W sercu Szczecina trwa kolejny ważny etap odnowy Zamku Książąt Pomorskich. Tym razem prace koncentrują się na Dziedzińcu Dużym i Dziedzińcu Menniczym – przestrzeniach, które od lat są nie tylko wizytówką zabytku, lecz także sceną koncertów, spektakli i miejskich spotkań. Inwestycja ma poprawić bezpieczeństwo budowli, uporządkować infrastrukturę i uczynić zamek bardziej dostępnym.
Projekt „Modernizacja dziedzińców Zamku Książąt Pomorskich w Szczecinie” rozpoczął się 16 marca 2026 roku, a jego zakończenie zaplanowano na 31 marca 2028 roku. Całkowita wartość przedsięwzięcia wynosi 36,2 mln zł, z czego 25 016 259 zł stanowi dofinansowanie w ramach programu Fundusze Europejskie dla Pomorza Zachodniego 2021–2027. Pozostałe środki zapewnia budżet Województwa Zachodniopomorskiego.
Znacznie więcej niż wymiana nawierzchni
Widoczne rusztowania i rozebrane fragmenty nawierzchni są tylko zewnętrznym znakiem znacznie szerszego przedsięwzięcia. Modernizacja obejmuje oba zamkowe dziedzińce, a pod ich powierzchnią wykonywane są prace, które mają zabezpieczyć obiekt na kolejne dziesięciolecia.
Zakres robót przewiduje wymianę nawierzchni i modernizację instalacji elektrycznych, teletechnicznych, wodociągowych oraz kanalizacyjnych. Powstaje także sprawniejszy system odprowadzania wód opadowych, a piwnice otrzymają izolację przeciwwodną. To szczególnie istotne w zabytkowym kompleksie stojącym na Wzgórzu Zamkowym, gdzie gospodarka wodna i stabilność podłoża mają bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo murów.
Odnowione zostaną schody, posadzki krużganków i kamienne detale. Projekt obejmuje również remont bram wjazdowych od strony ulic Kuśnierskiej i Korsarzy, przebudowę sceny na Dziedzińcu Dużym oraz prace w zamkowych piwnicach. Nowa nawierzchnia ma wykorzystać historyczną kostkę kamienną, dzięki czemu modernizacja nie zatrze charakteru miejsca.
Zamek bardziej dostępny
Jednym z najważniejszych celów inwestycji jest likwidacja barier architektonicznych. W Wieży Zegarowej zaplanowano montaż dźwigu osobowego, a na dziedzińcach – platform podnośnikowych. Rozwiązania te mają ułatwić poruszanie się osobom z niepełnosprawnościami, seniorom oraz rodzinom z małymi dziećmi.
Zmiany nie dotyczą więc wyłącznie wyglądu zabytku. Mają sprawić, że jego przestrzenie będą wygodniejsze w codziennym użytkowaniu i lepiej przygotowane do organizacji wydarzeń kulturalnych. W czasie robót dziedzińce pozostają placem budowy, jednak instytucja kontynuuje działalność, a część wydarzeń przeniesiono między innymi na odnowione zamkowe tarasy.
Archeologia pod stopami budowniczych
Każda ingerencja w nawierzchnię szczecińskiego zamku jest zarazem podróżą w głąb historii miasta. Roboty prowadzone są pod nadzorem archeologicznym i już przyniosły ważne odkrycia. Badacze natrafili między innymi na relikty kościoła św. Ottona, wzniesionego w XIV wieku, oraz pozostałości dawnej kuźni.
Odkrycia przypominają, że Wzgórze Zamkowe było centrum życia politycznego i osadniczego na długo przed powstaniem znanej nam dziś renesansowej rezydencji. Zamek przez stulecia zmieniał swój kształt, a każda epoka pozostawiała pod kolejnymi warstwami nawierzchni własne ślady.
Od siedziby Gryfitów do symbolu Szczecina
Początki murowanej siedziby książęcej na wzgórzu wiążą się z dynastią Gryfitów i XIV stuleciem. W kolejnych wiekach zamek rozbudowywano, a w XVI wieku przekształcono go w okazałą rezydencję renesansową z reprezentacyjnym dziedzińcem i krużgankami. Po wygaśnięciu dynastii Gryfitów obiekt pełnił różne funkcje administracyjne i wojskowe.
Podczas II wojny światowej został poważnie zniszczony. Powojenna odbudowa przywróciła mu historyczną sylwetkę i rolę centrum kultury. Kolejny dramatyczny moment nastąpił 11 maja 2017 roku, gdy w skrzydle północnym doszło do katastrofy budowlanej. Późniejsze badania i wieloetapowe prace doprowadziły do odbudowy uszkodzonej części, zabezpieczenia konstrukcji oraz odnowienia tarasów i północnej skarpy.
Obecna modernizacja dziedzińców jest kontynuacją tego procesu. Nie jest pojedynczym remontem, lecz częścią długofalowej odnowy najważniejszego zabytku Szczecina.
Co inwestycja oznacza dla miasta?
W krótkiej perspektywie mieszkańcy i turyści muszą liczyć się z ograniczeniami oraz zmianami w organizacji wydarzeń. W dłuższej – Szczecin zyska bezpieczniejszą, dostępniejszą i lepiej wyposażoną przestrzeń kulturalną. Po zakończeniu prac dziedzińce ponownie mają stać się naturalnym miejscem koncertów, spektakli, jarmarków i spotkań plenerowych.
Znaczenie inwestycji wykracza poza mury zamku. Odnowiony kompleks wzmacnia atrakcyjność turystyczną centrum, łączy trasę spacerową pomiędzy Starym Miastem, Wałami Chrobrego i nabrzeżem oraz buduje wizerunek Szczecina jako miasta, które potrafi chronić dziedzictwo bez zamykania go w muzealnej gablocie.
Modernizacja potrwa jeszcze kilkanaście miesięcy, ale jej efekty mają służyć przez dekady. Zamek Książąt Pomorskich pozostaje żywym świadkiem historii Pomorza – i jednocześnie miejscem, które nadal zmienia się razem ze Szczecinem.
Źródła
- Zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie – informacje o projekcie modernizacji dziedzińców
- Fundusze Europejskie dla Pomorza Zachodniego – informacje o finansowaniu i postępie prac
- Materiały Zamku Książąt Pomorskich dotyczące odbudowy skrzydła północnego i historii obiektu
