Kilkanaście kilometrów na południe od Szczecina, we wsi Nowe Czarnowo pod Gryfinem, rośnie las, który nie daje spokoju turystom, leśnikom i naukowcom. Kilkadziesiąt sosen wygina się tuż nad ziemią pod kątem prostym, zakręca łukiem w jedną stronę, a dopiero potem strzela prosto ku niebu. To Krzywy Las — jedno z najbardziej zagadkowych i najczęściej fotografowanych miejsc Pomorza Zachodniego.
Gdzie leży Krzywy Las
Krzywy Las znajduje się w Nowym Czarnowie, w gminie Gryfino, tuż przy Elektrowni Dolna Odra. To niewielki fragment boru — zaledwie około 0,3–0,5 hektara — ukryty wśród zwyczajnych, prosto rosnących sosen. Właśnie ten kontrast robi największe wrażenie: w środku normalnego lasu nagle pojawia się grupa drzew wygiętych tak, jakby ktoś ułożył je ręką. Miejsce leży przy czerwonym szlaku turystycznym prowadzącym ze Szczecina w stronę Mieszkowic i jest dostępne dla zwiedzających przez cały rok.
Jak wyglądają krzywe sosny
Zachowało się tu ponad pięćdziesiąt drzew (część źródeł mówi nawet o stu), a wszystkie łączy ta sama osobliwość. Pień każdej sosny tuż nad gruntem — mniej więcej na wysokości dwudziestu centymetrów — zagina się pod kątem około 90 stopni, wygina szerokim łukiem sięgającym do trzech metrów, a następnie prostuje się i rośnie pionowo. Co istotne, wszystkie drzewa wyginają się w tym samym kierunku. Mimo nienaturalnego kształtu sosny są zdrowe i osiągają kilkanaście metrów wysokości. Ich wiek wskazuje, że posadzono je w latach 30. XX wieku, najprawdopodobniej około 1934 roku.
Niemiecka przeszłość i utracona pamięć
Klucz do zagadki tkwi w historii tych ziem. W latach 30. XX wieku okolice Gryfina należały do Niemiec — był to wówczas obszar prowincji Pomorze. Sosny posadzili i uformowali mieszkańcy, którzy po II wojnie światowej i przesunięciu granic musieli opuścić te tereny. Wraz z nimi odeszła wiedza o tym, po co i w jaki sposób wygięto drzewa. Nowi osadnicy, którzy przybyli tu po 1945 roku, zastali gotową już osobliwość, ale bez żadnych wyjaśnień. Brak dokumentów i świadków sprawił, że Krzywy Las do dziś pozostaje tajemnicą — i to właśnie ta luka w pamięci zrodziła dziesiątki teorii.
Skąd wzięły się krzywe drzewa? Teorie
Choć wokół lasu narosło wiele sensacyjnych opowieści, badacze są dość zgodni: kształt sosen to dzieło człowieka, a nie przypadku.
- Drewno gięte dla rzemiosła. Najczęściej przyjmowana hipoteza mówi, że drzewa celowo wyginano, by uzyskać tzw. krzywulce — naturalnie zakrzywione drewno. Taki surowiec, o układzie włókien zapewniającym dużą wytrzymałość, był ceniony przy wyrobie mebli, sań, beczek, a przede wszystkim elementów konstrukcyjnych łodzi i statków. Sosny formowano prawdopodobnie, gdy miały 7–10 lat.
- Plantacja choinek. Według innej wersji drzewa miały być choinkami. Po ścięciu głównego pędu pozostawiano boczną gałąź, która rosła dalej — najpierw w bok, a potem, prostując się ku górze, nadawała pniowi charakterystyczny łuk.
- Teorie fantastyczne. Z czasem pojawiły się też wyjaśnienia bez pokrycia w faktach: uszkodzenia od przejeżdżających w czasie wojny czołgów, śnieg przygniatający młode sadzonki, zmutowane nasiona, anomalie grawitacyjne, a nawet lądowanie UFO. Żadna z tych hipotez nie tłumaczy jednak, dlaczego wygięta jest tylko ta jedna, wyodrębniona grupa drzew, podczas gdy sosny dookoła rosną prosto.
Pomnik przyrody i ochrona miejsca
Od 2006 roku Krzywy Las jest objęty ochroną jako pomnik przyrody, a opiekę nad nim sprawuje Nadleśnictwo Gryfino. Z biegiem lat pojawił się jednak problem: najstarsze sosny dochodzą do kresu życia, a chore lub zagrażające bezpieczeństwu okazy trzeba było usuwać. Aby zachować to wyjątkowe dziedzictwo, gmina Gryfino wspólnie z nadleśnictwem i Grupą Energetyczną PGE rozpoczęła projekt rewitalizacji. W jego ramach w pobliżu posadzono około tysiąca młodych sosen, z zamiarem powtórzenia dawnych technik formowania — tak, by za kilkadziesiąt lat powstał „nowy” Krzywy Las.
Dlaczego warto odwiedzić Krzywy Las
Dla mieszkańców Szczecina i okolic to idealny cel niedalekiej wycieczki — dojazd zajmuje kilkanaście minut, a samo zwiedzanie niewielkiego lasku to kwestia krótkiego spaceru. Krzywy Las najpiękniej wygląda wiosną i latem, gdy runo jest soczyście zielone, a przez korony przebija się słońce, podkreślając nietypowe kształty pni. To miejsce, które przypomina, że najciekawsze zagadki potrafią kryć się tuż za rogiem, w zwyczajnym pomorskim borze.
