\/strong> Silna pozycja szczeci\u0144skiego wio\u015blarstwa musia\u0142a opiera\u0107 si\u0119 na odpowiedniej infrastrukturze w postaci przystani i hangar\u00f3w dla \u0142odzi nad Odr\u0105. Istnienie klubu p\u0142ywackiego Waspo Stettin \u015bwiadczy r\u00f3wnie\u017c o obecno\u015bci p\u0142ywalni, cho\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142a nie precyzuj\u0105 ich dok\u0142adnej lokalizacji i charakteru.<\/li>\n<\/ul>\n

    Kluby sportowe \u2013 serce stettinowskiego sportu<\/h2>\n

    Si\u0142\u0105 nap\u0119dow\u0105 sportu w Stettinie by\u0142y liczne kluby, kt\u00f3re rywalizowa\u0142y na poziomie regionalnym i krajowym.<\/p>\n

      \n
    • Kluby pi\u0142karskie:<\/strong> Futbol cieszy\u0142 si\u0119 ogromn\u0105 popularno\u015bci\u0105. Takie dru\u017cyny jak Stettiner FC Titania<\/strong>, Stettiner SC<\/strong>, Preu\u00dfen Stettin<\/strong> czy VfL Stettin<\/strong> regularnie bra\u0142y udzia\u0142 w rozgrywkach na najwy\u017cszym regionalnym poziomie (Gauliga Pommern) i kilkukrotnie awansowa\u0142y do fina\u0142owych rund mistrzostw Niemiec. Stettiner FC Titania w 1920 roku dotar\u0142 nawet do p\u00f3\u0142fina\u0142u tych rozgrywek, co by\u0142o ogromnym sukcesem.<\/li>\n
    • Kluby wio\u015blarskie:<\/strong> Stettin by\u0142 pot\u0119g\u0105 wio\u015blarsk\u0105. Kluby takie jak RV Sport-Germania Stettin<\/strong> wychowa\u0142y mistrz\u00f3w Niemiec ju\u017c na prze\u0142omie XIX i XX wieku (Paul Wolff, Hans Wiegels). W latach II wojny \u015bwiatowej, od 1942 do 1944 roku, osada \u017ce\u0144skiej dw\u00f3jki podw\u00f3jnej z klubu Reichspost Stettin 08<\/strong> (Grete R\u00fcbe i Rosemarie W\u00e4chter) trzykrotnie z rz\u0119du zdobywa\u0142a mistrzostwo Niemiec.<\/li>\n
    • Inne dyscypliny:<\/strong> W mie\u015bcie pr\u0119\u017cnie dzia\u0142a\u0142y r\u00f3wnie\u017c sekcje lekkoatletyczne (np. w klubie Stettiner SC), gimnastyczne (Turnverein Stettin) oraz p\u0142ywackie (Waspo Stettin). O randze sportu \u015bwiadczy\u0142 te\u017c fakt istnienia w mie\u015bcie seminarium dla nauczycielek gimnastyki (Turnlehrerinnenseminar).<\/li>\n<\/ul>\n

      Wielkie wydarzenia i znane postaci<\/h2>\n

      Jednym z najwa\u017cniejszych wydarze\u0144 sportowych, jakie odby\u0142y si\u0119 w przedwojennym Szczecinie, by\u0142y 26. Mistrzostwa Niemiec w Lekkiej Atletyce<\/strong>, kt\u00f3re mia\u0142y miejsce 9 i 10 sierpnia 1924 roku. By\u0142a to impreza pod wieloma wzgl\u0119dami historyczna. Po raz ostatni na wiele lat wsp\u00f3lnie rywalizowali m\u0119\u017cczy\u017ani i kobiety. Wprowadzono te\u017c nowe, cho\u0107 kr\u00f3tkotrwa\u0142e, konkurencje dla m\u0119\u017cczyzn, polegaj\u0105ce na obur\u0119cznych rzutach oszczepem, dyskiem i pchni\u0119ciu kul\u0105. Gwiazd\u0105 zawod\u00f3w by\u0142a Lilli Henoch<\/strong> z Berlina, kt\u00f3ra zdoby\u0142a cztery tytu\u0142y mistrzowskie. Lokaln\u0105 publiczno\u015b\u0107 do dumy napawa\u0142 Otto Peltzer<\/strong> z klubu SC Preu\u00dfen Stettin, kt\u00f3ry zdoby\u0142 dwa z\u0142ote medale w biegach \u015bredniodystansowych. Zmagania te zosta\u0142y uwiecznione nie tylko na fotografiach, ale r\u00f3wnie\u017c w kr\u00f3tkim filmie dokumentalnym, co podkre\u015bla\u0142o rang\u0119 wydarzenia.<\/p>\n

