Szczecin, miasto nierozerwalnie zwi\u0105zane z wod\u0105, swoj\u0105 histori\u0119 i rozw\u00f3j zawdzi\u0119cza nie tylko portowi, ale r\u00f3wnie\u017c skomplikowanej sieci most\u00f3w, kt\u00f3re przez wieki \u0142\u0105czy\u0142y jego brzegi. Od prostych, drewnianych k\u0142adek po zaawansowane technicznie konstrukcje stalowe, mosty Szczecina s\u0105 niemymi \u015bwiadkami burzliwych los\u00f3w miasta \u2013 jego wzlot\u00f3w, upadk\u00f3w i nieustannej odbudowy. Zapraszamy na podr\u00f3\u017c przez dzieje szczeci\u0144skich przepraw.<\/p>\n
Pierwsze udokumentowane przeprawy mostowe w Szczecinie si\u0119gaj\u0105 g\u0142\u0119bokiego \u015bredniowiecza. Ju\u017c w 1283 roku, w miejscu wcze\u015bniejszej przeprawy promowej, powsta\u0142 pierwszy Most D\u0142ugi \u2013 drewniana konstrukcja \u0142\u0105cz\u0105ca miasto z wysp\u0105 \u0141asztownia. Jego budowa by\u0142a kamieniem milowym w rozwoju szczeci\u0144skiego portu i handlu [2, 4, 7, 8]. Most ten, ze wzgl\u0119du na swoj\u0105 imponuj\u0105c\u0105 jak na owe czasy d\u0142ugo\u015b\u0107, zyska\u0142 miano \u201ed\u0142ugiego\u201d.<\/p>\n
By\u0142 on cz\u0119\u015bci\u0105 wi\u0119kszego systemu komunikacyjnego znanego jako \u201eKamienna Grobla\u201d. Ta d\u0142uga na 7,5 km i szeroka na ponad 11 metr\u00f3w grobla \u0142\u0105czy\u0142a Szczecin z D\u0105biem i obejmowa\u0142a szereg innych drewnianych most\u00f3w, takich jak Most Parnicki (109 m) czy Most C\u0142owy (207,46 m). Utrzymanie tej kluczowej arterii, jedynego po\u0142\u0105czenia z zachodnim i po\u0142udniowym Pomorzem, finansowano z myta i specjalnych podatk\u00f3w, co \u015bwiadczy o jej strategicznym znaczeniu [2]. W 1820 roku drewniany Most D\u0142ugi przeszed\u0142 gruntown\u0105 przebudow\u0119. Poszerzono go i wyposa\u017cono w centralny, dwuskrzyd\u0142owy mechanizm zwodzony, umo\u017cliwiaj\u0105cy przep\u0142ywanie coraz wi\u0119kszych jednostek do rozbudowuj\u0105cego si\u0119 portu [2, 6].<\/p>\n
Pod koniec XIX wieku stara, drewniana konstrukcja Mostu D\u0142ugiego przesta\u0142a wystarcza\u0107 dynamicznie rozwijaj\u0105cemu si\u0119 miastu. Zapad\u0142a decyzja o budowie nowoczesnej, stalowej przeprawy [1, 2]. Budow\u0119 nowego mostu, nazwanego Hansabr\u00fccke (Most Hanzy), rozpocz\u0119to 30 pa\u017adziernika 1900 roku, a jego uroczyste otwarcie nast\u0105pi\u0142o 8 maja 1903 roku [1, 4, 6].<\/p>\n
Nowy most by\u0142 arcydzie\u0142em in\u017cynierii swoich czas\u00f3w:<\/p>\n
Hansabr\u00fccke s\u0142u\u017cy\u0142 miastu do ko\u0144ca II wojny \u015bwiatowej. Podobnie jak inne kluczowe przeprawy, pad\u0142 ofiar\u0105 taktyki spalonej ziemi. 20 kwietnia 1945 roku zosta\u0142 wysadzony w powietrze przez wycofuj\u0105ce si\u0119 wojska niemieckie, aby utrudni\u0107 przepraw\u0119 przez Odr\u0119 nacieraj\u0105cej Armii Czerwonej [2, 5, 11].<\/p>\n
Zniszczenia by\u0142y ogromne. Pierwszy polski prezydent Szczecina, Piotr Zaremba, kt\u00f3ry przyby\u0142 do miasta 28 kwietnia 1945 roku, zasta\u0142 krajobraz ruin. Wed\u0142ug powojennych inwentaryzacji, zniszczeniu uleg\u0142y 54 mosty i wiadukty w mie\u015bcie [11]. Zniszczony zosta\u0142 r\u00f3wnie\u017c m.in. Most K\u0142odny, kt\u00f3rego nigdy nie odbudowano [11].<\/p>\n
Ju\u017c 3 lipca 1945 roku radzieccy saperzy uruchomili na zatopionych filarach Mostu D\u0142ugiego tymczasow\u0105 przepraw\u0119 o no\u015bno\u015bci 16 ton [2]. S\u0142u\u017cy\u0142a ona miastu przez ponad dekad\u0119, a\u017c do momentu podj\u0119cia decyzji o odbudowie sta\u0142ej konstrukcji. W latach 1955\u20131957, wed\u0142ug projektu in\u017cyniera Henryka \u017b\u00f3\u0142tawskiego, most zosta\u0142 odbudowany. Uroczyste otwarcie nast\u0105pi\u0142o 11 stycznia 1958 roku, a mostowi przywr\u00f3cono historyczn\u0105 polsk\u0105 nazw\u0119 \u2013 Most D\u0142ugi im. Jana Sobieskiego [2, 4, 6].<\/p>\n
