Szczecin to miasto wody. Odra, jej odnogi i kanały od wieków dzieliły go na części, a mosty były tym, co je łączyło. To od nich zależał handel, rozwój portu i codzienne życie mieszkańców. Historia szczecińskich przepraw to opowieść o drewnianych konstrukcjach, stalowych arcydziełach przełomu XIX i XX wieku, wojennej katastrofie i powojennej odbudowie, która trwa właściwie do dziś.
Most Długi – najstarsza przeprawa
Najstarszym szczecińskim mostem jest Most Długi. Pierwsza przeprawa powstała tu około 1283 roku, w pobliżu przystani nazywanej Havening, i stanowiła ważne ogniwo szlaku handlowego na wschód. Nazwę zawdzięcza swojej długości – pierwotnie liczył około 125 metrów. W 1731 roku most poszerzono, a w 1820 roku przebudowano, dodając przęsło zwodzone z dwiema podnoszonymi klapami i chodniki dla pieszych.
Na przełomie wieków, w latach 1900–1903, starą konstrukcję zastąpił nowoczesny stalowy most, nazwany Mostem Hanzy (Hansa-Brücke). Powstał pod kierunkiem miejskiego radcy budowlanego Wilhelma Meyera-Schwartau. Miał efektowne łukowe kratownice, wieżyczki i elektrycznie napędzane przęsło zwodzone, a po jego płycie kursowały tramwaje.
Most Kłodny i Most Cłowy
Drugą historyczną przeprawą był Most Kłodny, zbudowany pod koniec XV lub na początku XVI wieku. Łączył lewobrzeżne miasto z Łasztownią, gdzie znajdowały się stocznia, rzeźnia i port. Nazwa pochodzi od pływającej kłody, którą zamykano przejście, by pobierać cło od wpływających statków. W latach 1907–1909 drewniany most zastąpiono stalową konstrukcją z wysokimi łukami i dwiema wieżami, tworzącymi wodną bramę do portu. Inwestycja kosztowała około 1,8 mln marek, a jej oprawę architektoniczną zaprojektował Wilhelm Meyer-Schwartau.
Na Regalicy, w miejscu dawnej komory celnej, w latach 1909–1911 wzniesiono stalowy Most Cłowy, łączący lewobrzeże z Dąbiem. Przełom wieków był w ogóle złotą erą szczecińskich mostów – rosnące przemysłowe miasto i jeden z największych portów nad Bałtykiem potrzebowały solidnych przepraw.
Rok 1945 – zniszczenie
Kres tej epoce przyniosła wojna. W kwietniu 1945 roku wycofujące się wojska niemieckie wysadziły szczecińskie mosty, w tym Most Hanzy, Most Kłodny i Most Cłowy. Miasto zostało przecięte rzeką na pół. Radzieccy saperzy zbudowali na zatopionych przęsłach prowizoryczną przeprawę, a w 1947 roku powstała drewniana kładka na ocalałych filarach Mostu Długiego. Na Regalicy w 1947 roku ustawiono lekki most typu Bailey na drewnianych podporach.
Powojenna odbudowa
Trwała odbudowa wymagała czasu. Nowy Most Długi, z przęsłami zwodzonymi i torowiskiem tramwajowym, oddano do użytku w 1959 roku. Jego ruchome przęsła podnoszono jednak rzadko, a podczas generalnego remontu w 2000 roku zostały na stałe unieruchomione. W latach 1955–1960 odbudowano również Most Cłowy, tym razem w konstrukcji kablobetonowej.
Mostu Kłodnego nie odbudowano. Jego rolę przejęła Trasa Zamkowa – system mostów i estakad nad Odrą Zachodnią, który miał odciążyć Most Długi. Budowę rozpoczęto 4 lutego 1978 roku, ale przez kryzysy gospodarcze ciągnęła się latami. Nitkę wjazdową otwarto w 1987 roku, a całość ukończono w połowie lat 90. Trasa Zamkowa stała się symbolicznym mostem między PRL a III Rzecząpospolitą.
Mosty dziś
Szczecińskie mosty wciąż się zmieniają. W 2016 roku z powodu złego stanu technicznego zamknięto Most Cłowy. W 2017 roku jego przęsła rozebrano do filarów i nasunięto nową stalową konstrukcję, a most ponownie otwarto 3 sierpnia 2017 roku. Trwa też wielomilionowa modernizacja Trasy Zamkowej, obejmująca naprawy betonu, izolację, nawierzchnię, bariery i oświetlenie.
Największą nadzieją jest jednak powrót Mostu Kłodnego. W listopadzie 2026 roku wybrano wykonawcę nowej przeprawy – firmę TERLAN S.A. – z ofertą przekraczającą 318 mln zł brutto. Nowy most podwieszany ma mieć około 182 metrów długości, nie będzie miał podpór w nurcie rzeki, a zmieści dwa pasy ruchu, torowisko tramwajowe, chodniki i dwukierunkową drogę rowerową. Połączy Stare Miasto z Łasztownią – dokładnie tam, gdzie przez stulecia biegła jedna z najważniejszych przepraw Szczecina.
Spacerując dziś bulwarami, warto pamiętać, że każdy szczeciński most ma za sobą wielowiekową historię. Więcej o dziejach miasta przeczytasz w artykule o Zamku Książąt Pomorskich, który od stuleci góruje nad szczecińskimi przeprawami.