      Zmierzch i dziedzictwo \u2013 losy obiekt\u00f3w podczas wojny<\/h2>\n

      II wojna \u015bwiatowa dramatycznie wp\u0142yn\u0119\u0142a na \u017cycie sportowe. Wielu sportowc\u00f3w zosta\u0142o powo\u0142anych do wojska, a dzia\u0142alno\u015b\u0107 klub\u00f3w zosta\u0142a ograniczona. Rozgrywki ligowe zdominowa\u0142y dru\u017cyny wojskowe. Stadion Miejski (R\u00fchl Kampfbahn) zosta\u0142 w latach 1944-1945 przekszta\u0142cony w punkt obrony przeciwlotniczej. Miasto, a wraz z nim jego infrastruktura, ucierpia\u0142o w wyniku alianckich nalot\u00f3w bombowych.<\/p>\n

      Do 1945 roku przetrwa\u0142a jednak znaczna cz\u0119\u015b\u0107 sportowej substancji miasta. G\u0142\u00f3wne stadiony, tor kolarski i hala przy dzisiejszej ul. Twardowskiego, cho\u0107 w r\u00f3\u017cnym stopniu zniszczone, nadawa\u0142y si\u0119 do odbudowy. Sta\u0142y si\u0119 one fizycznym fundamentem, na kt\u00f3rym polscy osadnicy, pe\u0142ni pasji i energii, zacz\u0119li budowa\u0107 od zera sportowe \u017cycie powojennego Szczecina. Historia klub\u00f3w takich jak Arkonia czy Pogo\u0144 rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w\u0142a\u015bnie na gruzach i ocala\u0142ych arenach niemieckiego Stettina.<\/p>\n

      Cho\u0107 era niemieckiego sportu w Szczecinie dobieg\u0142a ko\u0144ca w 1945 roku, jej materialne dziedzictwo okaza\u0142o si\u0119 niezwykle trwa\u0142e. Opowiada ono histori\u0119 miasta pr\u0119\u017cnego, nowoczesnego i zakochanego w sporcie, kt\u00f3rego echa, cho\u0107 ciche, wci\u0105\u017c mo\u017cna us\u0142ysze\u0107 na trybunach i bie\u017cniach wsp\u00f3\u0142czesnego Szczecina.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      Szczecin, znany przed 1945 rokiem jako niemiecki Stettin, by\u0142 miastem t\u0119tni\u0105cym \u017cyciem, wa\u017cnym o\u015brodkiem przemys\u0142owym i portowym. W cieniu monumentalnych gmach\u00f3w przy Wa\u0142ach Chrobrego i dynamicznie rozwijaj\u0105cego si\u0119 portu kwit\u0142a r\u00f3wnie\u017c inna, cz\u0119sto pomijana w popularnych opracowaniach, dziedzina \u017cycia \u2013 sport. Infrastruktura sportowa przedwojennego Szczecina by\u0142a imponuj\u0105ca i zr\u00f3\u017cnicowana, a lokalne kluby odnosi\u0142y sukcesy na […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":959,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"two_page_speed":[],"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-958","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-szczecin"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/958","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=958"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/958\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":962,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/958\/revisions\/962"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/959"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=958"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=958"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=958"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}