Odbudowany Most D\u0142ugi przez ponad 40 lat funkcjonowa\u0142 jako most zwodzony. Jednak intensywny ruch samochodowy i tramwajowy powodowa\u0142 szybkie zu\u017cycie mechanizm\u00f3w. Podczas generalnego remontu w 2000 roku podj\u0119to decyzj\u0119 o zespawaniu obu prz\u0119se\u0142 na sta\u0142e, co pozbawi\u0142o go funkcji zwodzonej [2, 4, 5]. Mimo to, wci\u0105\u017c pojawiaj\u0105 si\u0119 plany przywr\u00f3cenia tej historycznej funkcjonalno\u015bci podczas przysz\u0142ych modernizacji [2]. Dzi\u015b Most D\u0142ugi, o\u015bwietlony od 2006 roku efektown\u0105 iluminacj\u0105, pozostaje jednym z kluczowych punkt\u00f3w komunikacyjnych miasta [2, 5].<\/p>\n
Innym fascynuj\u0105cym przyk\u0142adem szczeci\u0144skiej my\u015bli technicznej by\u0142 kolejowy most zwodzony nad Regalic\u0105 w Podjuchach. Dzia\u0142aj\u0105cy od 1877 roku (z przerw\u0105 na odbudow\u0119 po wojnie), by\u0142 najd\u0142u\u017cej czynnym mostem zwodzonym w Polsce i ostatni\u0105 tego typu konstrukcj\u0105 w Europie. Jego unikalny mechanizm podnoszenia prz\u0119s\u0142a z masywn\u0105 przeciwwag\u0105 wymaga\u0142 od maszynist\u00f3w opuszczania pantograf\u00f3w przed wjazdem na most. Konstrukcja zosta\u0142a wy\u0142\u0105czona z u\u017cytku w 2023 roku i zast\u0105piona nowym, dwutorowym mostem o wy\u017cszym prze\u015bwicie. Historyczne, zabytkowe prz\u0119s\u0142o zwodzone zosta\u0142o jednak zachowane jako pomnik techniki [14, 15, 18].<\/p>\n
Historia szczeci\u0144skich most\u00f3w to opowie\u015b\u0107 o adaptacji, niszczycielskiej sile wojny i niezwyk\u0142ej woli odbudowy. Od \u015bredniowiecznych drewnianych przepraw, przez stalowe cuda belle \u00e9poque, po wsp\u00f3\u0142czesne konstrukcje \u2013 mosty Szczecina \u0142\u0105cz\u0105 nie tylko brzegi rzeki, ale tak\u017ce przesz\u0142o\u015b\u0107 z tera\u017aniejszo\u015bci\u0105, stanowi\u0105c trwa\u0142y element to\u017csamo\u015bci miasta nad Odr\u0105.<\/p>\n
Szczecin, miasto nierozerwalnie zwi\u0105zane z wod\u0105, swoj\u0105 histori\u0119 i rozw\u00f3j zawdzi\u0119cza nie tylko portowi, ale r\u00f3wnie\u017c skomplikowanej sieci most\u00f3w, kt\u00f3re przez wieki \u0142\u0105czy\u0142y jego brzegi. Od prostych, drewnianych k\u0142adek po zaawansowane technicznie konstrukcje stalowe, mosty Szczecina s\u0105 niemymi \u015bwiadkami burzliwych los\u00f3w miasta \u2013 jego wzlot\u00f3w, upadk\u00f3w i nieustannej odbudowy. Zapraszamy na podr\u00f3\u017c przez dzieje szczeci\u0144skich […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":980,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"two_page_speed":[],"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-979","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-szczecin"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/979","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=979"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/979\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":982,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/979\/revisions\/982"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/980"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=979"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=979"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ostatnigasiswiatlo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=979"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}