Na zdjęciu: fontanna Rybaka na rynku w Darłowie.
Fontanna to coś więcej niż ozdoba rynku. Przez stulecia bywała sercem miejskiego wodociągu, pomnikiem ku czci ludzi morza, symbolem władzy, a dziś – tłem wieczornych spacerów i wakacyjnych zdjęć. Pomorze Zachodnie ma ich wyjątkowo dużo i wyjątkowo różnorodnych: od barokowego orła w Szczecinie, przez spiżowego rybaka w Darłowie, po wodny zegar w Świnoujściu. Zapraszamy na podróż po najwspanialszych fontannach regionu – od Darłowa aż po Szczecin.
Darłowo – fontanna Rybaka, pomnik ludzi morza
Zacznijmy tam, skąd pochodzi nasze dzisiejsze zdjęcie. Na darłowskim rynku, czyli placu Tadeusza Kościuszki, tuż obok ratusza, stoi jedna z najbardziej rozpoznawalnych fontann Pomorza – Pomnik Rybaka. Wzniesiono go w 1919 roku ku czci ludzi morza, a zaprojektował go Wilhelm Gross, uznany rzeźbiarz pochodzący ze Sławna. Fundatorami byli Hemptenmacherowie – zamożna darłowska rodzina armatorów, posiadająca flotę żaglowców pływających po Bałtyku.
Spiżowa postać rybaka stoi na kamiennym cokole ozdobionym czterema płaskorzeźbami, które opowiadają historię miasta: rycerza wskazującego miejsce lokacji Darłowa, dokerów ładujących żaglowiec, hanzeatycką kogę na falach oraz pasterza i kobietę pasącą gęsi – pamiątkę po dawnych specjalnościach eksportowych miasta. To fontanna, która jest zarazem lekcją lokalnej historii zaklętą w brązie.
Szczecin, plac Orła Białego – najstarsza fontanna miasta
Najcenniejsza fontanna regionu stoi w sercu szczecińskiego Starego Miasta. Fontanna Orła Białego to najstarszy zachowany tego typu zabytek w Szczecinie – barokowe dzieło z lat 1729–1732, zaprojektowane przez berlińskiego architekta Johanna Friedricha Graela. Nie powstała wyłącznie dla ozdoby: była zakończeniem grawitacyjnego wodociągu, który sprowadzał wodę ze źródeł w Niemierzynie i Warszewie, a uruchomiono ją uroczyście 15 sierpnia 1732 roku.
Fontanna miała też wymowę propagandową. Zwieńczający ją orzeł z rozpostartymi skrzydłami symbolizował majestat i opiekę króla nad mieszkańcami przyłączonych do Prus ziem. Pierwotnie stała przy ulicy Koński Kierat, a na obecne miejsce – dawny Rossmarkt, czyli koński targ – przeniesiono ją w 1866 roku. Przetrwała oblężenie z 1813 roku i II wojnę światową, gdy spoczywała zasypana żwirem i piaskiem. Dziś, po kolejnych renowacjach, jest chronionym symbolem starego Szczecina.
Szczecin, Wały Chrobrego – woda, światło i muzyka
Zupełnie inny charakter ma fontanna na Wałach Chrobrego – reprezentacyjnym tarasie widokowym nad Odrą z początku XX wieku. Wbudowana w centralną część tego monumentalnego założenia, sama jest wpisana do rejestru zabytków. Po renowacji w 2013 roku zyskała drugie życie jako fontanna multimedialna: wieczorami odbywają się tu pokazy, podczas których strumienie wody tańczą w rytm muzyki, podświetlone kolorowym światłem. To miejsce, które łączy historyczny rozmach z nowoczesnym widowiskiem – jedna z ulubionych letnich atrakcji szczecinian i turystów.
Szczecin to zresztą miasto, które fontanny wyraźnie lubi. Oprócz tych dwóch zabytkowych działają tu także obiekty całkiem współczesne – efektowna fontanna na kąpielisku Arkonka, wyrzucająca wodę nawet na kilkanaście metrów, czy wodny smok wawelski w otwartej w 2024 roku Fabryce Wody, uwielbiany przez najmłodszych. Dawne i nowe splatają się tu w jedną wodną opowieść.
Świnoujście – fontanna, która pokazuje godzinę
Na odnowionej promenadzie w Świnoujściu stoi fontanna, jakiej nie ma nigdzie indziej w regionie – zegar wodny. Ta około trzymetrowa konstrukcja nie tylko tworzy efektowną kurtynę wody, ale też odmierza czas: specjalna strzałka wskazuje godziny, a dysze wbudowane w posadzkę odliczają sekundy. Po zmroku całość jest efektownie podświetlona, co czyni z niej jeden z najchętniej fotografowanych punktów nadmorskiego kurortu.
Kołobrzeg – fontanny z charakterem
Kurort nad Parsętą ma kilka fontann, a mieszkańcy obdarzyli je swojskimi przezwiskami. Najbardziej znana, na Skwerze Pionierów, przez swój nietypowy kształt doczekała się przydomków „Szyszka” i – mniej oficjalnie – „Szczęki Prezydenta”. Fontanna działa tam od dziesięcioleci; na archiwalnych zdjęciach widać ją już pod koniec lat 70. Druga stoi na placu 18 Marca – dawnym Kaiserplatz, założonym w 1880 roku przez ogrodnika miejskiego Heinricha Martensa. Choć dzisiejsza fontanna nie jest tą XIX-wieczną, zajmuje historyczny środek placu, a jej dysze tworzą efektowną wodną kulę, pięknie podświetloną po zmroku.
Stargard – fontanna, która dopiero powstanie
Są też miasta, które o swoją fontannę dopiero zabiegają. Rynek Staromiejski w Stargardzie, centrum miejskiego życia od połowy XIII wieku, przez stulecia obywał się bez niej – w XIX wieku stał tu pomnik Germanii, rozebrany jeszcze przed wojną. W koncepcjach rewitalizacji placu, zaprezentowanych w listopadzie 2025 roku przez szczecińską Grupę Architektoniczną DOMINO, jednym z kluczowych elementów jest multimedialna fontanna ze zmiennym strumieniem wody, zdolnym wyświetlać obrazy. Jeśli plany się ziszczą, lista najwspanialszych fontann regionu wkrótce się wydłuży.
Woda, która opowiada historię
Od barokowego orła, przez spiżowego rybaka i wodny zegar, po multimedialne pokazy na Wałach Chrobrego – fontanny Pomorza Zachodniego to coś więcej niż chłodny strumień w upalny dzień. Każda z nich opowiada kawałek historii swojego miasta: o kupcach i armatorach, o królewskiej wodzie z podmiejskich źródeł, o dumie i odbudowie. Warto przy nich przystanąć na dłużej – bo w szumie wody kryje się więcej, niż się wydaje.
A która fontanna regionu jest Waszą ulubioną? Pamiętacie jakąś, której już nie ma? Napiszcie w komentarzach.
